Thị trường ô tô trước làn sóng chuyển dịch sang phương tiện xanh

Theo dõi KT&TD trên

Kết thúc năm 2025, thị trường ô tô Việt Nam lần đầu tiên chứng kiến một cột mốc chưa từng có trong lịch sử ngành: xe điện đứng đầu doanh số. Với 175.099 xe điện bán ra, VinFast một mình chiếm lĩnh vị trí dẫn đầu thị trường — doanh số cao hơn gấp đôi Toyota, thương hiệu đã giữ ngôi vương suốt nhiều thập kỷ trước đó với 74.206 xe.

Đây không phải là kết quả ngẫu nhiên hay hiệu ứng đơn nhất. Đó là tín hiệu rõ ràng của một quá trình chuyển dịch có chiều sâu, được thúc đẩy bởi sự hội tụ của ba trụ cột: chính sách ưu đãi của nhà nước, thay đổi hành vi tiêu dùng và làn sóng đầu tư sản xuất xe xanh ngay trên đất Việt. Bước sang năm 2026, làn sóng đó không hề chậm lại.

Tháng 12/2025, VinFast giao tới 27.649 xe điện — mức cao nhất từng ghi nhận trong một tháng của một thương hiệu tại Việt Nam, đồng thời là tháng thứ 15 liên tiếp hãng xe Việt dẫn đầu thị trường. Bước sang tháng 1/2026, VinFast tiếp tục chiếm lĩnh bảng xếp hạng: Limo Green dẫn đầu với 3.886 xe, theo sau là VF3, VF5 và VF6. Tháng 2/2026, dù trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, hãng vẫn bàn giao 9.903 xe điện — tháng thứ 17 liên tiếp duy trì vị trí số một thị trường.

Nhìn tổng thể, xe thuần điện hiện chiếm khoảng 26% tổng doanh số ô tô mới tại Việt Nam, cao hơn cả mức 23% của Thái Lan — một thị trường ô tô lớn và phát triển hơn nhiều trong khu vực. Con số này phản ánh một sự thật mang tính bước ngoặt: xu hướng điện hóa ở Việt Nam không diễn ra theo lộ trình thông thường của các thị trường đang phát triển, mà đang "nhảy cóc" sang xe điện với tốc độ đáng kinh ngạc. Đáng chú ý, top 10 xe bán chạy nhất tháng 1/2026 không còn bất kỳ mẫu sedan nào — điều chưa từng xảy ra trước đây.

Song hành với xe điện, phân khúc xe hybrid đang trải qua giai đoạn tăng tốc ấn tượng. Theo số liệu của VAMA, các hãng thành viên tiêu thụ 14.534 xe hybrid trong năm 2025, tăng tới 67,7% so với năm 2024. Toyota dẫn đầu phân khúc này với gần 8.500 xe bán ra, chiếm gần 50% danh mục của hãng tại Việt Nam — riêng Innova Cross Hybrid đạt 3.000 xe, trở thành mẫu hybrid bán chạy nhất năm.

Từ ngày 1/1/2026, chính sách ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt theo Nghị định 360/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực: cả xe HEV (hybrid tự sạc) và PHEV (hybrid cắm sạc) đáp ứng tiêu chí tiêu thụ nhiên liệu sẽ chỉ chịu mức thuế bằng 70% so với xe xăng cùng loại. Ngay lập tức, nhiều mẫu xe hybrid giảm giá mạnh từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Kia Carnival Hybrid, Honda Civic e:HEV RS và Suzuki Swift là ba mẫu xe đầu tiên được xác nhận thuộc diện ưu đãi, giúp mức giá tiệm cận đáng kể với các phiên bản động cơ xăng tương đương.

Trên mặt trận sản xuất, Honda Việt Nam chính thức lắp ráp CR-V e:HEV tại nhà máy Phú Thọ từ đầu năm 2026 — lần đầu tiên dòng hybrid tiên tiến này được nội địa hoá. Một liên doanh Nhật khác cũng công bố đầu tư thêm nhà máy lắp ráp xe hybrid trị giá 360 triệu USD tại cùng địa điểm. Đây là tín hiệu quan trọng: các tập đoàn ô tô quốc tế không chỉ bán xe vào Việt Nam, mà đang đặt cược lâu dài vào năng lực sản xuất xe xanh tại đây.

Một lực lượng mới đang tạo thêm sức nóng cho phân khúc xe xanh: các thương hiệu Trung Quốc với chiến lược PHEV. Khác với xe thuần điện đòi hỏi hạ tầng trạm sạc dày đặc, PHEV có thể vận hành bằng xăng khi hết pin — giải pháp thực dụng phù hợp với thực tế hạ tầng Việt Nam hiện nay. Omoda & Jaecoo (tập đoàn Chery) dự kiến tung ra Omoda C5 HEV vào tháng 4/2026; BYD, dù khởi đầu với xe thuần điện, cũng đã công bố dòng sản phẩm hybrid đầu tiên cho thị trường Việt. Với lợi thế về giá và công nghệ pin, các thương hiệu Trung Quốc đang tiếp cận tệp khách hàng sẵn sàng thử nghiệm — và mỗi mẫu PHEV mới là một bước gia tăng áp lực cạnh tranh lên các hãng truyền thống.

Bên cạnh đó, chính sách cũng đang tích cực đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh. UBND Hà Nội ban hành kế hoạch chuyển đổi 100% taxi sang năng lượng sạch vào năm 2030, với lộ trình bắt đầu điện hoá đội taxi từ giữa năm 2026. Từ ngày 1/3/2026, quy trình kiểm định khí thải ô tô áp dụng theo tiêu chuẩn mới nghiêm ngặt hơn, siết chặt hơn với xe cũ phát thải cao. Đây là những đòn bẩy hành chính quan trọng, tạo áp lực chuyển đổi không chỉ với người tiêu dùng cá nhân mà còn với toàn bộ đội xe kinh doanh vận tải — vốn là khách hàng lớn của cả VinFast lẫn các liên doanh truyền thống.

Dù vậy, tín hiệu từ thị trường đầu năm 2026 không hoàn toàn màu hồng. Ngày 10/3, VAMA công bố doanh số tháng 2/2026 chỉ đạt 19.278 xe — giảm 48% so với tháng 1 và giảm 10,8% so với cùng kỳ năm trước. Xe du lịch bán được 12.376 chiếc, xe thương mại 6.542 chiếc và xe chuyên dụng 360 chiếc. Một phần là do yếu tố mùa vụ Tết; nhưng khảo sát trong ngành cho thấy 52% đại lý ô tô xác nhận áp lực kinh tế đang kìm hãm sức mua trong quý I/2026 — tăng so với mức 45% cùng kỳ 2025. Rõ ràng, sự hào hứng với xe xanh chưa đủ để xoá bỏ rào cản tài chính với một bộ phận không nhỏ người tiêu dùng.

Thách thức về hạ tầng cũng chưa hoàn toàn được giải. VinFast cam kết đưa vào hoạt động 45.000 tủ đổi pin trên toàn quốc vào cuối quý I/2026; song ở các tỉnh thành nhỏ, mật độ trạm sạc vẫn là trở ngại khiến không ít người ngần ngại chuyển sang xe điện. Niềm tin vào thương hiệu xe Trung Quốc — dù giá hấp dẫn và công nghệ cạnh tranh — cũng vẫn là bài toán chưa có lời giải dứt khoát với người tiêu dùng Việt thận trọng.

Tổng lượng xe xanh bán ra tại Việt Nam đã tiệm cận mốc 160.000 xe trong năm 2025, chiếm hơn 30% thị phần ô tô mới. Con số này phản ánh một sự thật không thể phủ nhận: làn sóng chuyển dịch sang phương tiện xanh tại Việt Nam không còn là xu hướng tương lai — nó đang xảy ra ngay hôm nay, với tốc độ mà ít ai dự đoán được chỉ vài năm trước. Câu hỏi đặt ra không còn là "khi nào", mà là "ai sẽ định hình trật tự mới của thị trường này trong thập kỷ tới".

Tường Ninh