VCCI: Đề xuất thương nhân phân phối được mua bán xăng dầu lẫn nhau

VCCI cho biết, các bên trên thị trường buôn bán xăng dầu có xu hướng ưu tiên mua của những thương nhân phân phối có giá thấp hơn.

Mới đây, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có công văn gửi Bộ Công thương góp ý dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu.

Cho phép doanh nghiệp tự quyết định giá bán, không có giá trần

Về cơ chế giá bán xăng dầu, dự thảo đưa ra cơ chế mới để quản lý giá bán xăng dầu. Cụ thể, quy định doanh nghiệp (DN) được quyết định giá xăng dầu nhưng không cao hơn mức trần theo quy định.

Mức trần theo quy định được tính nguyên tắc chi phí cộng tới, trong đó bao gồm chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức và thuế.

Theo cơ chế được đề xuất, cơ quan nhà nước sẽ công bố các chi phí thành phần. Từ đó, DN tự tính ra giá trần (thay vì như hiện nay là cơ quan nhà nước công bố giá trần).

VCCI: Đề xuất thương nhân phân phối được mua bán xăng dầu lẫn nhau - Ảnh 1 — Ảnh minh họa. (Nguồn: Internet)

Các DN cho hay, cơ chế này chỉ thay đổi về hình thức, không thay đổi về bản chất việc quản lý giá xăng dầu.

Cùng với đó, công thức tính giá và các chi phí thành phần cũng không thay đổi so với hiện hành. Nếu thực hiện theo cơ chế này, giá trần sẽ rất sát với giá thành toàn bộ của việc cung ứng xăng dầu.

Do đó, phần lớn DN vẫn phải bán theo giá trần chứ khó có khả năng bán với giá thấp hơn để cạnh tranh với DN khác. Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định DN phải thực hiện thủ tục kê khai giá bán xăng dầu với cơ quan nhà nước.

Như phân tích trên, trường hợp đa số DN bán xăng dầu với giá trần, thủ tục kê khai giá này không mang lại ý nghĩa quản lý.

Không ít DN lo ngại cơ chế này sẽ tăng thêm thủ tục hành chính không cần thiết cho cả DN và cơ quan quản lý. Mỗi DN sẽ phải kê khai giá từng tuần khi cơ quan nhà nước công bố chi phí tạo nguồn mới khiến số lượt làm thủ tục rất lớn.

Hai phương án VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc

Phương án 1 là cho phép DN tự quyết định giá bán (không có giá trần).

Đi kèm với các quy định về công khai, minh bạch giá để người tiêu dùng (NTD) lựa chọn như kê khai giá trên một cổng thông tin chung, được công khai ngay lập tức để NTD có thể so sánh giá giữa các cây xăng.

Cơ quan nhà nước theo dõi diễn biến thị trường để phát hiện các trường hợp vi phạm Luật Cạnh tranh. Cụ thể như lạm dụng vị trí độc quyền, vị trí thống lĩnh (giá bán cao bất hợp lý) hoặc thỏa thuận hạn chế cạnh tranh (bắt tay làm giá).

Phương án 2 là bỏ thủ tục kê khai giá hoặc miễn thủ tục này khi DN bán hàng đúng bằng giá trần theo quy định.

Cho phép các thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau

Dự thảo quy định về quyền và nghĩa vụ của thương nhân phân phối xăng dầu, trong đó không cho phép các thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau.

Cơ quan soạn thảo lý giải, nếu cho phép thương nhân phân phối mua bán lẫn nhau sẽ làm việc mua bán lòng vòng, qua nhiều tầng nấc trung gian, đẩy giá xăng dầu lên cao.

Tuy vậy, lập luận này đi ngược lại quy luật thị trường. Các bên trên thị trường buôn bán xăng dầu có xu hướng ưu tiên mua của những thương nhân phân phối có giá thấp hơn.

Giả sử có một nguồn hàng giá rẻ nhưng vì bị mua bán qua nhiều trung gian đẩy giá bán tăng lên, người mua sẽ tìm đến tận gốc nguồn hàng để mua rẻ hơn.

Thương nhân phân phối bán giá cao sẽ bị đào thải khỏi thị trường vì không thể cạnh tranh với các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối khác có giá rẻ hơn.

VCCI cho biết, trước đây, Nghị định 83/2014/NĐ-CP và Nghị định 95/2021/NĐ-CP quy định hệ thống phân phối 1:1, có nghĩa là thương nhân bán lẻ buộc phải phụ thuộc vào thương nhân phân phối.

Trong trường hợp đó, nếu thương nhân phân phối tăng giá bán, thương nhân bán lẻ không thể đổi sang nhà cung cấp khác, buộc phải chịu giá cao.

Nhưng từ Nghị định 80/2023/NĐ-CP đã cho phép thương nhân bán lẻ được nhập hàng từ nhiều nguồn. Tính cạnh tranh trên thị trường bán buôn tăng lên nên tình trạng trên không còn.

Một số ý kiến cho rằng việc cho phép các thương nhân phân phối mua bán xăng dầu lẫn nhau có thể khiến số liệu báo cáo về tình hình dự trữ xăng dầu không chính xác.

Tuy vậy theo dự thảo, nghĩa vụ dự trữ lưu thông không áp dụng cho thương nhân phân phối.

VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo sửa đổi theo hướng cho phép các thương nhân phân phối mua bán xăng dầu với nhau.