Shopee, Lazada, Tiki, TikTok Shop: Ai sẽ thống lĩnh cuộc chơi tại Việt Nam?
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang chứng kiến cuộc đua tranh khốc liệt giữa các "gã khổng lồ". Shopee, Lazada, Tiki và tân binh TikTok Shop đang không ngừng cạnh tranh để giành lấy thị phần trong một thị trường đầy tiềm năng nhưng cũng không kém phần thách thức.
Bức tranh cạnh tranh này đang dần hé lộ những chiến lược riêng biệt, thế mạnh đặc trưng của từng nền tảng, và cũng đặt ra câu hỏi lớn: Ai sẽ là người chiến thắng trong cuộc đua marathon này?
Nhìn lại chặng đường phát triển, Shopee đã chứng minh vị thế dẫn đầu với chiến lược "đốt tiền" mạnh mẽ trong những năm đầu thâm nhập thị trường. Từ việc miễn phí vận chuyển, tung ra các chương trình khuyến mãi hấp dẫn như flash sale, các sự kiện mua sắm lớn như 9.9, 10.10, 11.11 đến việc đầu tư vào quảng cáo và marketing với những gương mặt đại sứ thương hiệu nổi tiếng, Shopee đã thành công trong việc xây dựng nhận diện thương hiệu và thu hút lượng lớn người dùng.
Tuy nhiên, chiến lược của Shopee không chỉ dừng lại ở việc đốt tiền. Họ đã rất khéo léo trong việc tạo ra trải nghiệm mua sắm mang tính giải trí cao với các tính năng như Shopee Live, Shopee Games và hệ thống tích điểm thưởng. Đặc biệt, Shopee đã nhanh chóng thích nghi với thị trường Việt Nam khi phát triển hệ thống thanh toán khi nhận hàng (COD) hoàn thiện và mở rộng mạng lưới vận chuyển đến các vùng sâu vùng xa.
Trong khi đó, Lazada với sự hậu thuẫn từ tập đoàn Alibaba đã mang đến những công nghệ tiên tiến và kinh nghiệm vận hành từ thị trường Trung Quốc. Sau giai đoạn khó khăn và thay đổi nhiều lần đội ngũ lãnh đạo, Lazada đã dần tìm được hướng đi phù hợp với thị trường Việt Nam. Họ tập trung vào việc xây dựng hệ sinh thái LazMall với các thương hiệu chính hãng, tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng thông qua cam kết về chất lượng sản phẩm.
Lazada cũng đã đầu tư mạnh vào công nghệ logistics, xây dựng hệ thống kho bãi tự động để rút ngắn thời gian giao hàng. Bên cạnh đó, việc tích hợp các công nghệ như LazGame, LazLive hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào việc đề xuất sản phẩm đã giúp Lazada tạo ra trải nghiệm mua sắm khác biệt. Tuy nhiên, sự thay đổi liên tục trong chiến lược và giao diện người dùng đôi khi khiến người tiêu dùng cảm thấy bối rối và mất đi sự gắn kết.
Tiki, đại diện thuần Việt trong cuộc đua này, đã chọn con đường riêng với chiến lược khác biệt hóa thông qua cam kết "3 không": không hàng giả, không hàng nhái, không hàng kém chất lượng. Thay vì cạnh tranh trực tiếp về giá với các đối thủ nước ngoài, Tiki tập trung vào việc xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa dạng từ sàn thương mại điện tử, nền tảng giao hàng TikiNOW, đến hệ thống thanh toán Tiki Pay và nền tảng nội dung Tiki-Wiki.
Điểm sáng trong chiến lược của Tiki là việc đầu tư mạnh vào công nghệ, đặc biệt là hệ thống kho vận TikiNOW Smart Fulfillment. Với công nghệ này, Tiki có thể giao hàng trong vòng 2 giờ tại các thành phố lớn, tạo ra lợi thế cạnh tranh đáng kể. Bên cạnh đó, Tiki còn phát triển các tính năng đặc thù phù hợp với thói quen mua sắm của người Việt như Hỏi đáp dùng công nghệ AI, tính năng Rủ bạn cùng mua để được giảm giá, hay gần đây là tính năng mua trước trả sau Tiki EasyPay.
Trong khi ba "ông lớn" trên đang từng bước hoàn thiện chiến lược, thì sự xuất hiện của TikTok Shop đã tạo ra một làn sóng mới trên thị trường. Tận dụng lợi thế từ nền tảng mạng xã hội TikTok với hàng triệu người dùng, TikTok Shop đang nhanh chóng chiếm lĩnh phân khúc thương mại điện tử xã hội (social commerce). Điểm mạnh của TikTok Shop nằm ở khả năng kết hợp giữa nội dung giải trí và mua sắm, tạo ra trải nghiệm "mua sắm trong khi lướt".
Người dùng có thể xem một video về sản phẩm và mua ngay mà không cần rời khỏi ứng dụng. Đây là mô hình đã thành công rực rỡ tại Trung Quốc và đang được nhân rộng tại Việt Nam. TikTok Shop cũng đã nhanh chóng xây dựng mạng lưới người bán và người có ảnh hưởng (influencer) để tạo ra một hệ sinh thái mua sắm mới mẻ và hấp dẫn.
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam vẫn đang tiếp tục chứng kiến sự xuất hiện của nhiều đối thủ mới như Sendo, các nền tảng xuyên biên giới như Shein, hay sự mở rộng sang lĩnh vực thương mại điện tử của các nền tảng mạng xã hội như Facebook Marketplace. Điều này khiến cho cuộc cạnh tranh trở nên gay cấn hơn bao giờ hết.
Để đánh giá ai sẽ là người chiến thắng trong cuộc đua này, cần phải xem xét nhiều yếu tố khác nhau. Về thị phần, Shopee hiện đang dẫn đầu với lượng truy cập và đơn hàng vượt trội. Tuy nhiên, xét về tốc độ tăng trưởng, TikTok Shop đang thể hiện khả năng bứt phá mạnh mẽ, đặc biệt trong phân khúc người dùng trẻ. Trong khi đó, Tiki lại có lợi thế về độ tin cậy và trải nghiệm giao hàng nhanh, còn Lazada đang từng bước khẳng định vị thế với chiến lược bán hàng chính hãng.
Một yếu tố quan trọng khác là khả năng đổi mới công nghệ. Trong kỷ nguyên số, các sàn thương mại điện tử không ngừng cần phải cập nhật và áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo và thực tế tăng cường để tạo ra trải nghiệm mua sắm tốt hơn. Nền tảng nào có khả năng đầu tư và áp dụng công nghệ hiệu quả sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn.
Không thể không nhắc đến yếu tố hiểu biết về thị trường địa phương. Mặc dù có nguồn lực mạnh mẽ, nhưng các nền tảng quốc tế như Shopee, Lazada hay TikTok Shop vẫn cần phải thích nghi với đặc thù của thị trường Việt Nam. Trong khi đó, Tiki với tư cách là đại diện nội địa có lợi thế về hiểu biết sâu sắc về văn hóa và thói quen mua sắm của người Việt.
Cuối cùng, yếu tố niềm tin và trải nghiệm khách hàng sẽ là chìa khóa quyết định cho sự thành công trong dài hạn. Các sàn thương mại điện tử đang dần nhận ra rằng, sau giai đoạn cạnh tranh về giá và khuyến mãi, việc xây dựng niềm tin của người tiêu dùng thông qua chất lượng sản phẩm, dịch vụ chăm sóc khách hàng và trải nghiệm mua sắm tổng thể mới là yếu tố bền vững.
Tiến Hoàng
