Ứng dụng công nghệ giúp ngành đồ uống tăng trưởng mạnh

Theo dõi KT&TD trên

Tháng 5/2026, hơn 9.000 chuyên gia đến từ hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đổ về Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC) tham dự Fi Vietnam 2026 triển lãm quốc tế chuyên ngành nguyên liệu, hương liệu và phụ gia thực phẩm, đồ uống lớn nhất từ trước đến nay được tổ chức tại Việt Nam. Cùng với hơn 300 thương hiệu tham dự và hơn 60 hội nghị chuyên sâu, sự kiện không chỉ phản ánh sức hút của thị trường F&B Việt Nam mà còn phát đi một tín hiệu rõ ràng: ngành đồ uống đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, lấy đổi mới công nghệ làm trụ cột tăng trưởng.

Việt Nam là một trong những thị trường đồ uống hấp dẫn nhất Đông Nam Á. Với dân số 100 triệu người và tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu tiêu thụ đồ uống liên tục gia tăng trên nhiều phân khúc. Ngành F&B được đánh giá là một trong những lĩnh vực bán lẻ thành công nhất Việt Nam, với tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm khoảng 8,22% trong giai đoạn 2023–2027. Riêng phân khúc nước giải khát, thị trường dự kiến đạt 7,453 tỷ lít vào năm 2033, trong đó nước đóng chai tăng trưởng mạnh nhất với tốc độ kép (CAGR) lên tới 9,9%.

Tuy nhiên, bối cảnh năm 2026 không hoàn toàn thuận lợi. Ngành đồ uống vẫn đối mặt với nhiều thách thức như áp lực từ thuế tiêu thụ đặc biệt, quy định kiểm soát nồng độ cồn, biến động nguyên liệu đầu vào và các yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc. Trong bối cảnh đó, công nghệ không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện sống còn. Doanh nghiệp nào làm chủ công nghệ sẽ có khả năng giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm, mở rộng thị phần và xây dựng lòng tin người tiêu dùng.

Một trong những thay đổi nổi bật nhất trong ngành đồ uống hiện nay là làn sóng ứng dụng AI và tự động hóa vào dây chuyền sản xuất. Trong ngành thực phẩm đồ uống năm 2026, công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh trực tiếp bao gồm từ tự động hóa sản xuất, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR đến ứng dụng AI trong dự báo nhu cầu và quản lý kho.

Điển hình cho xu hướng này là Vinamilk, doanh nghiệp sữa hàng đầu đang đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả hoạt động trong năm 2026, đồng thời đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu xuất khẩu khoảng 15% trong năm nay. Tương tự, Tập đoàn TH - đơn vị sở hữu thương hiệu TH true MILK đã triển khai hệ thống cảm biến tự động đo độ ẩm đất, điều khiển tưới tiêu bằng ứng dụng thông minh tại vùng nguyên liệu, kết hợp trí tuệ nhân tạo để tối ưu năng suất đàn bò gần 70.000 con. Nhờ kho dữ liệu tích lũy 15 năm, doanh nghiệp này đang triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc toàn diện trên nền tảng blockchain một bước tiến được đánh giá là sẽ thiết lập chuẩn cạnh tranh mới cho toàn ngành.

Ở quy mô ngành rộng hơn, các cảm biến thông minh tích hợp công nghệ Edge AI đang được ứng dụng để phát hiện sớm hư hỏng máy móc, dự đoán nhu cầu bảo trì và tối ưu hóa quy trình sản xuất, giúp giảm đáng kể thời gian dừng máy không kế hoạch và tăng hiệu suất sản xuất tổng thể.

Niềm tin của người tiêu dùng ngày nay không thể được xây dựng chỉ bằng quảng cáo hay bao bì bắt mắt. Người mua hàng năm 2026 ngày càng đòi hỏi thông tin rõ ràng về nguồn gốc, thành phần và quy trình sản xuất. Đây là lý do công nghệ blockchain đang được áp dụng rộng rãi trong ngành đồ uống như một "bằng chứng số" không thể làm giả.

TH true MILK là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam triển khai công nghệ truy xuất nguồn gốc toàn bộ quy trình 12 bước sản xuất sữa tươi sạch trên nền tảng blockchain NDA Trace giải pháp tích hợp công nghệ blockchain và định danh phi tập trung. Mỗi lô sản phẩm được gắn mã định danh duy nhất, người tiêu dùng chỉ cần quét mã QR là có thể theo dõi toàn bộ hành trình từ cánh đồng thức ăn chăn nuôi, chuồng trại, nhà máy, kiểm định chất lượng đến tay người mua, tất cả đều được ghi nhận và xác thực, không thể chỉnh sửa. Hệ thống này đáp ứng chuẩn quốc tế GS1 và tương thích với nền tảng truy xuất toàn cầu EBSI Trace 4EU, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối chuỗi cung ứng xuyên biên giới.

Năm 2026, người tiêu dùng không còn chọn đồ uống chỉ dựa trên giá và thương hiệu. Các tiêu chí như ít đường, ít chất bảo quản, nguồn gốc rõ ràng ngày càng đóng vai trò quyết định. Các chuỗi đồ uống lớn cũng không đứng ngoài xu hướng này, họ đang đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ vận hành để cắt giảm chi phí và nâng cao trải nghiệm khách hàng, đặc biệt với các chuỗi quy mô lớn vận hành hàng trăm cửa hàng.

Mục tiêu tăng trưởng hai chữ số cho ngành đồ uống giai đoạn 2026–2030 mà các chuyên gia đặt ra không phải là tham vọng viển vông, nhưng đòi hỏi sự hài hòa giữa chính sách nhà nước, năng lực doanh nghiệp và khả năng thích ứng của toàn chuỗi cung ứng. Trong đó, công nghệ từ AI, blockchain, IoT đến hệ thống quản trị dữ liệu chính là mạch máu kết nối toàn bộ hành trình đó.

Dù bức tranh tổng thể tươi sáng, không thể phủ nhận rằng nhiều doanh nghiệp đồ uống Việt Nam, đặc biệt các đơn vị vừa và nhỏ, vẫn đang đối mặt với rào cản lớn trong chuyển đổi số: chi phí đầu tư công nghệ cao, thiếu nhân lực kỹ thuật, và tâm lý ngại thay đổi. Những doanh nghiệp chậm chân trong cuộc đua số hóa sẽ ngày càng khó cạnh tranh về giá thành, chất lượng và khả năng xuất khẩu.

Rõ ràng, làn sóng công nghệ đang định hình lại toàn bộ ngành đồ uống từ cánh đồng nguyên liệu, nhà máy sản xuất, chuỗi phân phối đến màn hình điện thoại của người tiêu dùng. Những thương hiệu hiểu được điều đó, đầu tư bài bản và hành động sớm, sẽ không chỉ tồn tại mà còn dẫn đầu trong giai đoạn bứt phá tiếp theo của ngành.

Tiến Hoàng