Giá thuê nhà “leo thang” ở Hà Nội: Nỗi lo an sinh của công nhân lao động
Thời gian gần đây, giá thuê nhà ở Hà Nội tăng mạnh, gây áp lực lớn đối với công nhân lao động và nhiều hộ gia đình trẻ. Đây vừa là hệ quả tất yếu khi giá chung cư, nhà đất liên tục leo thang trong một đô thị phát triển, vừa là thách thức lớn về an sinh xã hội.
Nỗi lo khi thuê nhà
Theo chị Nguyễn Thị Thúy (ở chung cư Mipec Xuân Thủy): Gia đình tôi có một số người thân làm công nhân trên Hà Nội có nhu cầu thuê nhà tại khu vực Cầu Giấy, Từ Liêm. Tuy nhiên, qua khảo sát giá thuê căn hộ mini 25 - 30m2 lên tới 6 - 8 triệu đồng/tháng, tăng hơn 1 triệu đồng so với năm trước. Điều đó khiến họ phải đắn đo rất nhiều khi tìm nhà để thuê.
Trong khi đó, tại Thanh Xuân hay Hai Bà Trưng, những khu trọ cũ cũng đồng loạt tăng thêm 500 - 700 nghìn đồng/căn. Còn tại phường Cửa Nam, với một căn hộ có diện tích khoảng 30m2 ở tầng 5 của một khu tập thể rất gần Nhà hát lớn thì giá mà gia chủ đưa ra cũng lên tới 8 - 10 triệu đồng/tháng. Hay như lời chị Lê Nguyệt Thu (phường Kim Liên): "Muốn thuê được 1 căn hộ khoảng trên 50m2 ở tầng 4 của một khu tập thể Trung Tự cũ cũng phải trên dưới 7 triệu đồng/tháng".
Có thể thấy, nhìn ở mặt bằng chung, nếu mức lương 7 - 10 triệu đồng/tháng của nhiều công nhân lao động, khoản chi cho chỗ ở đã gần hết thu nhập. Một công nhân chia sẻ: “Tiền thuê phòng, điện nước giờ gần bằng cả tháng lương tăng ca, còn đâu để gửi về quê nuôi cho gia đình”.
Thực tế cho thấy, nguyên nhân giá thuê nhà tăng trước hết đến từ nhu cầu chỗ ở ngày càng cao trong khi giá bán căn hộ chung cư vẫn neo ở mức cao, chưa có dấu hiệu giảm. Bên cạnh đó, tại nhiều nơi, người thuê còn phải gánh thêm chi phí điện, nước, thuế và phí bảo trì… khiến tổng số tiền thuê nhà bị đẩy lên đáng kể.
Mức tăng 10 -15% mỗi năm là rất cao so với thu nhập của công nhân lao động, thậm chí cả những cán bộ, công chức Nhà nước. Vấn đề ở chỗ, thị trường thuê nhà hiện nay vận hành chủ yếu tự phát, thiếu minh bạch. Phần lớn hợp đồng chỉ viết tay, không kê khai thuế, không có cơ chế bảo vệ khi xảy ra tranh chấp. Hệ quả là người thuê - đặc biệt là công nhân, lao động nhập cư - luôn ở thế yếu, dễ bị ép giá hoặc buộc phải chuyển đi.
Theo luật sư Phạm Quốc Thanh (Đoàn luật sư Hà Nội): “Quyền có chỗ ở ổn định là nhu cầu thiết yếu, được pháp luật bảo hộ. Tuy nhiên, khoảng trống lớn nằm ở khâu thực thi: Nhiều giao dịch nằm ngoài sự giám sát, dẫn đến có những trường hợp chủ nhà nâng giá bất hợp lý”.
Giá thuê tăng không chỉ làm người lao động “hụt hơi” về tài chính, mà còn để lại những hệ lụy xã hội nặng nề. Để tiết kiệm, nhiều người phải ở ghép 4 - 5 người trong một căn phòng nhỏ, hoặc chấp nhận thuê nhà trọ tạm bợ, không đảm bảo an toàn.
Điều đáng lo ngại, một số công nhân buộc phải sống trong những khu trọ cấp bốn cũ kỹ, lối thoát hiểm chật hẹp, thiếu hệ thống phòng cháy chữa cháy - điều từng được báo chí cảnh báo sau nhiều vụ cháy nghiêm trọng ở Hà Nội. Như vậy, giá thuê leo thang không chỉ “đốt” túi tiền, mà còn đẩy hàng nghìn người lao động vào rủi ro về sức khoẻ và tính mạng.
Cần chính sách an sinh
Trong bối cảnh đô thị hóa, dòng người nhập cư về Hà Nội ngày càng đông, nhu cầu nhà trọ giá rẻ chắc chắn còn tăng. Bài toán đặt ra cho chính quyền thành phố là làm sao bình ổn giá thuê, đảm bảo công nhân, lao động trẻ có thể an cư.
Chuyên gia bất động sản Nguyễn Vân Đài (phường Thanh Xuân) cho biết: Bài học từ các đô thị phát triển cho thấy cho thấy, bên cạnh việc phát triển nhà ở xã hội, cần thiết phải có một khung pháp lý chặt chẽ cho thị trường cho thuê. Hà Nội có thể nghiên cứu xây dựng “sàn giao dịch thuê nhà minh bạch”, nơi chủ nhà và người thuê ký hợp đồng điện tử, thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ và được pháp luật bảo hộ quyền lợi. Song song đó, thành phố cần đẩy mạnh phát triển quỹ nhà ở xã hội cho thuê, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào phân khúc căn hộ vừa túi tiền, phù hợp với thu nhập của người lao động trẻ và công nhân nhập cư.
Đặc biệt, chính quyền có thể xem xét các chính sách hỗ trợ trực tiếp cho công nhân, như trợ giá hoặc hỗ trợ một phần tiền thuê, giống như nhiều thành phố công nghiệp trên thế giới đang làm.
Người dân Thủ đô hẳn vẫn nhớ những hệ lụy khi thị trường để mặc tự điều tiết: Giá leo thang, khoảng cách giàu nghèo nới rộng, người nghèo thêm phần thiệt thòi.
Nhà ở là nhu cầu thiết yếu, không thể phó mặc cho “cung - cầu” vô hình. Một đô thị văn minh không thể để hàng trăm nghìn công nhân, lao động trẻ sống lay lắt trong những căn phòng tạm bợ. Đã đến lúc Hà Nội cần coi ổn định thị trường cho thuê là một phần trong chính sách an sinh đô thị, để người lao động yên tâm làm việc và cống hiến cho sự phát triển của Thủ đô.
Việc giá thuê nhà ở Hà Nội liên tục tăng cao không chỉ do chủ nhà tự ý nâng giá, mà còn phản ánh một xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển đô thị. Hiện nay, giá bán căn hộ chung cư mới tại nhiều dự án liên tục lập mặt bằng mới, trong khi chung cư cũ hay nhà đất ở các quận nội thành cũng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Điều này khiến chi phí thuê nhà bị kéo theo tăng, bởi chủ nhà phải cân đối giữa khoản đầu tư bỏ ra và lợi tức kỳ vọng.
Mặt khác, Thủ đô Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa lớn nhất cả nước, lượng dân nhập cư và lao động trẻ về đây ngày càng đông. Nhu cầu thuê trọ, thuê căn hộ mini, chung cư giá vừa túi tiền vì thế không ngừng tăng lên, dẫn tới sự mất cân đối cung - cầu. Trong bối cảnh đó, giá thuê tăng là khó tránh khỏi. Vấn đề đặt ra là phải có cơ chế quản lý minh bạch, công khai và chính sách an sinh đi kèm, để xu hướng tất yếu này không trở thành gánh nặng vượt quá sức chịu đựng của người lao động.
H.Duy
