Doanh nghiệp nội có đang lép vế trên sân nhà thương mại điện tử?

Theo dõi KT&TD trên

Tại thị trường Việt Nam, dù có nhiều tiềm năng lớn với dân số trẻ, tỷ lệ người dùng internet cao và sự phát triển nhanh chóng của thanh toán điện tử, nhưng doanh nghiệp nội dường như vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức trước sự thống trị của các "ông lớn" ngoại quốc.

Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt giữa các nền tảng như Shopee, Lazada, Tiki và Sendo. Trong khi Tiki và Sendo là đại diện cho doanh nghiệp nội địa, thì Shopee (Singapore) và Lazada (thuộc sở hữu của Alibaba, Trung Quốc) lại đang nắm giữ thị phần áp đảo. Theo số liệu gần đây, Shopee liên tục dẫn đầu về lượng truy cập hàng tháng, trong khi Tiki - đại diện nội địa mạnh nhất - chỉ chiếm khoảng 20% thị phần.

Nguyên nhân của tình trạng này có thể nhìn nhận từ nhiều khía cạnh. Trước hết, các doanh nghiệp ngoại có lợi thế về nguồn vốn dồi dào, cho phép họ đầu tư mạnh vào công nghệ, marketing và trợ giá sản phẩm trong thời gian dài để thu hút người dùng. Chiến lược "đốt tiền" này đã giúp họ xây dựng được lượng khách hàng trung thành và quen thuộc với nền tảng của mình.

Bên cạnh đó, các nền tảng nước ngoài còn mang đến Việt Nam những kinh nghiệm quốc tế quý báu về vận hành hệ thống thương mại điện tử quy mô lớn. Họ sở hữu công nghệ tiên tiến trong phân tích dữ liệu người dùng, tối ưu hóa trải nghiệm mua sắm và xây dựng hệ thống logistics hiệu quả - những yếu tố mà các doanh nghiệp nội còn đang trong quá trình hoàn thiện.

Tuy nhiên, doanh nghiệp nội địa cũng không phải không có những lợi thế riêng. Họ hiểu rõ hơn về văn hóa tiêu dùng và hành vi mua sắm của người Việt, có khả năng thích nghi nhanh với đặc thù thị trường địa phương. Tiki đã chứng minh điều này thông qua việc phát triển TikiNOW - dịch vụ giao hàng nhanh trong vòng 2 giờ tại các thành phố lớn, đáp ứng nhu cầu mua sắm gấp của người Việt. Sendo cũng tạo được chỗ đứng riêng khi tập trung phục vụ người dùng ở các thị trường tỉnh lẻ, nơi các đối thủ quốc tế chưa phủ sóng mạnh mẽ.

Một trong những thách thức lớn nhất của doanh nghiệp nội là khả năng huy động vốn. Trong khi Shopee và Lazada được hậu thuẫn bởi các tập đoàn công nghệ hàng đầu châu Á với nguồn lực tài chính dồi dào, các doanh nghiệp như Tiki phải liên tục tìm kiếm các nhà đầu tư mới để duy trì hoạt động và mở rộng quy mô. Điều này tạo ra áp lực lớn về hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời trong ngắn hạn, trong khi các đối thủ ngoại có thể theo đuổi chiến lược dài hơi.

Chính phủ đã nhận thấy được tầm quan trọng của việc hỗ trợ doanh nghiệp nội địa trong lĩnh vực thương mại điện tử. Nhiều chính sách khuyến khích phát triển kinh tế số đã được ban hành, tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp công nghệ trong nước. Tuy nhiên, khoảng cách về nguồn lực và công nghệ vẫn là rào cản lớn cần được giải quyết.

Trước tình hình này, các doanh nghiệp nội đang dần thay đổi chiến lược để tăng khả năng cạnh tranh. Thay vì đối đầu trực tiếp với các nền tảng nước ngoài trên mọi mặt trận, họ chọn cách tập trung vào các phân khúc thị trường ngách, nơi có thể phát huy tối đa lợi thế về hiểu biết thị trường địa phương. Ví dụ, Voso của Viettel Post nhắm vào việc kết nối nông sản Việt với người tiêu dùng trong nước, trong khi Postmart của Vietnam Post tập trung vào khu vực nông thôn.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự hợp tác giữa doanh nghiệp nội với các đối tác quốc tế, nhằm học hỏi kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến. Tiki đã nhận được đầu tư từ JD.com của Trung Quốc, trong khi VNG - công ty công nghệ hàng đầu Việt Nam - cũng đầu tư vào Tiki để tăng cường năng lực cạnh tranh.

Cuộc đua trên thị trường thương mại điện tử Việt Nam còn dài, và tương lai sẽ là sân chơi của những doanh nghiệp biết kết hợp giữa sức mạnh công nghệ với sự thấu hiểu thị trường nội địa. Doanh nghiệp nội có thể đang lép vế về thị phần và nguồn lực, nhưng họ vẫn có những cơ hội riêng nếu biết phát huy thế mạnh và xây dựng chiến lược phù hợp.

Để giảm khoảng cách với đối thủ ngoại, doanh nghiệp nội cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào công nghệ, đặc biệt là các công nghệ phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để cải thiện trải nghiệm người dùng. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng xung quanh nền tảng thương mại điện tử cốt lõi - như Tiki đã làm với TikiNGON (thực phẩm), Tiki Trading (bán lẻ), hay các dịch vụ tài chính - sẽ giúp tăng độ gắn kết của người dùng.

Nhưng quan trọng hơn cả, các doanh nghiệp nội cần tận dụng hiểu biết sâu sắc về văn hóa và tâm lý người tiêu dùng Việt Nam để xây dựng những mô hình kinh doanh độc đáo, khó bắt chước. Đây chính là "tấm khiên" bảo vệ họ trước sức mạnh tài chính và công nghệ của các đối thủ ngoại quốc.

Thương mại điện tử Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng hàng năm ấn tượng. Dư địa thị trường còn rất lớn, đặc biệt ở các khu vực nông thôn và các tỉnh thành nhỏ. Đây là cơ hội cho doanh nghiệp nội địa bứt phá, nếu họ biết nắm bắt xu hướng và đổi mới không ngừng.

Tiến Hoàng