Luật Đất đai 2024 mở rộng quyền sử dụng đất nông nghiệp
Luật Đất đai năm 2024 mở ra cơ chế linh hoạt hơn trong việc sử dụng đất nông nghiệp, tạo điều kiện để người dân có thể kết hợp trồng trọt, chăn nuôi, phát triển kinh doanh dịch vụ hoặc du lịch theo đúng quy định.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình đa dạng hóa mô hình sản xuất nông nghiệp, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng toàn diện, bền vững.
Theo Khoản 3 Điều 12 của Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất giờ đây được phép "sử dụng đất kết hợp nhiều mục đích theo quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và quy định của pháp luật có liên quan". Điều mấu chốt là, nếu việc kết hợp này "không làm thay đổi mục đích sử dụng đất theo quy định tại Điều 11 của Luật này thì không phải làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất".
Điều 11 của Luật xác định rõ các nhóm đất chính: đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp và đất chưa sử dụng. Điều này có nghĩa là, nếu một hộ gia đình đang sở hữu đất trồng cây lâu năm và muốn phát triển thêm các hoạt động như: Du lịch trải nghiệm nông nghiệp Khách tham quan có thể đến trang trại để tự tay thu hoạch rau củ, tìm hiểu quy trình canh tác; lắp đặt nhà màng hoặc nhà kính Áp dụng công nghệ cao để trồng rau hữu cơ, hoa màu giá trị kinh tế cao, không ảnh hưởng đến bản chất đất nông nghiệp; nuôi trồng thủy sản kết hợp dịch vụ Xây dựng các ao nuôi kết hợp với dịch vụ câu cá giải trí, phục vụ ăn uống đơn giản cho du khách.
Những hoạt động này, chừng nào không biến đất nông nghiệp thành đất phi nông nghiệp (như xây dựng nhà ở, nhà hàng, khách sạn kiên cố quy mô lớn), đều không còn yêu cầu thủ tục chuyển đổi rườm rà như trước. Đây là một sự khác biệt lớn so với Luật Đất đai 2013, vốn thường đòi hỏi các thủ tục phức tạp ngay cả khi phần lớn diện tích đất vẫn giữ nguyên mục đích nông nghiệp.
Chính sách mới này được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy mạnh mẽ cho sự phát triển của các mô hình kinh tế tổng hợp tại khu vực nông thôn. Nó khuyến khích sự sáng tạo và linh hoạt trong sản xuất, cho phép các mô hình như: Trang trại tổng hợp kết hợp du lịch sinh thái; nông nghiệp công nghệ cao tích hợp dịch vụ phụ trợ; sản xuất nông nghiệp gắn liền với giáo dục và nghiên cứu.
Việc cắt giảm thủ tục hành chính không chỉ tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, mà còn kích thích đầu tư và đổi mới trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần nâng cao đời sống và thu nhập cho cộng đồng nông thôn.
Dù mở rộng quyền lợi, Luật Đất đai 2024 vẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật. Việc kết hợp nhiều mục đích trên đất nông nghiệp phải luôn phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương. Người sử dụng đất tuyệt đối không được xây dựng công trình trái phép và phải đảm bảo an toàn, không làm mất khả năng sản xuất của đất nông nghiệp.
Nếu việc khai thác đa mục đích dẫn đến việc thay đổi bản chất sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp – ví dụ, xây dựng nhà hàng, khách sạn, khu nghỉ dưỡng quy mô lớn chiếm diện tích đáng kể và thay đổi mục đích sử dụng chính, thì người sử dụng đất vẫn bắt buộc phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích theo đúng quy định pháp luật.
Việc không tuân thủ các quy định này sẽ dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Theo Điều 221 của Luật Đất đai 2024, người vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc thậm chí bị thu hồi đất.
Luật Đất đai 2024 đã mở ra một kỷ nguyên mới cho đất nông nghiệp Việt Nam, nơi sự linh hoạt và sáng tạo được khuyến khích mạnh mẽ. Tuy nhiên, để tận dụng tối đa những cơ hội này, việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định pháp luật là điều kiện tiên quyết, đảm bảo sự phát triển hài hòa, bền vững cho cả kinh tế và môi trường.
Bùi Quốc Dũng
