Bộ Tài chính đề xuất xóa bỏ thuế khoán, siết quản lý hộ kinh doanh
Bộ Tài chính đang lấy ý kiến cho dự thảo Luật Quản lý thuế (thay thế), trong đó đáng chú ý là đề xuất xóa bỏ hoàn toàn hình thức thuế khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh, chuyển sang phương pháp kê khai, nộp thuế theo doanh thu thực tế.
Theo tờ trình chính sách, phương án mới nhằm thay đổi phương pháp quản lý thuế đối với doanh nghiệp siêu nhỏ, trong đó có hộ, cá nhân kinh doanh. Bộ Tài chính đề xuất xóa bỏ quy định khoán thuế và áp dụng cơ chế tự khai, tự nộp theo tỷ lệ % trên doanh thu – phương pháp đang được áp dụng với thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN).
Đối với hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên, dự thảo quy định bắt buộc áp dụng chế độ kế toán đơn giản theo Thông tư 88/2021/TT-BTC và sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Quy định này bắt đầu áp dụng từ ngày 1/6/2025 theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Với nhóm có doanh thu từ 200 triệu đến dưới 1 tỷ đồng/năm - thuộc diện chịu thuế GTGT - hộ kinh doanh có thể sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã, hóa đơn từ máy tính tiền, hoặc các hình thức đơn giản hơn như biên nhận bán hàng điện tử qua ứng dụng, tin nhắn SMS, Zalo hoặc mã QR.
Lộ trình chuyển đổi được phân theo quy mô doanh thu. Từ năm 2027, hộ kinh doanh có doanh thu từ 800 triệu đồng/năm trở lên bắt buộc sử dụng hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Từ năm 2028, yêu cầu này mở rộng với toàn bộ hộ có doanh thu đến ngưỡng chịu thuế GTGT, không phân biệt quy mô.
Bộ Tài chính cho biết, hiện cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh đang được quản lý thuế, trong đó 2,2 triệu hộ áp dụng hình thức khoán. Mức thuế khoán bình quân chỉ từ 672.000 - 700.000 đồng/hộ/tháng, trong khi hộ kê khai đóng trung bình khoảng 4,6 triệu đồng - cao gấp gần 7 lần. Năm 2024, tổng thu từ khối hộ kinh doanh đạt gần 26.000 tỷ đồng.
Chênh lệch lớn giữa hai phương thức cho thấy nhiều hộ có doanh thu cao vẫn nộp thuế thấp do khoán theo ước tính, dẫn đến thất thu ngân sách và bất công trong thực hiện nghĩa vụ thuế.
“Việc xóa bỏ hình thức thuế khoán là cần thiết để đảm bảo thu đúng, thu đủ, đặc biệt với những hộ có doanh thu lớn nhưng trước đây chỉ nộp thuế khoán cố định thấp”, Bộ Tài chính nêu rõ. Đồng thời, việc sử dụng hóa đơn điện tử và thực hiện kế toán đơn giản sẽ giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả, minh bạch hơn.
Ngoài ra, chính sách mới cũng được kỳ vọng là bước đệm để hộ kinh doanh phát triển lên mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ. Khi làm quen với việc khai thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và quản lý tài chính bài bản, các hộ sẽ đủ điều kiện tiếp cận chính sách hỗ trợ theo Nghị quyết 198/2025/QH15.
Dự thảo hiện đang trong quá trình lấy ý kiến để trình Quốc hội xem xét. Nếu được thông qua, từ năm 2026, hình thức thuế khoán sẽ chính thức bị bãi bỏ sau nhiều năm áp dụng.
T.An
