Khi trà sữa hòa mình vào xu hướng tiêu dùng xanh

Theo dõi KT&TD trên

Từ chiếc ống hút nhựa quen thuộc đến bao bì tái sinh, từ công thức đường tinh luyện đến nguyên liệu tự nhiên có nguồn gốc minh bạch, cuộc đua "xanh hóa" đang định hình lại toàn bộ diện mạo của một ngành từng bị xem là biểu tượng của tiêu dùng phù phiếm.

Theo báo cáo "Chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á 2026" của Momentum Works, tổng quy mô chuỗi cà phê và trà của Việt Nam đã vượt 1,3 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành thị trường chuỗi đồ uống lớn thứ ba khu vực Đông Nam Á, sau Indonesia và Thái Lan. Quy mô đó còn nhiều dư địa tăng trưởng nhờ cơ cấu dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh. Tuy nhiên, khi thị trường lớn mạnh, áp lực về môi trường cũng tăng theo tỷ lệ thuận - hàng triệu chiếc cốc nhựa, ống hút và túi nilon được thải ra mỗi ngày từ hàng nghìn điểm bán trên cả nước.

Đáng chú ý, các chuyên gia dự báo có khoảng 74% người tiêu dùng Việt hiện sẵn sàng trả thêm tiền cho các thương hiệu sử dụng bao bì sinh học hoặc có nguồn cung nguyên liệu đạt chuẩn ESG. Con số này không còn là tín hiệu yếu ớt từ một nhóm thiểu số quan tâm đến môi trường, mà là thông điệp rõ ràng từ thị trường: tiêu dùng xanh đang chuyển từ "điểm cộng" thành điều kiện sinh tồn của các thương hiệu muốn giữ chân khách hàng thế hệ mới.

Bối cảnh chính sách cũng đang thúc đẩy ngành F&B buộc phải hành động. Theo lộ trình của Việt Nam, bắt đầu từ năm 2026, các sản phẩm như ống hút và dụng cụ khuấy đồ uống bằng nhựa sẽ bị hạn chế sản xuất và nhập khẩu, với mục tiêu đến năm 2030 sẽ hoàn toàn cấm sử dụng đồ nhựa dùng một lần. Đây là cột mốc quan trọng buộc mọi thương hiệu trà sữa, từ chuỗi lớn đến tiệm nhỏ ven đường, phải tính toán lại toàn bộ chuỗi vật tư và bao bì của mình.

Gong Cha – chuỗi trà sữa đến từ Đài Loan với hàng chục năm hiện diện tại Việt Nam là một trong những cái tên đi tiên phong. Năm 2019, Gong Cha chính thức khởi động chiến dịch "Go Green" với sứ mệnh giảm thiểu rác thải nhựa và hướng đến phát triển bền vững. Thương hiệu chuyển sang sử dụng nhựa sinh học PLA có nguồn gốc từ tinh bột ngô, mía hoặc củ cải đường, loại có khả năng phân hủy hoàn toàn trong tự nhiên, đồng thời khuyến khích khách hàng mang theo ly cá nhân và cung cấp túi tái sinh có thể phân hủy trong vòng sáu tháng. Kết quả là giữa làn sóng thanh lọc khốc liệt của thị trường trà sữa, Gong Cha vẫn giữ vững vị thế thương hiệu cao cấp, chinh phục đặc biệt nhóm khách hàng đề cao lối sống có trách nhiệm với môi trường.

Không chỉ Gong Cha, nhiều cửa hàng trà sữa đã chuyển sang kinh doanh theo hướng xanh bằng cách sử dụng ống hút tre hoặc inox thay cho ống hút nhựa, hạn chế nước đóng chai bao bì khó phân hủy và chỉ dùng túi giấy thay cho túi nilon. Những thay đổi tưởng như nhỏ bé này, khi nhân lên với hàng triệu lượt phục vụ mỗi tháng, tạo ra tác động môi trường đáng kể và đồng thời gửi đi thông điệp định vị thương hiệu mạnh mẽ.

Bên cạnh đó, xu hướng tiêu dùng xanh trong ngành trà sữa không chỉ dừng ở bao bì hay ống hút. Cuộc chuyển mình thực sự đang diễn ra sâu hơn ngay trong công thức pha chế và lựa chọn nguyên liệu. Nhiều thương hiệu đang thay thế sữa tươi truyền thống bằng sữa hạt như hạnh nhân, yến mạch hoặc đậu nành; chuyển từ đường tinh luyện sang đường mía, đường mật hoặc vị ngọt tự nhiên; và thay thế trân châu đen thông thường bằng các topping dinh dưỡng như thạch rau câu collagen, hạt chia hay yến mạch.

Các chuỗi lớn như Gong Cha, The Alley hay Phúc Long đã triển khai hệ thống cho phép khách hàng tùy chỉnh từ loại trà nền, loại sữa (sữa tươi, sữa yến mạch, sữa hạnh nhân, sữa đậu nành, sữa dừa), mức đường theo thang 0–100%, nhiệt độ và dạng đá. Sự cá nhân hóa này không chỉ phục vụ gu thẩm mỹ mà còn đáp ứng nhu cầu sức khỏe ngày càng tăng người dùng có thể giảm lượng đường, loại bỏ sữa động vật hay bổ sung collagen, probiotics theo lựa chọn riêng.

Trong khi đó, tại thị trường trong nước, người dùng ngày càng ưa chuộng trà sạch, hữu cơ, trà thảo mộc và các sáng tạo pha chế mới lạ. Trà xanh được đánh giá cao nhờ hàm lượng polyphenol phong phú, hỗ trợ chống oxy hóa và cải thiện sức khỏe tim mạch; trong khi trà ô long và trà đen ngày càng hút giới trẻ nhờ hương vị tinh tế. Điều này đang tạo ra làn sóng trà sữa mới không chạy theo ngọt ngào nhân tạo mà hướng về chiều sâu của nguyên liệu tự nhiên, có nguồn gốc rõ ràng.

Dù bức tranh nhiều điểm sáng, con đường xanh hóa ngành trà sữa không phải không có chông gai. Chi phí chuyển đổi bao bì sinh học vẫn cao hơn đáng kể so với nhựa thông thường, đặt ra áp lực không nhỏ cho các thương hiệu vừa và nhỏ. Nguồn cung nguyên liệu hữu cơ nội địa còn hạn chế, thiếu ổn định về chất lượng và giá cả. Ngoài ra, không ít thương hiệu vẫn đang "xanh hóa" theo kiểu trình diễn dán nhãn "tự nhiên" hay "sạch" mà không có chứng nhận minh bạch, điều này có thể gây mất niềm tin trong dài hạn nếu người tiêu dùng ngày càng hiểu biết hơn.

Tuy nhiên, động lực từ ba phía bao gồm: chính sách của Nhà nước, kỳ vọng ngày càng cao của người tiêu dùng, và áp lực cạnh tranh buộc thương hiệu phải khác biệt đang cùng lúc đẩy ngành về phía trước. Xu hướng tiêu dùng xanh không còn là lựa chọn của một vài thương hiệu tâm huyết; nó đang trở thành tiêu chuẩn mới của toàn ngành.

Mỗi ly trà sữa hôm nay đang mang trong mình một câu chuyện lớn hơn nhiều so với vị ngọt hay bọt kem trên bề mặt. Đó là câu chuyện về cách một ngành công nghiệp học cách trưởng thành không chỉ tăng trưởng về doanh thu, mà còn lớn lên về trách nhiệm với cộng đồng và hành tinh. Và có lẽ, đó mới chính là "vị" đáng nhớ nhất mà người tiêu dùng thế hệ mới đang tìm kiếm.

Tiến Hoàng