Những vấn đề cần giải quyết để nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam

Theo dõi KT&TD trên

Cần giải quyết 3 vấn đề

Phát biểu tại Hội nghị phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) năm 2024, ông Johan Nyvene chia sẻ, TTCK Việt Nam đã hình thành và phát triển từng giai đoạn, cả về chất lẫn lượng. Ở thời điểm hiện tại, mặc dù TTCK Việt Nam đang là thị trường Cận biên (Frontier Market), nhưng vẫn được đánh giá rất tích cực từ các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài quan tâm và đánh giá như TTCK mới nổi. Điều này đã được thể hiện qua việc một số quỹ đầu tư nước ngoài thường chỉ chuyên đầu tư vào các thị trường mới nổi cũng đã bắt đầu tìm hiểu và đầu tư vào TTCK Việt Nam.

Với những điểm sáng của Việt Nam thể hiện sự tăng trưởng kinh tế và môi trường chính trị xã hội ổn định, chỉ số tín nhiệm quốc gia của Việt Nam trong thời gian vừa qua được các tổ chức quốc tế đánh giá rất cao, các tổ chức tín dụng như S&P đã đánh giá Việt Nam hạng BB+, là triển vọng và ổn định. Tổ chức Moody’s trong 2 năm vừa qua đã xếp Việt Nam là Ba2 - triển vọng và ổn định. Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam có các sở giao dịch là thành viên của Liên đoàn các Sở Giao dịch chứng khoán thế giới (WFE).

Tổng vốn hóa của các doanh nghiệp niêm yết trên các sàn chứng khoán tại Việt Nam vào thời điểm gần đây nhất đã đạt gần 200 tỷ USD, lớn hơn nhiều thị trường châu Á khác như Philippines, Qatar, Kuwait hay châu Âu như Hy Lạp, Séc, Hungary..., và có thể so sánh với quy mô vốn hóa của một số thị trường mới nổi như Thái Lan là 475 tỷ USD, Indonesia là khoảng 720 tỷ USD, Malaysia là khoảng 390 tỷ USD.

Về thanh khoản giao dịch, TTCK Việt Nam đã từng đạt thanh khoản trung bình dao động trên dưới 1 tỷ USD/phiên trong giai đoạn 2 năm trước đây và gần đây nhất đạt gần 700 triệu USD, tương đương với Indonesia, Malaysia và Singapore, chỉ đứng sau Thái Lan trong khối ASEAN.

Theo ông Johan, TTCK Việt Nam hiện vẫn đang được 2 tổ chức xếp hạng thị trường là MSCI (Morgan Stanley Capital International) và FTSE Russell (Financial Times Stock Exchange) xếp vào Nhóm 3 - Thị trường Cận biên (Frontier Markets). Riêng FTSE Russell đưa Việt Nam vào danh sách nhóm chờ nâng hạng lên Nhóm 2 - Thị trường Mới nổi (Emerging Markets).

Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Chứng khoán TP.HCM cho rằng, đã có rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài xem thị trường chứng khoán Việt Nam như một thị trường mới nổi.

FTSE Russell cũng đã ghi nhận việc khẳng định cam kết rất tích cực của các lãnh đạo cấp cao của các cơ quan quản lý thị trường. Một ví dụ cụ thể là qua một số cơ hội xúc tiến kêu gọi đầu tư và tiếp xúc với các nhà đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư đã phản hồi là họ nhận thấy các cơ quan quản lý thị trường của Việt Nam đã nỗ lực rất cao.

Tuy nhiên, theo ông Johan Nyvene có 3 vấn đề mà thị trường chứng khoán Việt Nam còn cần đạt được.

Thứ nhất, mở rộng không hạn chế tỉ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài vào các công ty Việt Nam. Tuy nhiên, ngoài các ngành nghề đặc thù có yếu tố an ninh tài chính quốc gia hoặc an ninh công nghệ cao, khuôn khổ pháp lý của thị trường Việt Nam đã cho phép mở tỉ lệ sở hữu cho nhà đầu tư nước ngoài lên đến 100% đối với các doanh nghiệp không thuộc danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Như vậy, sự chủ động mở rộng tỉ lệ sở hữu nước ngoài đã nằm trong tay phần lớn các doanh nghiệp niêm yết.

Vì vậy, đề xuất các doanh nghiệp niêm yết có thể thực hiện thêm là chủ động rà soát ngành nghề và điều chỉnh lại đăng ký kinh doanh, để đề xuất nới giới hạn sở hữu nước ngoài.

Thứ hai, điều chỉnh hoặc gỡ bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, nhất là đối với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài. Loại bỏ yêu cầu ký quỹ trước giao dịch sẽ làm tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài, và đương nhiên sẽ giúp cho việc nâng hạng thị trường Việt Nam gần với hiện thực hơn.

"Với việc này chúng tôi đang tích cực triển khai dưới sự chỉ đạo của Uỷ ban Chứng khoán hợp tác với các ngân hàng lưu ký nước ngoài để tìm ra giải pháp và tin tưởng mức độ thành công cao và có thể làm được việc này trong thời gian tới", ông Johan Nyvene nói.

Việc phối hợp chặt chẽ và thống nhất giữa các định chế tài chính trung gian trong việc quản lý, hỗ trợ, và điều tiết các tài khoản lưu ký, tài khoản đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài, cùng với việc Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cùng các cơ quan chức năng khác quy định hóa, pháp lý hóa các phương án quản lý rủi ro đi kèm với sự giám sát chặt chẽ, sẽ sớm vượt qua được rào cản này.

Thứ ba, việc cải thiện và tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh từ các cơ quan chức năng và các công ty niêm yết cũng như các thành viên thị trường là rất cần thiết. Đây là nhóm công việc có thể triển khai sớm, với điều kiện phải truyền thông tốt cho các doanh nghiệp niêm yết để họ hiểu lợi ích của việc công bố thông tin bằng tiếng Anh và chủ động cập nhật thông tin.

Nâng hạng thị trường, doanh nghiệp có nhiều cơ hội tiếp cận dòng vốn đầu tư

Theo ông Johan Nyvene, ngoài các điều kiện chính được nêu ra, MSCI và FTSE cũng vạch ra một số tiêu chí khác mà thị trường chứng khoán Việt Nam có thể cải thiện thêm:

Một là, tính thanh khoản. Tính thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam khá cao. Tuy nhiên mức thanh khoản dồi dào như vậy vẫn có thể cải thiện được như điều kiện có thể bán chứng khoán đang chờ về, hoặc khả năng có thể vay và cho vay chứng khoán.

Hai là, tính minh bạch và chuẩn mực quản trị doanh nghiệp. Các công ty niêm yết cần phải tuân thủ các tiêu chuẩn minh bạch trong báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. Đây là một yếu tố cốt lõi trong quản trị doanh nghiệp.

Ba là, sự phát triển của hạ tầng và các dịch vụ tài chính đi kèm.

Sự phát triển các sản phẩm tài chính mới cũng sẽ đi song hành với sự phát triển của hạ tầng công nghệ, cũng như hệ thống thanh toán chung, sẽ đa dạng hóa sản phẩm tài chính và dịch vụ giao dịch để thu hút thêm các nhà đầu tư và tăng cường hoạt động giao dịch trên thị trường.

Bốn là, tăng cường đào tạo và tăng cường ý thức đầu tư, nhất là đối với các nhà đầu tư cá nhân.

"Điều này có thể bao gồm việc cung cấp thông tin, tài liệu hướng dẫn và tổ chức các khóa đào tạo về đầu tư chứng khoán, với sự chủ động của các tổ chức tài chính trung gian trong thị trường (bao gồm các công ty quản lý quỹ và các công ty chứng khoán). Với một TTCK có tỷ trọng khá lớn từ các nhà đầu tư cá nhân trong nước (thường xuyên chiếm trên dưới 90% toàn bộ giá trị giao dịch hằng ngày), việc tăng cường đào tạo kiến thức và nhận thức rủi ro cho các nhà đầu tư cá nhân là một việc làm hết sức cần thiết nhất là đối với một xã hội với thu nhập người dân tăng lên và đất nước đang tiến dần đến trở thành một nền kinh tế lớn trên thế giới." ông Johan Nyvene phân tích.

Một khi được các tổ chức FTSE, MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi, TTCK nói riêng và nền kinh tế Việt Nam nói chung sẽ được hưởng lợi ở nhiều khía cạnh, như tăng cường tính hội nhập toàn cầu, nâng tầm thị trường Việt Nam và vị thế quốc gia. Theo nghiên cứu và ước tính từ Ngân hàng Thế giới, việc nâng cấp thành thị trường mới nổi có thể mang đến thêm 10 tỷ USD đầu tư gián tiếp mới cho Việt Nam.

Theo Chủ tịch Công ty cổ phần chứng khoán TPHCM, mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam nói chung sẽ thuận lợi, sẽ tăng tính hội nhập toàn cầu, nâng tầm thị trường Việt Nam và vị thế quốc gia.

"Với việc thị trường vốn được nâng hạng, các doanh nghiệp sẽ có nhiều cơ hội hơn để tiếp cận với dòng vốn đầu tư. Thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tăng tính hấp dẫn đối với các nhà đầu tư và đón nhận dòng vốn lớn từ các quỹ đầu tư trên thế giới. Việc nâng hạng thị trường chứng khoán còn gắn với câu chuyện Việt Nam đang định hướng thành lập một Trung tâm tài chính quốc tế. Rõ ràng đây là một phần lớn trong chiến lược phát triển quốc gia của Việt Nam", Chủ tịch HSC nhấn mạnh.

Hồng Quang