Siết quản lý thực phẩm bổ sung: Bộ Y tế đề xuất bắt buộc đăng ký bản công bố

Theo dõi KT&TD trên

Một trong những nội dung nổi bật là đề xuất quy định rõ các nhóm thực phẩm bắt buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm thay vì để doanh nghiệp tự công bố như hiện nay.

Theo Bộ Y tế, thực trạng hiện nay cho thấy nhiều doanh nghiệp đang tùy tiện phân loại sản phẩm, thực hiện sai quy trình công bố, gây rủi ro nghiêm trọng cho sức khỏe người tiêu dùng. Dù Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã thiết lập cơ chế quản lý khá đầy đủ, nhưng thực tiễn thời gian qua vẫn phát sinh nhiều vụ việc đáng lo ngại như thực phẩm bổ sung kém chất lượng, sữa bột giả, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc.

Dự thảo mới đề xuất phân loại rõ: Những sản phẩm có mức rủi ro thấp như thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia thực phẩm, vật liệu bao gói (chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hoặc không chứa vi chất) sẽ chỉ cần công bố tiêu chuẩn áp dụng. Ngược lại, các sản phẩm có nguy cơ caocgồm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm bổ sung, dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi buộc phải đăng ký bản công bố sản phẩm với cơ quan Nhà nước.

Đáng chú ý, thực phẩm bổ sung, vốn chỉ cần tự công bố theo quy định hiện hành sẽ bị đưa vào nhóm phải đăng ký bản công bố. Lý do là vì sản phẩm này chứa các hoạt chất ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, nhưng thời gian qua lại không chịu sự kiểm soát chặt chẽ, tạo kẽ hở cho việc quảng cáo sai lệch, lạm dụng chức năng sản phẩm để trục lợi.

Cơ chế tự công bố hiện nay bị cho là thiếu hiệu quả. Đại diện Bộ Y tế cho biết nhiều doanh nghiệp đã lợi dụng để tự xác định thành phần, phân loại sai nhóm sản phẩm, thậm chí phóng đại công dụng trong quảng cáo mà không qua kiểm duyệt. Tình trạng này khiến người tiêu dùng rơi vào “ma trận” thông tin không chính xác, làm giảm niềm tin với sản phẩm trên thị trường.

Dự thảo cũng đề xuất kiểm soát nội dung quảng cáo bằng cách yêu cầu doanh nghiệp đăng ký nội dung quảng cáo và chứng minh công dụng sản phẩm bằng tài liệu khoa học uy tín, y học hiện đại hoặc cổ truyền. Việc này nhằm ngăn chặn hành vi sử dụng thông tin không có cơ sở, đánh lừa người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất thực phẩm rủi ro cao phải đạt tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, GMP, ISO 22000 thay vì chỉ cần điều kiện sản xuất thông thường. Đồng thời, việc kiểm nghiệm sản phẩm sẽ bao gồm cả chỉ tiêu an toàn và chỉ tiêu chất lượng, điều mà hiện nay mới chỉ bắt buộc với an toàn. Đây là giải pháp để hạn chế tình trạng công bố không đúng thành phần thực tế, như trường hợp kẹo rau củ Kera chứa tới 35% sorbitol nhưng không công bố trên bao bì.

Cơ quan quản lý cũng được yêu cầu tăng cường hậu kiểm, kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia nhằm quản lý xuyên suốt từ khâu sản xuất đến phân phối. Đồng thời, giám sát hoạt động quảng cáo từ doanh nghiệp, người phát hành, người chuyển tải và cả người nổi tiếng (KOLs), qua đó minh bạch mối quan hệ giữa người quảng cáo và đơn vị tài trợ.

Một điểm đáng chú ý khác là miễn trừ thủ tục công bố đối với nguyên liệu nhập khẩu dùng để gia công xuất khẩu, sản phẩm sản xuất nội bộ không tiêu thụ trong nước, hoặc hàng viện trợ – nhằm giảm gánh nặng thủ tục với doanh nghiệp không liên quan đến thị trường nội địa.

Đề xuất trên được đưa ra trong bối cảnh thời gian qua, cơ quan chức năng phát hiện và xử lý hàng loạt vụ việc vi phạm về an toàn thực phẩm, với hơn 34.000 vụ, bao gồm 8.200 vụ buôn bán hàng cấm, 25.100 vụ gian lận thương mại và 1.100 vụ hàng giả. Tổng số tiền thu nộp ngân sách Nhà nước lên đến gần 4.900 tỷ đồng, khởi tố hình sự gần 1.400 vụ với hơn 2.100 bị can.

Bộ Y tế cho biết đang trình Chính phủ xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự kiến được thông qua sớm nhất vào tháng 10/2025 và có hiệu lực từ tháng 7/2026. Trong thời gian chờ luật mới, việc ban hành nghị quyết điều chỉnh tạm thời là cần thiết nhằm xử lý những vướng mắc thực tiễn, siết chặt kẽ hở và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

P.T