Những điều cần biết khi hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai
Việc chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai không quá phức tạp, lại mang lại nhiều lợi ích cả về quản lý tài chính lẫn cơ hội mở rộng kinh doanh. Trong dài hạn, đây là bước đi cần thiết để hộ kinh doanh hội nhập với hệ thống quản lý thuế hiện đại và phát triển bền vững hơn.
Trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ, phương pháp nộp thuế kê khai được xem là giải pháp phù hợp, minh bạch và hiện đại cho hộ kinh doanh, đặc biệt là những hộ có quy mô hoạt động lớn hoặc đang hướng đến việc mở rộng. Khác với phương pháp khoán – vốn dựa trên doanh thu ước tính do cơ quan thuế xác định – phương pháp kê khai dựa trên doanh thu thực tế phát sinh trong kỳ, giúp phản ánh đúng quy mô và hiệu quả kinh doanh. Đây cũng là mô hình đang được nhiều quốc gia áp dụng để tăng tính công bằng và chống thất thu thuế.
Trước đây, phương pháp khoán được ưa chuộng bởi tính đơn giản, dễ áp dụng và ít thủ tục. Tuy nhiên, theo thời gian, hình thức này dần bộc lộ nhiều bất cập như không khuyến khích minh bạch tài chính, dễ gây thất thu ngân sách và không còn phù hợp với các mô hình kinh doanh hiện đại. Đặc biệt, trong điều kiện cơ quan thuế đang thực hiện cơ chế tự khai, tự nộp, việc tiếp tục duy trì chính sách khoán sẽ tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp, đồng thời cản trở sự phát triển bền vững của các hộ.
Từ ngày 1/6/2025, theo quy định tại Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, các hộ kinh doanh nộp thuế khoán có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử có kết nối máy tính tiền. Đây là bước chuyển quan trọng nhằm thúc đẩy hộ kinh doanh minh bạch hơn trong hoạt động kinh doanh và từng bước tiến tới việc thực hiện kê khai thuế. Trên thực tế, việc chuyển từ khoán sang kê khai không chỉ là yêu cầu mang tính bắt buộc trong dài hạn mà còn đem lại nhiều lợi ích thực tiễn như nâng cao năng lực quản trị, dễ dàng tiếp cận tín dụng ngân hàng, tham gia vào chuỗi cung ứng chính quy và đủ điều kiện mở rộng hoạt động một cách bài bản.
Về thủ tục, theo hướng dẫn tại Thông tư số 40/2021/TT-BTC, hộ khoán có thể chủ động chuyển sang phương pháp kê khai bằng cách nộp tờ khai điều chỉnh theo mẫu 01/CNKD. Trên tờ khai, người nộp thuế cần tích chọn mục “Hộ khoán chuyển đổi phương pháp tính thuế” để cơ quan thuế căn cứ điều chỉnh mức thuế khoán tương ứng. Thời hạn nộp tờ khai điều chỉnh là không quá 10 ngày kể từ thời điểm chuyển đổi phương pháp tính thuế. Sau khi hoàn tất, hộ kinh doanh sẽ thực hiện khai và nộp thuế theo kỳ tháng hoặc quý tùy theo lựa chọn phù hợp với đặc điểm hoạt động.
Việc áp dụng phương pháp kê khai đồng nghĩa với việc hộ kinh doanh phải tuân thủ chế độ kế toán, ghi chép sổ sách và lập báo cáo doanh thu theo mẫu. Tuy nhiên, điều này không gây nhiều khó khăn nhờ có hướng dẫn chi tiết tại Thông tư số 88/2021/TT-BTC cũng như các công cụ hỗ trợ từ cơ quan thuế, hệ thống phần mềm kế toán và nền tảng khai thuế điện tử. Các hồ sơ cần nộp bao gồm tờ khai thuế theo mẫu và phụ lục bảng kê hoạt động kinh doanh trong kỳ (trừ khi doanh thu được xác nhận rõ ràng). Hồ sơ có thể nộp trực tuyến qua Cổng Thuế điện tử hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia, giúp tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí cho hộ kinh doanh.
Về thời hạn, nếu kê khai theo tháng, hộ kinh doanh cần nộp hồ sơ trước ngày 20 của tháng kế tiếp. Nếu kê khai theo quý thì hạn nộp là ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau. Thời điểm nộp thuế trùng với hạn nộp hồ sơ. Trong trường hợp khai bổ sung do có sai sót, nghĩa vụ nộp thuế cũng được tính theo kỳ phát sinh lỗi. Đặc biệt, khi tạm ngừng hoạt động kinh doanh, hộ kê khai cần thông báo với cơ quan thuế và sẽ không phải nộp hồ sơ khai thuế trong thời gian ngừng, trừ khi thời gian tạm ngừng không trọn kỳ khai thuế.
Nhìn chung, việc chuyển đổi từ phương pháp khoán sang kê khai không quá phức tạp, lại mang lại nhiều lợi ích cả về quản lý tài chính lẫn cơ hội mở rộng kinh doanh. Trong dài hạn, đây là bước đi cần thiết để hộ kinh doanh hội nhập với hệ thống quản lý thuế hiện đại và phát triển bền vững hơn.
T.An
