Phú Quốc tăng tốc định hình tuyến LRT đầu tiên: Dải lụa thép cho đô thị xanh

Theo dõi KT&TD trên

2.850 thanh ray và cuộc đua với thời gian

Chưa đầy 2 tuần sau khi những lô thiết bị đầu tiên cập cảng, gần 1 km ray khổ tiêu chuẩn 1.435 mm đã được rải xuống nền đường. Đây là những đoạn ray chính tuyến đầu tiên, đánh dấu bước chuyển quan trọng của dự án LRT từ giai đoạn xây dựng nền móng sang hình thành hệ thống đường sắt.

Mỗi thanh ray dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn. Khi hoàn tất, toàn tuyến sẽ sử dụng khoảng 2.850 thanh ray, tương đương hơn 4.200 tấn thép được đưa vào kết cấu hạ tầng giao thông của Phú Quốc.

Khối lượng này không đơn thuần là những con số về vật tư. Đằng sau đó là yêu cầu tổ chức thi công đặc biệt cao khi dự án phải hoàn thành 17,59 km đường đôi, tương đương gần 36 km đường sắt đô thị, trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Riêng phía nhà thầu Việt Nam đã huy động gần 200 kỹ sư, công nhân, chia thành nhiều mũi thi công đồng thời. Trong kỳ nghỉ Quốc khánh 2/9, nhiều công nhân vẫn đăng ký bám công trường để duy trì nhịp độ thi công.

Với những người thợ đường sắt, đây không chỉ là một công trình mới mà còn là một thử thách về trình độ kỹ thuật và khả năng đáp ứng yêu cầu của một dự án hạ tầng quy mô lớn.

Ông Lê Quý Công, công nhân lắp ray có hơn 36 năm gắn bó với ngành đường sắt, được điều động từ Hà Nội tới Phú Quốc trong giai đoạn quan trọng này. Theo ông, trước khi thi công, đội ngũ công nhân được hướng dẫn kỹ về quy trình, biện pháp thi công và những yêu cầu kỹ thuật riêng của loại ray được sử dụng.

Tuyến LRT sử dụng khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm và ray rãnh 60R2. Đây là loại ray phù hợp với đặc thù một tuyến đường sắt đô thị chạy trong không gian đô thị - du lịch.

Theo ông Nguyễn Tất Đạt, Chỉ huy trưởng gói thầu cung cấp và lắp đặt đường ray XL-03, một ưu điểm đáng chú ý của ray rãnh 60R2 là có thể tích hợp với cảnh quan đô thị. Phần mặt bằng giữa và xung quanh ray sau khi hoàn thiện có thể xử lý đồng mức, thậm chí phủ cỏ ở những khu vực phù hợp.

Với một đô thị du lịch như Phú Quốc, đây là yếu tố không thể xem nhẹ. Một tuyến đường sắt hiện đại không chỉ được đánh giá bằng tốc độ và năng lực vận chuyển mà còn phải giải quyết hài hòa bài toán không gian, cảnh quan, tiếng ồn và chất lượng môi trường sống.

Cấu tạo ray cùng hệ thống kết cấu đường cũng được kỳ vọng góp phần giảm rung, giảm tiếng ồn, tăng độ ổn định và sự êm ái khi tàu vận hành.

Đó chính là điểm khác biệt quan trọng giữa việc xây dựng thêm một tuyến giao thông và xây dựng một cấu phần của đô thị tương lai.

Không chỉ là công trình phục vụ APEC

Theo kế hoạch, đến tháng 2/2027, toàn bộ phần ray trên nền đường, cầu và hầm phải hoàn tất. Nếu tính từ thời điểm chính thức lắp ray vào cuối tháng 8/2026, quỹ thời gian dành cho công tác này chỉ khoảng 6 tháng.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đường sắt Việt Nam, đại diện liên danh nhà thầu cung cấp và thi công lắp đặt hệ thống ray, đánh giá việc hoàn thành khối lượng tương đương gần 36 km đường sắt đô thị trong khoảng thời gian này là một tốc độ rất cao.

Theo kinh nghiệm được phía liên danh nhà thầu chia sẻ, những dự án có quy mô tương tự tại Trung Quốc thường cần khoảng 3 năm để thi công và có thể kéo dài tới 5 năm nếu bao gồm các hạng mục đi ngầm.

Tuy nhiên, ý nghĩa của tuyến LRT Phú Quốc không nên chỉ được đo bằng việc công trình hoàn thành nhanh đến đâu.

Giá trị lớn hơn nằm ở việc Phú Quốc đang đứng trước cơ hội thay đổi cấu trúc giao thông của một đô thị du lịch có tốc độ tăng trưởng nhanh. Khi lượng khách tăng, phương tiện cá nhân gia tăng, áp lực lên đường bộ, môi trường và không gian đô thị cũng sẽ ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, một hệ thống vận tải công cộng khối lượng lớn, sử dụng năng lượng sạch, kết nối trực tiếp sân bay với khu vực đô thị, du lịch phía Nam đảo sẽ có ý nghĩa vượt xa yêu cầu phục vụ một sự kiện quốc tế.

Theo thiết kế, tuyến LRT có chiều dài 17,59 km đường đôi, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng các khu nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí tại Nam đảo. Thời gian di chuyển toàn tuyến dự kiến chỉ khoảng 20 phút.

Dự án được đầu tư theo hình thức BOT với tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng; trong đó vốn nhà nước chiếm 70%, vốn nhà đầu tư tư nhân 30%.

Dự kiến, tuyến LRT hoàn thành chạy thử vào tháng 7/2027 và khai thác thương mại vào tháng 11/2027. Theo quy mô đầu tư, hệ thống có thể vận hành tối đa 14 đoàn tàu. Giai đoạn 1 dự kiến đưa vào khai thác từ 6-10 đoàn tàu, mỗi đoàn 3 toa, vận hành bằng năng lượng sạch.

Công suất vận chuyển tối đa của toàn tuyến có thể đạt khoảng 4.500 hành khách/giờ.

Những thông số này cho thấy đây không chỉ là một tuyến tàu được xây dựng để “kịp APEC”. Nếu được khai thác hiệu quả, LRT có thể trở thành một trong những trụ cột của hệ thống giao thông công cộng Phú Quốc trong nhiều năm sau sự kiện.

Bởi vậy, cuộc đua hiện nay không chỉ là cuộc đua hoàn thành 2.850 thanh ray. Đó còn là cuộc đua để hình thành một phương thức phát triển đô thị mới, trong đó tăng trưởng du lịch phải đi cùng năng lực vận tải công cộng, giảm áp lực giao thông đường bộ và từng bước giảm dấu chân môi trường.

Tiến độ dự án được thúc đẩy bởi sự chỉ đạo của UBND tỉnh An Giang, Sở Xây dựng tỉnh An Giang cùng sự phối hợp của các đơn vị liên quan. Nguồn lực tài chính cũng được bố trí để các tổng thầu, nhà thầu chủ động triển khai công việc theo tiến độ.

Khi những thanh ray đầu tiên nối tiếp nhau thành đường sắt, điều đang được đặt xuống nền đất Phú Quốc không chỉ là một hệ thống thép. Đó là một lựa chọn về hạ tầng.

Một lựa chọn mà nếu được vận hành đúng hướng, LRT có thể giúp Phú Quốc chuyển từ tư duy phát triển giao thông để đáp ứng tăng trưởng sang chủ động kiến tạo một đô thị du lịch có giao thông công cộng hiện đại, cảnh quan hài hòa và định hướng phát triển xanh.

APEC 2027 có thể là cột mốc thúc đẩy dự án về đích. Nhưng giá trị thực sự của tuyến LRT sẽ được quyết định trong nhiều năm sau đó, khi những đoàn tàu đầu tiên tiếp tục đưa người dân và du khách đi qua một Phú Quốc đang chuyển mình theo hướng hiện đại và bền vững.

LRT Phú Quốc – những con số đáng chú ý

17,59 km đường đôi.

2.850 thanh ray, tổng khối lượng hơn 4.200 tấn.

Khổ ray tiêu chuẩn 1.435 mm, sử dụng ray rãnh 60R2.

Gần 200 kỹ sư, công nhân tham gia các mũi thi công.

Tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, theo hình thức BOT.

Dự kiến chạy thử tháng 7/2027, khai thác thương mại tháng 11/2027.

Giai đoạn 1 dự kiến 6-10 đoàn tàu, mỗi đoàn 3 toa, sử dụng năng lượng sạch.

Công suất tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ.

Thời gian di chuyển sân bay – Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC dự kiến khoảng 20 phút.

Thanh Xuân