Việt Nam đang chiếm vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp thế giới
Với sự hỗ trợ của Chính phủ và các Hiệp định thương mại tự do, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn có triển vọng tươi sáng trong vài năm tới.
Nông nghiệp luôn là một ngành trụ cột của nền kinh tế Việt Nam, mang lại nhiều lợi thế cạnh tranh và đóng góp khoảng 12,5% vào GDP của đất nước. Trong năm 2022, ngành nông nghiệp của Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng 3,3%, cao nhất trong những năm gần đây. Sản xuất trồng trọt tăng 2,8%, thủy sản tăng 4,4% và lâm nghiệp tăng 6,1%. Kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành đạt hơn 53 tỷ USD, tăng 9,3%.
Hiện nay, sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam được xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới, với những mặt hàng chính như hạt óc chó, cà phê, hạt điều, gạo và cao su, đóng góp hơn 10 tỷ USD vào xuất khẩu nông nghiệp. Nhiều mặt hàng nông nghiệp của Việt Nam đã tiếp cận được các thị trường mới.
Theo ông Rakshit, Giám đốc Toàn quốc Trung tâm Thanh toán Quốc tế và Tài trợ Chuỗi cung ứng, HSBC Việt Nam, ngành nông nghiệp dựa trên cây trồng của Việt Nam đang phát triển nhanh chóng và Việt Nam đang trở thành một đại diện quan trọng trong ngành nông nghiệp toàn cầu.
Việt Nam hiện đã ký kết 15 Hiệp định thương mại tự do với các quốc gia và khu vực khác. Trong đó, Việt Nam đã trở thành thị trường cung ứng xoài lớn thứ ba cho Hàn Quốc, với hơn 1.700 tấn, tương đương 7,4 triệu USD. Việt Nam cũng là nguồn cung cấp hạt điều lớn nhất cho Liên minh châu Âu (EU) và EU là thị trường nhập khẩu cà phê lớn nhất của Việt Nam, chiếm 39% tổng kim ngạch xuất khẩu.
Ông Rakshit nhấn mạnh rằng để ngành nông nghiệp tiếp tục phát triển và đóng góp vào sự phát triển bền vững cũng như mục tiêu cân bằng phát thải của Việt Nam, Chính phủ đóng một vai trò rất quan trọng. Năm 2018, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) đã phát hành danh mục các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của quốc gia như gạo, cà phê, cao su, hạt điều, hồ tiêu, chè... Những sản phẩm này được áp dụng các biện pháp hỗ trợ ưu đãi như miễn, giảm tiền thuê đất, mặt nước, ưu đãi về tín dụng và đào tạo nguồn nhân lực.
Việt Nam đang thực hiện các chính sách nhằm hỗ trợ ngành nông nghiệp và cải cách sản xuất nông nghiệp để tăng cường năng lực cạnh tranh, tạo giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Năm 2019, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 53/NQ-CP với mục đích tạo điều kiện tiếp cận tín dụng, triển khai chương trình bảo hiểm nông nghiệp và các biện pháp hỗ trợ ưu đãi cho doanh nghiệp để khuyến khích đầu tư vào ngành nông nghiệp và các khu vực nông thôn.
Chính phủ cũng đang tập trung giải quyết một trong những thách thức khó khăn nhất của ngành nông nghiệp, đó là biến đổi khí hậu, để giúp ngành này phát triển bền vững. Vì điều kiện địa lý đặc biệt, Việt Nam dễ bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu, đặc biệt là ngành nông nghiệp phải đối mặt với những ảnh hưởng nghiêm trọng.
Năm 2016, Việt Nam đã ký kết Thỏa thuận Paris về Biến đổi Khí hậu, cam kết giảm phát thải khí nhà kính (KNK) 8% trong giai đoạn 2021-2030 so với kịch bản thông thường bằng nguồn lực trong nước và tăng lên 25% nếu có sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Chính phủ đã ra Quyết định 2053/QD-TTg để hiện thực hóa những mục tiêu này, bao gồm các hoạt động thích ứng và giảm thiểu trong ngành nông nghiệp.
Sau khi cam kết mạnh mẽ tại COP26 về cân bằng phát thải, Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050. Đây là một chính sách quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững của Việt Nam, với các mục tiêu cụ thể về giảm phát thải khí nhà kính. Dự báo mức tăng trưởng GDP của ngành nông nghiệp sẽ đạt 2,5-3% mỗi năm. Tỷ lệ sản phẩm phân bón hữu cơ trong tổng sản phẩm phân bón được sản xuất và tiêu thụ đạt trên 30%, và Chính phủ đang lên kế hoạch tăng số lượng thuốc bảo vệ thực vật sinh học lên trên 30%. Ít nhất 30% tổng diện tích cây trồng cạn sẽ áp dụng phương pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước.
Ngoài ra, Chính phủ vừa phê duyệt Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn tới năm 2050, còn được biết đến với tên gọi Quy hoạch điện VIII. Quy hoạch này đã được thẩm định trong gần ba năm và nhấn mạnh sự cần thiết của khoảnđầu tư lớn để phát triển ngành năng lượng Việt Nam.
Quy hoạch phát triển điện lực mới đã mở ra nhiều cơ hội tiềm năng cho các doanh nghiệp năng lượng nước ngoài, nhưng cũng có tác động đáng kể đến ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong ngành nông nghiệp đang ngày càng chủ động và nghiêm túc hơn trong việc phát triển các chiến lược bền vững, từ mô hình kinh tế tuần hoàn đến chuỗi cung ứng bền vững và các chương trình về môi trường và hỗ trợ cộng đồng khác. Họ chú trọng đến nông nghiệp xanh để giảm phát thải các-bon và đáp ứng nhu cầu về sản phẩm bền vững trong lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản từ các thị trường xuất khẩu ngày càng tăng.
Các doanh nghiệp này cũng ngày càng linh hoạt và thành thạo hơn trong quản lý hoạt động nguồn vốn, tìm kiếm giải pháp số hóa các hoạt động bên trong doanh nghiệp và cải tiến cũng như tối ưu hóa vốn lưu động. Ngành nông nghiệp đang được khuyến khích và các chính sách tài chính như trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng VND ở mức 4,5% và các khoản vay đối với tín dụng xuất khẩu/đóng gói ở đầu ra cũng đã được đưa ra.
Với sự hỗ trợ của Chính phủ và các Hiệp định thương mại tự do, ngành nông nghiệp Việt Nam vẫn có triển vọng tươi sáng trong vài năm tới, mặc dù vẫn còn nhiều thách thức như các yếu tố kinh tế vĩ mô toàn cầu, lạm phát, tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu, thiếu hụt nhân sự có trình độ và cạnh tranh gia tăng.
Bảo Anh
