Đề xuất nới quy định, nhiều doanh nghiệp có thể sản xuất vàng miếng
Dự thảo sửa đổi Nghị định 24 mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp lớn và ngân hàng thương mại trong lĩnh vực sản xuất vàng miếng, đồng thời tăng kiểm soát bằng cơ chế cấp phép và quản lý giao dịch.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến cho dự thảo sửa đổi Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, trong đó đề xuất bỏ cơ chế độc quyền sản xuất vàng miếng. Thay vì chỉ cho phép một đơn vị duy nhất được sản xuất như trước, dự thảo lần này mở rộng phạm vi cấp phép cho các doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đáp ứng đủ điều kiện.
Theo đó, doanh nghiệp muốn tham gia sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên. Với khối ngân hàng, con số này là tối thiểu 50.000 tỷ đồng. Ngoài ra, các tổ chức này cần được NHNN cấp phép hoạt động mua bán vàng miếng, không có vi phạm đang xử lý, và có hệ thống quy trình nội bộ đảm bảo hoạt động sản xuất vàng minh bạch, đúng chuẩn.
Hiện tại, cả nước có 38 tổ chức được phép kinh doanh vàng miếng. Tuy nhiên, nếu xét theo tiêu chí vốn điều lệ trong dự thảo mới, chỉ một số doanh nghiệp lớn như PNJ, DOJI, SJC đáp ứng được điều kiện. Ở lĩnh vực ngân hàng, nhóm “ông lớn” như Vietcombank, Techcombank, VPBank, BIDV, MB, VietinBank và Agribank đang có vốn điều lệ vượt ngưỡng quy định, nhiều khả năng được xem xét cấp phép nếu cơ chế mới chính thức có hiệu lực.
Động thái nới lỏng này được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn cung vàng miếng chính thức cho thị trường, đa dạng hóa sản phẩm và thương hiệu, đồng thời thúc đẩy môi trường cạnh tranh lành mạnh. Thay vì chỉ phụ thuộc vào một thương hiệu độc quyền như trước, người dân sẽ có thêm lựa chọn khi mua vàng miếng, giảm áp lực về giá và hạn chế tình trạng chênh lệch giữa giá trong nước – thế giới.
Song song với việc mở rộng đối tượng sản xuất vàng miếng, NHNN cũng thắt chặt kiểm soát thông qua cơ chế cấp giấy phép từng lần và giới hạn hạn mức nhập khẩu vàng nguyên liệu theo tình hình kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ trong từng giai đoạn.
Một điểm đáng chú ý là quy định mới yêu cầu mọi giao dịch vàng miếng từ 20 triệu đồng trở lên phải thực hiện qua tài khoản ngân hàng. Điều này nhằm kiểm soát dòng tiền, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và hạn chế rủi ro từ các giao dịch tiền mặt không minh bạch.
Một trong những rào cản lâu nay khiến thị trường vàng trang sức mỹ nghệ gặp khó là thiếu nguồn nguyên liệu ổn định. Trong suốt 10 năm qua, doanh nghiệp trong nước gần như không được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu, buộc phải xoay sở bằng nguồn mua trên thị trường nội địa. Điều này không chỉ khiến chi phí sản xuất đội lên mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của ngành.
Để khắc phục, dự thảo lần này đưa ra hướng mở: cho phép doanh nghiệp đủ điều kiện được nhập khẩu vàng miếng và vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng hoặc trang sức mỹ nghệ. Nguyên liệu nhập khẩu phải đến từ các nhà sản xuất có chứng nhận từ Hiệp hội Thị trường vàng London (LMBA), đảm bảo chất lượng và độ tin cậy.
Đặc biệt, các doanh nghiệp sẽ phải xây dựng và duy trì hệ thống thông tin lưu trữ dữ liệu giao dịch, đảm bảo chính xác và có khả năng kết nối cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng khi được yêu cầu. Những đơn vị được cấp phép cũng phải công bố rõ ràng tiêu chuẩn áp dụng, hàm lượng vàng và chịu trách nhiệm pháp lý nếu có sai lệch so với công bố.
Cục trưởng Cục Quản lý Ngoại hối NHNN, ông Đào Xuân Tuấn, cho biết: dù mở rộng quyền tiếp cận thị trường vàng miếng, nhưng dự thảo vẫn duy trì nguyên tắc giám sát nghiêm ngặt. Việc cấp phép sản xuất và nhập khẩu sẽ được xem xét chặt chẽ dựa trên biến động của thị trường và chính sách vĩ mô.
Ông cũng lưu ý thêm rằng, hiện có khoảng 6.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực vàng trang sức mỹ nghệ, nhưng phần lớn là quy mô nhỏ, năng lực sản xuất còn hạn chế. Với cơ chế mới, chỉ các doanh nghiệp đủ lớn, có năng lực tài chính, hệ thống quản trị và minh bạch thông tin mới đủ điều kiện tham gia sâu vào chuỗi giá trị từ sản xuất đến phân phối vàng miếng.
Một điểm mới đáng chú ý trong dự thảo là mọi giao dịch vàng miếng trên thị trường sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử và thanh toán qua tài khoản ngân hàng. Đây là bước đi mạnh nhằm giảm thiểu rủi ro từ các giao dịch tiền mặt, tăng khả năng kiểm soát và chống rửa tiền, đồng thời đảm bảo người tiêu dùng được bảo vệ tốt hơn.
Việc nới lỏng cơ chế độc quyền được kỳ vọng sẽ góp phần điều tiết giá vàng trong nước theo hướng ổn định và tiệm cận hơn với thế giới. Tuy nhiên, không vì thế mà cơ quan quản lý buông lỏng kiểm soát. Các điều kiện khắt khe về tài chính, pháp lý, công bố thông tin và hệ thống nội bộ đang được thiết kế như một hàng rào kỹ thuật nhằm đảm bảo thị trường phát triển bền vững, có trật tự.
BN
