Thị trường vàng trong nước giảm nhưng vẫn neo cao so với thế giới
Sau một tuần điều chỉnh mạnh, vàng miếng SJC đã lùi về vùng 137,5 triệu đồng/lượng bán ra. Tuy nhiên, giá trong nước không giảm tương ứng với thế giới, khiến khoảng cách giữa hai thị trường vẫn ở mức hơn 16 triệu đồng/lượng.
Đằng sau con số này là câu chuyện cũ của thị trường vàng Việt Nam: nguồn cung hạn chế, nhu cầu tích trữ lớn và một khung quản lý đang trong quá trình chuyển đổi.
Theo số liệu cập nhật sáng 16/11, vàng miếng SJC chốt tuần ở mức 134,5-137,5 triệu đồng/lượng, giảm 5 triệu đồng/lượng so với đầu tháng 11. Nhìn rộng hơn, giá SJC từng bán ra ở mức 144,8 triệu đồng/lượng vào ngày 12/10, nghĩa là mặt bằng hiện nay thấp hơn khoảng 7,3 triệu đồng/lượng, tương đương gần 5%. Trong tháng 11, diễn biến không đi theo một chiều: giá từng bật tăng 1,2 triệu đồng để trở lại mốc 141,2 triệu đồng/lượng vào ngày 3/11, trước khi giảm liên tiếp trong ba phiên từ 11/11. Từ đỉnh của tuần ngày 10/11, vàng miếng đã mất 3,7 triệu đồng/lượng.

Thị trường trong nước hiện có nhiều lớp giá. Vàng nhẫn SJC giao dịch ở 133,3-137,3 triệu đồng/lượng, PNJ ở 132,7-136,9 triệu đồng/lượng, Phú Quý ở 134,5-137,5 triệu đồng/lượng. Cùng nhóm sản phẩm này, DOJI niêm yết 133,5-137,5 triệu đồng/lượng, còn Bảo Tín Minh Châu khoảng 133,8-137,8 triệu đồng/lượng. Ở nhóm nữ trang, giá có sự phân hóa rõ theo hàm lượng: nữ trang SJC 99,99% niêm yết 131,6-136,3 triệu đồng/lượng, còn nữ trang 99% ở 127,95-134,95 triệu đồng/lượng.
Có một chi tiết đáng chú ý khi so sánh các thương hiệu. Giá bán ra của vàng nhẫn chỉ chênh nhau khoảng 0,9 triệu đồng/lượng giữa các đơn vị (từ 136,9 đến 137,8 triệu đồng). Nhưng giá mua vào lại phân tán hơn, từ 132,7 đến 134,5 triệu đồng/lượng. Hệ quả là biên độ mua – bán không đồng đều: theo số liệu niêm yết, Phú Quý duy trì mức chênh khoảng 3 triệu đồng/lượng, trong khi SJC, DOJI và Bảo Tín Minh Châu khoảng 4 triệu đồng/lượng và PNJ khoảng 4,2 triệu đồng/lượng. Một số tổng hợp của báo chí cũng ghi nhận chênh lệch mua vào – bán ra dao động 3-3,7 triệu đồng/lượng với vàng miếng SJC và 3-4 triệu đồng/lượng với vàng nhẫn. Với người nắm giữ vàng, đây là chi phí thực tế khi quay lại thị trường để bán, không kém phần quan trọng so với chiều tăng, giảm của giá.
Quy đổi theo tỷ giá Vietcombank, chưa tính thuế và phí, giá vàng thế giới tương đương khoảng 121,3 triệu đồng/lượng, thấp hơn vàng miếng SJC bán ra khoảng 16,2 triệu đồng/lượng. Phần chênh này tương đương hơn 13% giá thế giới quy đổi.
Điều đáng nói là khoảng cách không thu hẹp khi giá giảm. Trong tháng 10, khi giá thế giới giảm sâu còn giá trong nước chỉ hạ vài trăm nghìn đồng, chênh lệch từng nới từ 12 lên 16 triệu đồng/lượng. Đến ngày 11/11, chênh lệch vẫn ở mức gần 16 triệu đồng/lượng, và sau đó có thời điểm giãn tới 17 triệu đồng/lượng. Một phân tích cho rằng nguyên nhân nằm ở cân đối cung – cầu: khi cầu cao mà cung chưa đủ, giá trong nước vẫn chênh so với quốc tế, kể cả khi giá đã giảm sâu.
Về cơ chế, đây là hệ quả của nhiều năm thị trường vận hành theo mô hình tập trung. Trong hơn một thập kỷ theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP, Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng và xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu, nguồn cung vàng miếng bị giới hạn trong khi nhu cầu tích trữ của người dân rất lớn. Trong nhiều năm, chỉ Công ty SJC và 4 ngân hàng thương mại nhà nước được phép sản xuất và phân phối vàng miếng.
Việc chấm dứt cơ chế Nhà nước độc quyền thương hiệu vàng miếng và mở rộng đối tượng sản xuất, xuất nhập khẩu được kỳ vọng làm nguồn cung đa dạng hơn. Về số lượng đơn vị tham gia, đã có 11 doanh nghiệp và tổ chức tín dụng nộp hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng, nhập khẩu nguyên liệu, trong khi 38 doanh nghiệp, ngân hàng được cấp phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Ngân hàng Nhà nước cũng điều chỉnh quy định theo hướng nâng giới hạn trạng thái vàng lên mức 5% vốn tự có đối với các ngân hàng được phép sản xuất vàng miếng. Theo tính toán của cơ quan này với số liệu cuối tháng 9/2025, nếu 8 ngân hàng đủ điều kiện đều được cấp phép, 5% vốn tự có tương đương khoảng 2,56 tỷ USD, gần 20 tấn vàng.
Tuy nhiên, chính Ngân hàng Nhà nước nhấn mạnh việc này còn phụ thuộc vào hạn mức cụ thể do cơ quan này xem xét cấp cho từng tổ chức tín dụng. Cơ chế hạn mức tiếp tục được siết chặt hơn: từ 16/10/2026, Ngân hàng Nhà nước cấp hạn mức hằng năm và giấy phép từng lần cho việc xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng. Một phân tích trên báo chí đã cảnh báo trước rằng nếu hạn mức quá thấp thì nguồn cung vẫn không đủ và giá vàng miếng sẽ khó giảm mạnh. Về sàn giao dịch vàng, Ngân hàng Nhà nước đã đề xuất Thủ tướng chưa thành lập sàn/sở giao dịch vàng trong giai đoạn hiện nay, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện đề án theo lộ trình phù hợp.
Song song với mở rộng nguồn cung là siết kỷ luật giao dịch. Nghị định 340/2025 có hiệu lực từ tháng 2/2026 quy định mức phạt 300-400 triệu đồng với hành vi sản xuất hoặc kinh doanh vàng miếng không có giấy phép. Theo quy định được báo chí phân tích, giao dịch từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải thực hiện qua tài khoản thanh toán.
Theo các chuyên gia tài chính nhận định, giá vàng trong nước hiện chịu tác động của hai nhóm yếu tố khác nhau. Nhóm thứ nhất là giá thế giới, vốn đang chịu chi phối của lãi suất và đồng USD. Nhóm thứ hai là cung – cầu nội địa, gắn với tiến độ cấp phép, hạn mức nhập khẩu và nhu cầu tích trữ. Chuyên gia Nguyễn Quang Huy (Trường Đại học Nguyễn Trãi) cho rằng ngay cả khi giá vàng thế giới phục hồi, giá vàng trong nước không nhất thiết tăng tương ứng, vì còn chịu tác động từ tỷ giá, nguồn cung và cung – cầu trong nước.
Vì vậy, các điểm đáng theo dõi trong thời gian tới gồm: khoảng chênh với giá thế giới có thu hẹp khi nguồn cung mới xuất hiện hay không; biên độ mua – bán giữa các thương hiệu; và việc Ngân hàng Nhà nước phân bổ hạn mức nhập khẩu theo cơ chế áp dụng từ 16/10. Cho đến khi các biến số này rõ ràng hơn, thị trường vàng trong nước vẫn là nơi giá niêm yết phản ánh không chỉ biến động quốc tế mà còn cả đặc thù của một thị trường chưa cân bằng cung – cầu.
Hoàng Nguyễn
