Khu kinh tế Vũng Áng: Động lực công nghiệp và logistics khu vực Bắc Trung Bộ
Theo Quyết định 1363/QĐ-TTg về Quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, Khu kinh tế Vũng Áng được xác định là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics trọng điểm, tạo động lực phát triển cho cả vùng Bắc Trung Bộ.
Vũng Áng trở thành "trục xương sống" trong không gian phát triển mới
Trong Quyết định 1363/QĐ-TTg ngày 8/11/2022, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh với định hướng phát triển không gian theo 3 trục chính: công nghiệp - đô thị - dịch vụ, trong đó Khu kinh tế Vũng Áng được xác định là vùng động lực tăng trưởng, gắn với phát triển kinh tế biển, cảng nước sâu và chuỗi logistics quốc tế.
Theo đó, Hà Tĩnh định hướng Vũng Áng trở thành trung tâm công nghiệp nặng, năng lượng, luyện kim và cảng biển nước sâu của khu vực Bắc Trung Bộ. Đây cũng là đầu mối giao thương quốc tế, kết nối với hành lang kinh tế Đông - Tây qua Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, góp phần mở rộng không gian phát triển của tỉnh về phía Đông Nam.
Ông Trần Việt Hà, Trưởng ban Quản lý KKT tỉnh Hà Tĩnh cho biết, tính đến nay, tại Khu kinh tế Vũng Áng có 155 dự án (99 dự án đầu tư trong nước với số vốn đăng ký 106.277,172 tỷ đồng, 56 dự án có vốn đầu tư nước ngoài với tổng vốn đăng ký là 16 tỷ USD), trong đó: Formosa Hà Tĩnh tiếp tục giữ vai trò "đầu tàu" trong phát triển công nghiệp của tỉnh; doanh nghiệp này đóng góp khoảng 31% GRDP toàn tỉnh, với doanh thu đạt hơn 5,7 tỷ USD chỉ trong 2 năm 2024-2025.
Cùng với đó, sản lượng phôi thép đạt gần 9,9 triệu tấn, đưa Hà Tĩnh vươn lên vị trí thứ 3 Bắc Trung Bộ về kim ngạch xuất khẩu, đạt khoảng 805 triệu USD trong 6 tháng đầu năm 2025.
"Sau 10 năm phát triển, Vũng Áng đã không còn là vùng đất ven biển thưa thớt dân cư như trước. Cảng nước sâu hoạt động sôi động ngày đêm, hàng ngàn container thép, vật liệu, thiết bị được xuất nhập liên tục" ông Hà nói.
Về quy hoạch không gian, Bộ Xây dựng đã thẩm định nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng KKT Vũng Áng đến năm 2050, với phạm vi hơn 22.700ha. Quy mô dân số dự kiến đạt 181.000 người vào năm 2030 và 249.000 người vào năm 2050.
Cùng với đó, hệ thống hạ tầng kỹ thuật, khu dân cư, khu đô thị, dịch vụ đang được mở rộng đồng bộ, hướng tới hình thành "thành phố cảng công nghiệp" của miền Trung trong tương lai.
Cũng theo lãnh đạo Ban Quản lý KKT tỉnh, việc xác định Vũng Áng là trung tâm động lực trong quy hoạch tỉnh giúp định vị rõ vai trò và ưu tiên nguồn lực đầu tư: "Không chỉ là khu công nghiệp cảng biển đơn thuần, Vũng Áng được định hướng trở thành đầu mối logistics khu vực, kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế. Mọi quy hoạch, hạ tầng, giao thông, đô thị đều xoay quanh trục phát triển này".
Từ vùng "gió Lào cát trắng" đến trung tâm logistics sôi động
Trên tuyến đường từ Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 2 ra cảng Sơn Dương, dòng xe container nối đuôi nhau chở hàng hóa xuất khẩu.
Trong cabin, tài xế Phan Văn Lợi người gắn bó 10 năm với khu công nghiệp vừa lau mồ hôi vừa cười: "Ngày trước, mỗi chuyến hàng phải mất gần nửa ngày mới ra đến cảng vì đường xấu, giờ chỉ hơn một giờ là tới. Có hôm 4 chuyến liền, không kịp nghỉ".
Tại khu vực phía Bắc cảng, những dãy kho mới mang biển "Logistics Vũng Áng", "Kho trung chuyển hàng xuất khẩu" đang hoạt động tấp nập. Hệ thống đường nội bộ, bến bãi, điện nước được hoàn thiện; doanh nghiệp dịch vụ vận tải, kho lạnh, đóng gói hàng hóa mọc lên dọc quốc lộ 12C.
Người dân vùng Vũng Áng nơi từng quanh năm mưu sinh bằng nghề đi biển nay chuyển sang làm công nhân, lái xe, nhân viên kho.
Bà Trần Thị Liên, tiểu thương ở chợ Vũng Áng, chia sẻ: "Trước kia chỉ bán cho dân quanh vùng, giờ công nhân, lái xe, kỹ sư đông gấp mấy lần. Quán xá, nhà trọ mọc lên, đời sống thay đổi rõ rệt".
Những chuyển động đó là minh chứng sinh động cho định hướng quy hoạch: phát triển công nghiệp gắn với dịch vụ và đô thị hóa, đưa Vũng Áng trở thành cực tăng trưởng mới không chỉ của Hà Tĩnh mà còn của cả vùng Bắc Trung Bộ.
Song song với đó, các tuyến giao thông kết nối như: đường ven biển Xuân Hội - Vũng Áng, cao tốc Bắc - Nam, mở ra không gian liên kết vùng cả về đất liền lẫn trên biển.
Từ bản quy hoạch tỉnh đến những con đường, bến cảng và khu dân cư đang hình thành, Hà Tĩnh đã và đang hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược biến Vũng Áng thành trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics hàng đầu miền Trung.
Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, môi trường đầu tư tiếp tục cải thiện, Vũng Áng sẽ trở thành "trái tim" trong cấu trúc phát triển mới của Hà Tĩnh - một tỉnh đang vươn mình ra biển bằng những bước đi chắc chắn, bài bản và đầy khát vọng.
