Chuỗi đồ uống Việt trước làn sóng thương hiệu ngoại
Thị trường đồ uống Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi sự giao thoa giữa thương hiệu nội địa và các chuỗi quốc tế tạo nên bức tranh cạnh tranh sôi động.
Từ những tuyến phố sầm uất đến các trung tâm thương mại hiện đại, hành vi tiêu dùng và xu hướng thưởng thức đồ uống của người Việt đang được tái định hình, mở ra cả cơ hội phát triển lẫn áp lực đổi mới cho doanh nghiệp trong nước.
Trong vòng năm năm trở lại đây, hàng loạt thương hiệu đồ uống quốc tế đã chọn Việt Nam làm điểm đến chiến lược. Starbucks mở rộng từ những cửa hàng đầu tiên đến hàng trăm điểm bán trên khắp cả nước. The Alley, Gong Cha, Mixue và nhiều chuỗi trà sữa khác từ Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc liên tục khai trương cửa hàng mới với tốc độ chóng mặt. Sự xuất hiện của các thương hiệu này không chỉ đơn thuần là mở thêm những điểm bán đồ uống, mà còn mang theo cả một hệ thống quản trị hiện đại, chiến lược marketing bài bản và nguồn vốn dồi dào.
Trước sức ép này, các chuỗi đồ uống nội địa đang phải đối mặt với không ít thách thức. Highlands Coffee, Phúc Long, The Coffee House hay Ding Tea từng được xem là những cái tên dẫn đầu thị trường trong nước, giờ đây phải liên tục tái định vị và đổi mới để giữ chân khách hàng. Thách thức lớn nhất không nằm ở chất lượng sản phẩm, bởi các thương hiệu Việt đã chứng minh được khả năng tạo ra những món đồ uống phù hợp với khẩu vị người Việt. Vấn đề nằm ở sức mạnh thương hiệu toàn cầu, khả năng đầu tư vào cơ sở vật chất, công nghệ và trải nghiệm khách hàng mà các đối thủ ngoại quốc sở hữu.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn u ám đối với phe nội địa. Các chuỗi đồ uống Việt Nam đang tận dụng lợi thế hiểu rõ văn hóa và thói quen tiêu dùng của người Việt để tạo ra sự khác biệt. Họ nhanh nhẹn trong việc đổi mới thực đơn theo mùa, tung ra những sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương như cà phê trứng, trà sen, sữa tươi trân châu đường đen phiên bản Việt hóa. Chiến lược bản địa hóa này giúp các thương hiệu trong nước tạo được chỗ đứng riêng, không sa vào cạnh tranh trực diện về giá cả hay hình thức với các đối thủ quốc tế.
Một yếu tố quan trọng khác là mạng lưới phân phối. Trong khi các thương hiệu ngoại thường tập trung vào các vị trí đắc địa trong trung tâm thương mại hoặc khu vực trung tâm thành phố lớn, các chuỗi nội địa đã có mặt sâu rộng hơn, thâm nhập vào các quận ngoại thành, thành phố tỉnh lẻ và thậm chí cả các khu công nghiệp. Chiến lược mở rộng theo chiều sâu này giúp các thương hiệu Việt tiếp cận được phân khúc khách hàng rộng lớn hơn, không chỉ giới hạn ở giới trẻ thành thị hay tầng lớp trung lưu cao.
Về mặt giá cả, các chuỗi đồ uống Việt Nam cũng linh hoạt hơn trong việc điều chỉnh để phù hợp với thu nhập của đại đa số người tiêu dùng. Một ly trà sữa tại các thương hiệu nội có thể rẻ hơn từ mười đến hai mươi ngàn đồng so với các đối thủ ngoại, trong khi vẫn đảm bảo chất lượng tương đương. Đây là lợi thế không nhỏ khi mà phần lớn người tiêu dùng Việt Nam vẫn còn nhạy cảm với giá cả, đặc biệt là đối với sản phẩm tiêu dùng thường xuyên như đồ uống.
Song song với cạnh tranh về sản phẩm và giá cả, cuộc đua về trải nghiệm khách hàng và không gian cửa hàng cũng đang diễn ra sôi nổi. Các thương hiệu ngoại thường đầu tư mạnh vào thiết kế nội thất sang trọng, hiện đại, tạo không gian sống ảo lý tưởng cho thế hệ trẻ. Nhận thấy xu hướng này, nhiều chuỗi đồ uống Việt cũng đã bắt đầu nâng cấp cửa hàng của mình, chú trọng hơn đến yếu tố thẩm mỹ và trải nghiệm, không chỉ đơn thuần là nơi mua và uống đồ.
Công nghệ số cũng trở thành một chiến trường mới. Các ứng dụng đặt hàng trực tuyến, chương trình khách hàng thân thiết, thanh toán không tiền mặt được cả thương hiệu nội và ngoại đẩy mạnh. Tuy nhiên, với lợi thế về nguồn lực, các chuỗi quốc tế thường có hệ thống công nghệ tốt hơn, ứng dụng được tích hợp nhiều tính năng hơn và trải nghiệm người dùng mượt mà hơn. Đây là khoảng cách mà các thương hiệu Việt cần phải thu hẹp nếu muốn cạnh tranh bình đẳng.
Nhìn về tương lai, thị trường đồ uống Việt Nam sẽ tiếp tục chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt giữa nội và ngoại. Tuy nhiên, đây không hẳn là điều xấu. Cạnh tranh sẽ thúc đẩy cả hai phe phải không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ, cuối cùng người tiêu dùng mới là người hưởng lợi. Các thương hiệu Việt Nam hoàn toàn có thể tồn tại và phát triển nếu họ biết tận dụng lợi thế bản địa, linh hoạt trong chiến lược kinh doanh và không ngừng học hỏi từ các đối thủ quốc tế.
Quan trọng hơn, các chuỗi đồ uống nội địa cần phải xây dựng được bản sắc riêng, không chỉ bắt chước mô hình ngoại mà phải sáng tạo ra những giá trị độc đáo phù hợp với văn hóa Việt Nam. Chỉ khi đó, họ mới có thể không chỉ tồn tại trong nước mà còn có cơ hội vươn ra thị trường quốc tế, chứng minh rằng thương hiệu Việt hoàn toàn có thể cạnh tranh ngang tầm với các tên tuổi lớn trên thế giới.
Hoàng Nguyễn
