Từ vụ sữa giả: Cần làm gì để người tiêu dùng không "ngậm đắng nuốt cay"?

Theo dõi KT&TD trên

Vụ sữa giả phơi bày tình trạng "đá bóng" trách nhiệm

Chiều 6/5, Quốc hội thảo luận tại tổ về Dự án Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Dự án Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi).

Góp ý vào dự thảo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, ĐBQH Nguyễn Như So (đoàn Bắc Ninh) đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát, điều chỉnh quy định về trách nhiệm quản lý nhà nước về chất lượng sản phẩm hàng hóa theo hướng tăng tính minh bạch, phân định rõ ràng trách nhiệm quản lý của từng bộ, ngành theo lĩnh vực được phân công; tránh chồng chéo, buông lỏng hoặc bỏ trống trách nhiệm.

Đồng thời, cần quy định rõ vai trò chủ trì và cơ chế phối hợp liên ngành một cách hiệu quả giữa các cơ quan quản lý trong công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về chất lượng sản phẩm hàng hoá.

"Thực tế, vụ việc gần 600 nhãn hiệu sữa giả được sản xuất và lưu hành công khai trong suốt 4 năm qua đã phơi bày rõ nét sự buông lỏng và thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý trong kiểm soát chất lượng hàng hoá.

Đây không chỉ là vụ việc cá biệt mà còn là dấu hiệu cho thấy những lỗ hổng mang tính hệ thống trong thiết kế chính sách và tổ chức thực thi", ông So nhấn mạnh.

Đại biểu đoàn Bắc Ninh chỉ ra, rõ ràng cơ chế hậu kiểm vốn là định hướng đúng đắn phù hợp với thông lệ quốc tế và chủ trương cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, một khi thiếu năng lực hậu kiểm, thiếu cơ chế phối hợp, thiếu sự liên thông giữa các cơ quan quản lý thì cơ chế này sẽ trở thành kẽ hở.

"Trong vụ việc trên, không một cơ quan nào thực sự chịu trách nhiệm toàn diện. Khi hậu quả xảy ra, việc quy trách nhiệm trở nên mơ hồ vì tất cả đều liên quan nhưng không ai là đầu mối chịu trách nhiệm cuối cùng, dẫn đến tình trạng đùn đẩy, "đá bóng" trách nhiệm", đại biểu nhìn nhận và góp ý, việc sửa đổi luật cần giải quyết tận gốc vấn đề.

Không để "thả gà ra đuổi"

Cùng góp ý vào vấn đề hậu kiểm chất lượng sản phẩm, ĐBQH Phạm Khánh Phong Lan (đoàn TP.HCM) cho rằng, không phải đến bây giờ chất lượng sản phẩm, hàng hóa mới đặt ra những chuyện lớn như vậy.

"Bởi điều này ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân hàng ngày. Trong đó đáng chú ý nhất là những sản phẩm tiêu thụ trực tiếp như ăn, uống và mỹ phẩm", bà Lan nói.

Ở góc độ người đứng đầu một ngành ở địa phương (Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM), bà Lan đề nghị phải xem xét thấu đáo những vấn đề nhức nhối chưa giải quyết được.

"Nếu có một cơ sở pháp lý vững chắc, bao trùm tất cả các khả năng thì công việc của ngành chức năng đỡ vất vả hơn nhiều", bà Lan nói.

Đại biểu TP.HCM chỉ ra: "Thực tế nếu một sản phẩm nào đang được bán chạy, có giá trị cao nhưng lại đi làm giả, bán với giá tương đương thì ai cũng thấy đây là hàng giả.

Nhưng hiện nay có tình trạng hàng hóa là do mình sản xuất ra, thương hiệu của mình nhưng khi sản xuất thực tế lại rút bớt tiêu chí, không đảm bảo chất lượng, vậy đó là hàng giả hay hàng kém chất lượng? Hai vấn đề này khi bị xử lý sẽ có sự khác nhau rất lớn".

Ủng hộ quan điểm học tập các nước về việc "tiền kiểm không quan trọng bằng hậu kiểm", nhưng đại biểu cho rằng muốn được như vậy thì hậu kiểm phải thực sự chặt chẽ, nghiêm minh. Nếu không thì chẳng khác nào"'thả gà ra đuổi". Vì thế, đại biểu đề nghị trong dự thảo luật cần có quy định rõ ràng kiểm tra sản phẩm về tần suất, thời hạn...

Bên cạnh cơ quan chức năng có thẩm quyền, có thể tính đến xã hội hóa, sử dụng các cơ quan kiểm định độc lập để cùng kiểm tra.

Đại biểu cũng đề xuất nghiên cứu, định nghĩa rõ ràng về cơ chế bồi thường thiệt hại nếu người tiêu dùng sử dụng phải những sản phẩm không đảm bảo chất lượng.

"Trường hợp người dân tiêu thụ các sản phẩm mà cơ quan chức năng đã tuyên bố "an toàn", nhưng cuối cùng lại là hàng giả, hàng kém chất lượng thì lúc đó họ phải được bồi thường thiệt hại.

Có như vậy người dân đỡ thiệt thòi, mới có động lực tố cáo nếu mua phải sản phẩm lỗi, thay vì "ngậm đắng nuốt cay", chịu đựng sự mất mát", bà Lan nói.