TMĐT Xuyên biên giới: Cơ hội và thách thức cho doanh nghiệp Việt Nam

Theo dõi KT&TD trên

TMĐT-XBG mở ra cánh cửa tiếp cận thị trường toàn cầu cho doanh nghiệp Việt Nam với chi phí thấp hơn nhiều so với hệ thống truyền thông xuất khẩu phương thức. Thông qua các sàn thương mại điện tử quốc tế như Amazon, Alibaba, eBay hay các nền tảng khu vực như Shopee, Lazada, doanh nghiệp có thể tiếp cận hàng triệu khách hàng mà không cần phải bắt đầu tư vào cơ sở hạ tầng phân phối phức hợp tại nước ngoài.

Được biết, Việt Nam đã ký kết 15 Hiệp định thương mại làm điều kiện thuận lợi về thuế quan cho hàng hóa xuất khẩu. Kết hợp lợi thế về nguồn nhân lực trẻ, chi phí sản xuất cạnh tranh và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, nông sản đặc trưng, ​​doanh nghiệp Việt Nam đang có nhiều lợi thế để cạnh tranh trên thị trường TMĐT toàn cầu.

Ngoài ra, việc phát triển TMĐT-XBG còn giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào thị trường truyền thông, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro từ biến động kinh tế, chính trị tại một số quốc gia.

Mặc dù có tiềm năng lớn nhưng con đường phát triển TMĐT-XBG của doanh nghiệp Việt Nam không phải không có bụi gai. Một trong những rào cản lớn nhất là năng lực cạnh tranh còn hạn chế của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Khảo sát của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) đã tìm thấy, chỉ khoảng 32% doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam có đủ năng lực để tham gia TMĐT-XBG. Phần lớn doanh nghiệp còn thiếu kiến ​​thức về thị trường quốc tế, quy định pháp lý tại các quốc gia nhập khẩu, kỹ năng tiếp thị số và đặc biệt là nguồn nhân lực chuyên nghiệp trong lĩnh vực TMĐT quốc tế.

Bên cạnh đó, hàng hóa Việt Nam khi tham gia TMĐT-XBG còn phải đối mặt với những người yêu cầu sâu sắc về tiêu chuẩn chất lượng, quy định về bao bì, nhãn chớp và truy xuất nguồn gốc. Không ít doanh nghiệp gặp khó khăn khi sản phẩm được trả lại hoặc bị cấm bán do không đáp ứng các quy định này.

Vấn đề hậu cần cũng là một công thức không nhỏ. Chi phí vận chuyển chuyển quốc tế cao, thời gian giao hàng kéo dài và quy trình xử lý hàng hoàn trả phức tạp đang làm giảm tính cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, chi phí logistics của Việt Nam sử dụng khoảng 16-17% GDP, cao hơn mức trung bình 8-9% của các nước phát triển.

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn trong việc mở tài khoản thanh toán quốc tế, xử lý các giao dịch bằng ngoại tệ và đối phó với tỷ lệ giá có thể xảy ra.

Thêm vào đó, cạnh tranh gay gắt từ các thương hiệu quốc tế và từ các quốc gia có nền tảng TMĐT phát triển như Trung Quốc, Thái Lan cũng tạo ra áp lực cho doanh nghiệp Việt Nam. Không chỉ có cạnh tranh về giá cả mà còn là cuộc đua về công nghệ, trải nghiệm người dùng và chất lượng dịch vụ.

Trước những cơ hội và quy thức nói trên, các chuyên gia kinh tế cho rằng doanh nghiệp Việt Nam cần có chiến lược phát triển TMĐT-XBG bài bản và phù hợp với điều kiện thực tế.

Về phía chính phủ, hoàn thiện khung pháp lý cho TMĐT-XBG, đơn giản hóa thủ tục hải quan, thuế và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các chương trình đào tạo, tư vấn về thương mại điện tử quốc tế là rất cần thiết. Theo Quyết định số 1254/QĐ-TTg về Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2021-2025, Chính phủ đã đặt mục tiêu 55% doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia các sàn TMĐT vào năm 2025, trong đó có nhiều chính sách hỗ trợ cho TMĐT-XBG.

Một số mô hình thành công như Viettel Post, VNPT Express đang phát triển các giải pháp logistics xuyên biên giới tích hợp, giúp doanh nghiệp xuất khẩu giảm chi phí và thời gian vận chuyển. Các ngân hàng thương mại cũng đang đẩy mạnh các sản phẩm tài chính hỗ trợ thanh toán quốc tế và có nguy cơ xảy ra trong TMĐT-XBG.

Các doanh nghiệp tiên phong như Vina T&T Group (xuất trái cây), Trung Nguyên Legend (cà phê), VinCommerce (thực phẩm) đã xây dựng được thương hiệu mạnh trên sàn TMĐT quốc tế và có thể là mô hình tham khảo cho các doanh nghiệp khác.

Với sự phát triển của công nghệ như trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và Internet vạn vật (IoT), TMĐT-XBG sẽ ngày càng trở nên thông minh và hiệu quả hơn. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt những xu hướng này để không bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng thương mại toàn cầu.

Năm 2025 dự báo sẽ là năm bom nổ của TMĐT-XBG tại Việt Nam khi có nhiều chính sách hỗ trợ bắt đầu phát huy hiệu quả và nhận được công thức của doanh nghiệp về tầm quan trọng của kênh này ngày càng được nâng cao.

TMĐT-XBG là con đường tất yếu giúp doanh nghiệp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu. Mặc dù còn nhiều chế độ, nhưng với sự đồng hành của Chính phủ, nỗ lực của cơ quan doanh nghiệp và hỗ trợ từ các hiệp hội ngành nghề nghiệp, thị trường TMĐT-XBG sẽ là mảnh đất màu mỡ để doanh nghiệp Việt Nam khẳng định vị thế và phát triển bền vững trong tương lai.

Tiến Hoàng