Mua sắm online "vào luật": Người dân được bảo vệ gì từ 1/7/2026?

Theo dõi KT&TD trên

Minh bạch hóa trong giao dịch, giảm rủi ro cho người mua

Luật Thương mại điện tử (TMĐT) được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 1/7/2026, đánh dấu lần đầu Việt Nam có một đạo luật riêng điều chỉnh toàn diện lĩnh vực TMĐT.

Trong bối cảnh TMĐT tăng trưởng bình quân 20–30% mỗi năm và chiếm khoảng 11% tổng doanh thu bán lẻ vào năm 2025, việc luật hóa lĩnh vực này được xem là bước đi quan trọng nhằm lấp đầy khoảng trống pháp lý, bảo vệ người tiêu dùng tốt hơn trước các rủi ro phát sinh từ giao dịch trực tuyến.

Luật quy định rõ trách nhiệm của các mô hình nền tảng TMĐT, từ sàn kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian đến mạng xã hội có hoạt động mua bán. Người bán chỉ được phép hoạt động sau khi đã xác thực danh tính điện tử; nền tảng phải công khai thông tin chủ sở hữu, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền, nghĩa vụ của các bên tham gia giao dịch. Những yêu cầu này giúp người dân dễ dàng truy xuất nguồn gốc người bán, hạn chế tình trạng "mua xong không biết kêu ai".

Siết livestream bán hàng, bảo vệ người tiêu dùng số

Một điểm mới đáng chú ý là Luật bổ sung quy định đối với livestream bán hàng và tiếp thị liên kết, các hình thức phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người mua. Theo đó, chủ quản nền tảng phải xác thực danh tính người livestream, lưu trữ dữ liệu hình ảnh, âm thanh và thiết lập cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại trong suốt quá trình phát sóng.

Người livestream không được cung cấp thông tin gian dối, gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng hàng hóa. Với tiếp thị liên kết, nền tảng có trách nhiệm ngăn chặn các liên kết dẫn tới sản phẩm, dịch vụ vi phạm pháp luật, qua đó giảm nguy cơ người tiêu dùng bị dẫn dụ mua hàng kém chất lượng.

Bảo đảm quyền lợi khi mua sắm xuyên biên giới khi Luật TMĐT có hiệu lực. Các nền tảng TMĐT nước ngoài có hoạt động đáng kể tại Việt Nam phải thành lập pháp nhân hoặc chỉ định đại diện theo ủy quyền trong nước; trường hợp không có hiện diện thương mại, phải thực hiện ký quỹ để bảo đảm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng.

Quy định này giúp người dân có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn khi xảy ra tranh chấp, đồng thời tạo sân chơi công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.

Mở rộng cơ hội tiếp cận TMĐT cho mọi người dân

Không chỉ tập trung vào quản lý, Luật còn đặt mục tiêu phát triển TMĐT bao trùm. Nhà nước có chính sách hỗ trợ kết nối hạ tầng, đào tạo và tiếp cận nền tảng cho hộ kinh doanh, cá nhân khởi nghiệp, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực khó khăn.

Theo cơ quan soạn thảo, việc lấy người dân làm trung tâm, tăng tính an toàn và minh bạch trong giao dịch được kỳ vọng sẽ củng cố niềm tin vào TMĐT, qua đó thúc đẩy tiêu dùng số và sự phát triển bền vững của kinh tế số Việt Nam.

Luật cũng tăng cường quản lý các nền tảng TMĐT nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Các sàn không có hiện diện thương mại phải có nghĩa vụ ký quỹ hoặc chỉ định đại diện theo ủy quyền nhằm bảo đảm bồi thường thiệt hại và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.

Quy định này giúp người tiêu dùng có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn khi mua hàng xuyên biên giới, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Với Luật TMĐT, người dân được bảo vệ từ:

- Biết rõ người bán là ai: Người bán trên sàn, mạng xã hội phải xác thực danh tính điện tử trước khi kinh doanh.

- Giảm rủi ro mua hàng kém chất lượng: Nền tảng chịu trách nhiệm kiểm soát, gỡ bỏ hàng hóa vi phạm.

- Livestream không còn "nói quá": Người bán livestream bị cấm cung cấp thông tin gian dối; dữ liệu hình ảnh, âm thanh được lưu trữ để xử lý khiếu nại.

- Có nơi chịu trách nhiệm khi tranh chấp: Sàn TMĐT và nền tảng nước ngoài phải có đại diện hoặc cơ chế bảo đảm bồi thường tại Việt Nam.

- Minh bạch hơn khi mua sắm: Thông tin về chủ sàn, chính sách dữ liệu cá nhân, quyền – nghĩa vụ người mua được công khai.