Người Việt chi tiêu thế nào cho đồ uống trong thời buổi kinh tế khó khăn?
Thị trường đồ uống Việt Nam năm 2024 chứng kiến một nghịch lý thú vị: tần suất đi cà phê, trà sữa của người tiêu dùng không những không giảm mà còn tăng, nhưng cách họ chi tiêu lại có sự thay đổi rõ rệt.
Thay vì "vung tiền" cho những ly đồ uống đắt đỏ, người Việt đang có xu hướng thắt chặt hầu bao, ưu tiên những lựa chọn bình dân, hợp túi tiền hơn.
Doanh thu ngành đồ uống tăng trưởng ấn tượng, nhưng...
Báo cáo thị trường kinh doanh ẩm thực tại Việt Nam năm 2024 do iPOS.vn công bố cho thấy một bức tranh đầy màu sắc. Tổng doanh thu các cửa hàng đồ uống trên toàn quốc ước đạt 118.262 tỷ đồng, tăng 13% so với năm 2023. Đây là mức doanh thu cao nhất và có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất kể từ năm 2018, cho thấy sức hấp dẫn không hề suy giảm của thị trường đồ uống. Bình quân mỗi ngày, ngành đồ uống "bỏ túi" hơn 323 tỷ đồng doanh thu.
Điều này được minh chứng qua kết quả khảo sát với hơn 4.000 chủ doanh nghiệp F&B và gần 4.500 thực khách. Tỷ lệ người tiêu dùng đồ uống bên ngoài (bao gồm đến quán cà phê, gọi giao hàng hoặc mua mang đi) hàng ngày tăng vọt từ 6,1% lên 18,2%. Nhóm sử dụng thường xuyên (3-4 lần/tuần) cũng tăng mạnh từ 17,4% lên 32,8%.
Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng đó là một sự thay đổi đáng chú ý trong hành vi tiêu dùng.
"Nói không" với đồ uống đắt tiền: Xu hướng tiết kiệm lên ngôi
Khi phân tích sâu hơn vào hành vi tiêu dùng trong từng phân khúc giá, có thể thấy rõ xu hướng tiết kiệm đang chi phối thị trường đồ uống. Người tiêu dùng Việt Nam đang dần "nói không" với những ly đồ uống có giá tầm trung và cao cấp, thay vào đó là sự ưu ái dành cho những lựa chọn bình dân hơn.
Kết quả khảo sát của iPOS.vn cho thấy sự sụt giảm mạnh mẽ của nhóm người tiêu dùng sẵn sàng chi 35.000-50.000 đồng cho một ly đồ uống. Tỷ lệ này giảm từ 47,7% (năm 2023) xuống chỉ còn 31,5% (năm 2024).
Thay vào đó, mức chi 21.000-35.000 đồng tăng đáng kể, từ 29,6% lên 40% trong năm 2024. Mức giá dưới 20.000 đồng cũng chứng kiến sự gia tăng số lượng thực khách, từ 4,3% lên 12,3%.
Đáng chú ý, phân khúc cao cấp (từ 70.000 đồng trở lên) ghi nhận sự sụt giảm nghiêm trọng, từ 7,3% xuống còn 5,1%. Con số này thậm chí còn thấp hơn so với kết quả nghiên cứu của iPOS.vn vào 6 tháng đầu năm 2024 (6,4%).
Phân khúc bình dân "lên ngôi": Cuộc chiến giá cả khốc liệt
Phân khúc 21.000-35.000 đồng đang chiếm lĩnh thị trường, với tỷ trọng cao nhất ở mọi mức tần suất tiêu dùng. Điều này cho thấy xu hướng tiêu dùng đang dịch chuyển mạnh về các sản phẩm đồ uống bình dân, phù hợp với các mô hình cà phê truyền thống, trà sữa phổ thông và quán mua mang về.
Các thương hiệu thuộc phân khúc 35.000-50.000 đồng, trước đây vốn được xem là "tầm trung", đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt. Để thu hút khách hàng, họ buộc phải tung ra các chương trình khuyến mãi, giảm giá, voucher, ưu đãi khi đặt hàng qua ứng dụng... Tuy nhiên, việc cạnh tranh trực tiếp với phân khúc thấp hơn cũng gây ra không ít khó khăn cho các thương hiệu này.
Trong khi đó, phân khúc đồ uống bình dân (dưới 35.000 đồng) lại chứng kiến một cuộc chiến giá cả khốc liệt. Các cửa hàng, quán xá đua nhau giảm giá, thậm chí chấp nhận giảm chất lượng nguyên liệu để thu hút khách hàng. Điều này, theo ông Nguyễn Thế Anh, nhà sáng lập chuỗi trà sữa Maycha, dẫn đến sự phân hóa thị trường: một bên tập trung vào giá rẻ, một bên nhấn mạnh vào thương hiệu, chất lượng và trải nghiệm.
Phân khúc cao cấp: Trung thành với trải nghiệm
Mặc dù có mức giá cao, phân khúc đồ uống trên 100.000 đồng vẫn có tỷ lệ khách hàng uống hàng ngày cao thứ hai (4,2%), chỉ sau nhóm giá rẻ. Điều này cho thấy khách hàng ở phân khúc này có mức độ trung thành cao, ít bị ảnh hưởng bởi biến động kinh tế. Họ sẵn sàng chi trả cho chất lượng sản phẩm và dịch vụ cao cấp, tạo cơ hội cho các thương hiệu đồ uống cao cấp tập trung vào trải nghiệm thay vì cạnh tranh về giá.
Bài toán cân bằng lợi ích: Doanh nghiệp đối mặt với thách thức
Năm 2025, gần một nửa doanh nghiệp đồ uống có kế hoạch tăng giá sản phẩm. Tuy nhiên, điều này đặt ra một bài toán khó: làm thế nào để cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng, trong bối cảnh người tiêu dùng đang có xu hướng thắt chặt chi tiêu?
Theo iPOS.vn, các thương hiệu sẽ gặp nhiều thách thức khi điều chỉnh giá bán, đặc biệt là ở giai đoạn đầu. Sự thay đổi này có thể ảnh hưởng đến doanh số, buộc doanh nghiệp phải tìm cách tối ưu chi phí vận hành hoặc tăng giá trị trải nghiệm để giữ chân khách hàng.
Thị trường đồ uống Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, với những thay đổi rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Xu hướng tiết kiệm, ưu tiên các sản phẩm bình dân đang trở thành xu hướng chủ đạo. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là các thương hiệu cao cấp sẽ "mất đất". Thay vào đó, họ cần tập trung vào việc nâng cao trải nghiệm, mang đến những giá trị khác biệt để thu hút và giữ chân khách hàng.
Cuộc chiến trên thị trường đồ uống sẽ ngày càng khốc liệt, không chỉ về giá cả mà còn về chất lượng, sự sáng tạo và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường. Những doanh nghiệp biết lắng nghe khách hàng, nắm bắt xu hướng và không ngừng đổi mới sẽ là những người chiến thắng trong cuộc đua này. Và người tiêu dùng, với những lựa chọn ngày càng đa dạng và phong phú, sẽ là những người được hưởng lợi cuối cùng.
Bảo An
