Lãi suất ưu đãi cho nhà ở xã hội: Người dân hưởng lợi ra sao?

Theo dõi KT&TD trên

Năm 2025 đánh dấu những thay đổi tích cực trong mức lãi suất cho vay, mở ra hy vọng mới cho hàng triệu người dân đang khao khát có được tổ ấm của riêng mình.

Từ tháng 7/2025, lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội được Ngân hàng Nhà nước công bố ở mức 5,9% mỗi năm, áp dụng cho người mua nhà tại các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và các dự án cải tạo chung cư cũ. Mức lãi suất này thấp hơn khoảng hai phần trăm so với lãi suất cho vay trung và dài hạn bình quân của bốn ngân hàng thương mại nhà nước lớn là Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank.

Đặc biệt, chính sách này áp dụng trong năm năm đầu tiên kể từ khi giải ngân, tạo điều kiện cho người vay có thời gian ổn định tài chính trước khi lãi suất điều chỉnh về mức thị trường. Sau năm năm đầu, người vay sẽ tiếp tục được hưởng lãi suất thấp hơn một phần trăm so với mức bình quân thị trường trong mười năm tiếp theo, cho thấy sự quan tâm dài hạn của Nhà nước đối với người thu nhập thấp.

Đối với người vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội, lãi suất được ấn định ở mức 5,4% mỗi năm kể từ tháng 10/2025, thấp hơn so với các ngân hàng thương mại và thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc hỗ trợ những người khó khăn nhất về nhà ở.

So với các năm trước, đây là bước giảm đáng kể. Từ đầu năm 2025, lãi suất cho vay hỗ trợ nhà ở tại các ngân hàng thương mại giảm 0,1 điểm phần trăm từ mức 4,8% xuống còn 4,7%, tiếp tục xu hướng hỗ trợ người dân trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn.

Với mức lãi suất ưu đãi hiện nay, người mua nhà ở xã hội có thể tiết kiệm được một khoản tiền đáng kể trong suốt thời gian trả nợ. Để minh họa rõ hơn, giả sử một gia đình vay 500 triệu đồng để mua căn hộ nhà ở xã hội với kỳ hạn hai mươi năm. Nếu vay theo lãi suất thị trường thông thường khoảng 8-9% mỗi năm, khoản trả hàng tháng sẽ rơi vào khoảng từ 4,2 đến 4,5 triệu đồng. Tuy nhiên, với lãi suất ưu đãi 5,9% trong năm năm đầu, khoản trả hàng tháng chỉ khoảng 3,5 triệu đồng, giảm gần một triệu đồng mỗi tháng.

Khoản tiết kiệm này có ý nghĩa rất lớn đối với những gia đình có thu nhập dưới ba mươi triệu đồng mỗi tháng. Số tiền tiết kiệm được có thể dùng để chi trả các khoản sinh hoạt phí, học phí cho con cái hoặc tích lũy cho những nhu cầu khác. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng cao, đặc biệt tại các thành phố lớn, chính sách lãi suất ưu đãi này thực sự là cứu cánh cho nhiều gia đình.

Hơn nữa, thời gian hưởng lãi suất ưu đãi lên đến năm năm, thay vì chỉ ba năm như một số gói vay trước đây, giúp người vay có thêm thời gian để ổn định công việc và tăng thu nhập trước khi phải đối mặt với mức lãi suất cao hơn. Đây là khoảng thời gian quan trọng, đặc biệt đối với những người trẻ mới bước vào đời, vừa lập gia đình và đang trong giai đoạn xây dựng sự nghiệp.

Gói tín dụng 120.000 tỷ đồng và những thách thức

Bên cạnh các chính sách lãi suất ưu đãi thông thường, Chính phủ còn triển khai gói tín dụng đặc biệt trị giá 120.000 tỷ đồng nhằm hỗ trợ cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà ở xã hội. Lãi suất của gói vay này đã được điều chỉnh giảm nhiều lần, từ mức 8,7% ban đầu xuống còn 6,6% với chủ đầu tư và 6,1% với người mua nhà vào đầu năm 2025, thể hiện nỗ lực của Nhà nước trong việc tháo gỡ khó khăn cho thị trường nhà ở xã hội.

Tuy nhiên, thực tế triển khai gói vay này lại chưa đạt kỳ vọng. Đến giữa năm 2025, chỉ có khoảng 3.400 tỷ đồng được giải ngân từ gói tín dụng này, tương đương chưa đến 3% tổng quy mô cam kết. Tình trạng giải ngân chậm không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng các dự án nhà ở xã hội mà còn khiến người dân không thể tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi này.

Nhiều chuyên gia cho rằng dù đã giảm, lãi suất của gói 120.000 tỷ đồng vẫn chưa thực sự hấp dẫn so với các khoản vay thông thường, trong khi thủ tục vay vốn lại khá phức tạp. Một người dân ở Đông Anh, Hà Nội chia sẻ rằng với khoản vay 500 triệu đồng và lãi suất 7,5% trong năm năm đầu, họ phải trả hơn 11 triệu đồng mỗi tháng, trong khi thu nhập của cả hai vợ chồng chưa đến 20 triệu đồng. Áp lực tài chính này quá lớn đối với các gia đình có thu nhập thấp.

Ngoài ra, nguồn cung nhà ở xã hội còn hạn chế là một trở ngại lớn. Mặc dù đã có 68 dự án được công bố đủ điều kiện vay vốn với nhu cầu vốn hơn 30.000 tỷ đồng, nhưng chỉ có 15 dự án ký được hợp đồng tín dụng. Nhiều chủ đầu tư không đủ điều kiện về tài sản bảo đảm hoặc dư nợ, trong khi người dân thì không tìm được căn hộ phù hợp để mua.

Để thấy được những thay đổi trong chính sách lãi suất ưu đãi, cần nhìn lại thành công của gói tín dụng 30.000 tỷ đồng triển khai từ năm 2013. Gói vay này ban đầu có lãi suất 6% mỗi năm, sau đó giảm xuống 5% từ năm 2014 đến 2023, rồi 4,8% năm 2024 và 4,7% năm 2025. Với mức lãi suất thấp và ổn định trong thời gian dài, gói 30.000 tỷ đồng đã giải ngân hơn 34.000 tỷ đồng cho hơn 56.000 trường hợp vay, giúp giải quyết được hơn 46.000 căn nhà tồn kho và hỗ trợ thị trường bất động sản vượt qua khủng hoảng giai đoạn 2013-2016.

Thành công của gói 30.000 tỷ đồng cho thấy rằng lãi suất thấp và ổn định là yếu tố then chốt để thu hút người dân vay vốn. Các chuyên gia kiến nghị rằng lãi suất cho vay mua nhà ở xã hội cần giảm về mức 3-3,5% mỗi năm, tương đương với các nước trong khu vực, để thực sự tạo được sức hấp dẫn. Chỉ khi đó, chính sách mới có thể tiếp cận đúng đối tượng là người có thu nhập thấp, công nhân lao động và cán bộ, công chức có thu nhập hạn chế.

Điều kiện vay vốn và thủ tục

Để được hưởng lãi suất ưu đãi khi mua nhà ở xã hội, người dân cần đáp ứng một số điều kiện cơ bản. Đối với trường hợp mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội, người vay có thể được hỗ trợ tối đa 80% giá trị hợp đồng mua bán. Điều này có nghĩa người mua chỉ cần chuẩn bị khoảng 20% giá trị căn hộ làm vốn tự có, phần còn lại có thể vay ngân hàng với lãi suất ưu đãi.

Thời hạn vay được thỏa thuận linh hoạt giữa ngân hàng và khách hàng tùy theo khả năng trả nợ, nhưng tối đa không quá 25 năm kể từ ngày giải ngân khoản vay đầu tiên. Thời hạn dài như vậy giúp giảm áp lực trả nợ hàng tháng, phù hợp với khả năng tài chính của người có thu nhập thấp.

Các đối tượng được ưu tiên vay vốn mua nhà ở xã hội bao gồm người có công với cách mạng và thân nhân liệt sĩ, hộ gia đình nghèo và cận nghèo tại khu vực đô thị, cũng như người thu nhập thấp đang sinh sống và làm việc tại các thành phố. Việc mở rộng đối tượng thụ hưởng giúp nhiều người có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận với chính sách hỗ trợ nhà ở của Nhà nước.

Để vay được vốn, người dân cần chứng minh nguồn thu nhập ổn định thông qua hợp đồng lao động và bảng lương hoặc sao kê lương từ ba đến sáu tháng gần nhất. Người vay cũng cần có hồ sơ tín dụng tốt, không có nợ xấu tại các tổ chức tín dụng. Các ngân hàng sẽ đánh giá khả năng trả nợ dựa trên tổng thu nhập và chi phí sinh hoạt của hộ gia đình để đảm bảo khoản vay không trở thành gánh nặng quá lớn.

Mặc dù chính sách lãi suất ưu đãi đã có nhiều cải thiện, thực tế vẫn còn không ít hạn chế cần được tháo gỡ. Một trong những vấn đề lớn nhất là nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng được nhu cầu. Nhiều dự án chậm tiến độ do vướng mắc về thủ tục giải phóng mặt bằng, pháp lý đất đai hoặc vốn đầu tư. Khi nguồn cung hạn chế, dù có lãi suất thấp đến đâu, người dân cũng không thể tiếp cận được nhà ở xã hội.

Thủ tục vay vốn cũng được nhiều người phản ánh là còn phức tạp và mất thời gian. Người dân phải chuẩn bị nhiều giấy tờ, qua nhiều khâu thẩm định và chờ đợi lâu mới có kết quả. Điều này gây khó khăn đặc biệt cho những người lao động tự do, công nhân khu công nghiệp vốn không quen với các thủ tục hành chính.

Hơn nữa, một số chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn vay do không đủ điều kiện về tài sản bảo đảm hoặc dư nợ. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng và bàn giao nhà, khiến người dân phải chờ đợi lâu hơn. Cần có những giải pháp linh hoạt hơn để hỗ trợ các chủ đầu tư có uy tín nhưng đang thiếu vốn, nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Chính sách lãi suất ưu đãi cho vay mua nhà ở xã hội không chỉ đơn thuần là vấn đề kinh tế mà còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Khi người lao động có điều kiện sở hữu nhà ở ổn định, họ sẽ yên tâm làm việc, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và địa phương. Điều này góp phần ổn định lực lượng lao động, đặc biệt là công nhân tại các khu công nghiệp, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế.

Hơn nữa, việc hỗ trợ người thu nhập thấp có nhà ở còn góp phần giảm bớt chênh lệch xã hội, tạo sự công bằng trong tiếp cận các điều kiện sống cơ bản. Mỗi gia đình có được tổ ấm của riêng mình là nền tảng để xây dựng cuộc sống hạnh phúc, nuôi dạy con cái và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Với những thay đổi tích cực trong năm 2025, đặc biệt là mức lãi suất 5,9% cho người mua nhà và 5,4% tại Ngân hàng Chính sách xã hội, người dân đang có cơ hội tốt hơn để tiếp cận nhà ở xã hội. Tuy nhiên, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, cần có sự nỗ lực chung của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người dân. Chỉ khi đó, mục tiêu xây dựng một triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030 mới trở thành hiện thực, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho hàng triệu gia đình Việt Nam.

Hoàng Nguyễn