Tác động dây chuyền từ giá xăng dầu tới thị trường ô tô

Theo dõi KT&TD trên

Chiều ngày 7/3/2026, Liên Bộ Công Thương – Tài chính ban hành quyết định điều hành giá xăng dầu với mức tăng được đánh giá là cao kỷ lục, dao động từ 3.700 đến hơn 8.400 đồng/lít tuỳ loại nhiên liệu. Giá xăng RON95 bán lẻ vượt mốc 27.000 đồng/lít — mức giá chưa từng ghi nhận trong nhiều năm qua. Nguyên nhân chủ yếu đến từ áp lực địa chính trị tại eo biển Hormuz: khu vực vận chuyển chiến lược này rơi vào trạng thái gần như đóng băng do các hoạt động quân sự, đẩy giá dầu Brent thế giới vọt lên trên 107–111 USD/thùng, tăng hơn 15–20% chỉ trong vài ngày giao dịch.

Đây không đơn thuần là bài toán chi phí đổ xăng hàng ngày. Với một quốc gia có hơn 70 triệu phương tiện cơ giới đang lưu hành, cú sốc giá nhiên liệu lan nhanh qua toàn bộ chuỗi cung ứng — từ logistics, vận tải hàng hoá đến tâm lý mua sắm ô tô. Thị trường ô tô Việt Nam, vốn đang trên đà tăng trưởng mạnh mẽ, đột nhiên đối mặt với những áp lực và cơ hội song hành đầy nghịch lý.

Thị trường ô tô trước "cơn bão" xăng

Năm 2025, thị trường ô tô Việt Nam lập kỷ lục với hơn 600.000 xe bán ra, trong đó các thành viên VAMA đóng góp 375.736 xe, tăng 10,5% so với năm trước. Bước sang tháng 1/2026, toàn thị trường ghi nhận khoảng 70.806 xe được bổ sung lưu thông, trong đó sản lượng lắp ráp trong nước đạt 56.200 chiếc — mức cao nhất từng ghi nhận trong một tháng. Các dự báo lạc quan đặt mục tiêu năm 2026 có thể cán mốc 700.000 xe.

Tuy nhiên, cơn sốc giá xăng đã xuất hiện đúng thời điểm nhạy cảm. Theo số liệu của VAMA, doanh số tháng 1/2026 giảm 22% so với tháng 12/2025. Dù con số này một phần phản ánh yếu tố mùa vụ sau cao điểm cuối năm, tâm lý lo ngại chi phí vận hành dài hạn đang rõ ràng tác động đến quyết định chọn xe của người tiêu dùng.

Nghịch lý nổi bật nhất là giá xăng tăng lại đang gián tiếp "thổi gió" cho thị trường xe điện và xe hybrid. Trong tháng 1/2026, VinFast bàn giao hơn 16.000 xe điện, dẫn đầu thị trường với Limo Green (3.886 xe), VF3 (3.185 xe) và VF5 (2.737 xe). Khi một lít xăng RON95 vượt ngưỡng 27.000 đồng, bài toán so sánh chi phí vận hành giữa xe điện và xe xăng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết — và người tiêu dùng Việt đang bỏ phiếu bằng ví tiền.

Cùng với xe điện, xe hybrid đang hưởng lợi kép: giá nhiên liệu cao khiến khả năng tiết kiệm 30–40% xăng của dòng xe này trở thành lợi thế cạnh tranh thực chất. Từ ngày 1/1/2026, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe hybrid chỉ bằng 70% so với xe xăng, giúp kéo giá niêm yết của nhiều mẫu xe hybrid tiệm cận xe động cơ đốt trong truyền thống. Toyota Innova Cross, Corolla Cross Hybrid và Honda CR-V Hybrid đang nằm trong danh sách được khách hàng tìm kiếm nhiều nhất.

Ở chiều ngược lại, các mẫu xe xăng phổ thông — đặc biệt là dòng sedan vốn từng chiếm lĩnh thị trường — đang chịu sức ép kép: cạnh tranh từ xe điện giá ngang ngửa nhưng chi phí vận hành thấp hơn, và tâm lý e ngại chi phí đổ xăng leo thang. Mazda CX-5, Mitsubishi Xpander hay Ford Ranger vẫn duy trì doanh số ổn định nhờ tệp khách hàng trung thành và nhu cầu thực, nhưng tốc độ tăng trưởng của phân khúc này đang chậm lại trông thấy.

Tác động lan rộng tới toàn ngành

Không chỉ người mua xe bị ảnh hưởng, áp lực từ giá nhiên liệu còn len lỏi vào chi phí logistics và vận hành của các đại lý, nhà sản xuất linh kiện và doanh nghiệp vận tải — tất cả đều góp phần tạo thêm áp lực lên giá thành xe hơi trong nước. Theo Bộ Công Thương, áp lực lạm phát chi phí đẩy được cảnh báo là bài toán hóc búa cho doanh nghiệp vận tải và sản xuất trong quý II/2026.

Bộ Công Thương đã triển khai nhiều biện pháp ứng phó: ban hành văn bản hoả tốc yêu cầu tăng cường kiểm tra kinh doanh xăng dầu, khẳng định nguồn cung cơ bản được đảm bảo, đồng thời khuyến nghị người dân ưu tiên phương tiện công cộng, xe điện và nhiên liệu sinh học. Nhà nước cũng quyết định không trích lập và không chi Quỹ Bình ổn giá trong kỳ điều hành gần nhất, để giá trong nước phản ánh sát diễn biến thế giới và duy trì khoảng cách hợp lý giữa xăng sinh học E5RON92 và xăng khoáng RON95.

Về dài hạn, cú sốc giá xăng lần này có thể tạo ra điểm uốn quan trọng cho thị trường ô tô Việt Nam. Khi tỷ lệ sở hữu xe hiện chỉ đạt khoảng 63 xe/1.000 dân — thấp hơn nhiều so với Thái Lan (277 xe) hay Malaysia (535 xe) — dư địa tăng trưởng của thị trường vẫn còn rất lớn. Câu hỏi không còn là "có mua xe không" mà đang chuyển thành "mua xe gì tiết kiệm nhất".

Với nền tảng GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD và quá trình đô thị hoá tăng tốc, quá trình "ô tô hoá" tại Việt Nam được đánh giá chỉ mới bắt đầu. Song song đó, làn sóng xe điện và xe hybrid đang định hình lại thị hiếu tiêu dùng — và một mặt hàng đang góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi đó chính là giá xăng, theo một cách mà thị trường không ngờ tới.

Sức ép từ eo biển Hormuz, hay bất kỳ yếu tố địa chính trị nào trong tương lai, sẽ tiếp tục là biến số khó đoán. Điều chắc chắn là: thị trường ô tô Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu sâu sắc, và giá xăng chính là một trong những đòn bẩy vô hình mạnh mẽ nhất đang vận hành bên dưới mọi con số doanh số.

Minh Trí