Đề xuất tính thuế ngay khi nhận cổ tức bằng cổ phiếu
Bộ Tài chính đề xuất cá nhân nhận cổ tức, thưởng bằng chứng khoán sẽ phải nộp thuế thu nhập cá nhân tại thời điểm được hưởng quyền, thay vì chờ đến lúc chuyển nhượng.
Trong dự thảo sửa đổi Nghị định 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn Luật Quản lý thuế đang được Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến, một trong những nội dung đáng chú ý là quy định mới liên quan tới việc nộp thuế thu nhập cá nhân đối với cổ tức và phần thưởng nhận bằng cổ phiếu.
Theo phân tích của Bộ, từ năm 2016 đến cuối năm 2024, cá nhân nhận cổ tức và cổ đông hiện hữu nhận thưởng bằng cổ phiếu đã nhận tổng cộng gần 34,84 tỷ cổ phiếu. Nếu tính theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu và áp thuế thu nhập cá nhân 5%, số thuế lý thuyết phải nộp lên tới khoảng 17.420 tỷ đồng.
Tuy nhiên, thực tế chỉ có 1.318 tỷ đồng thuế được kê khai trong giai đoạn này, tức chưa đến 8% so với mức ước tính trên. Tính chung, khoản thu từ cổ tức và thưởng bằng chứng khoán chỉ chiếm hơn 2,5% trong tổng thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động đầu tư vốn (khoảng 51.965 tỷ đồng) — cho thấy mức độ kê khai thuế của nhóm thu nhập này còn rất thấp.
Từ thực tế đó, Bộ Tài chính cho rằng cổ tức dù chi trả bằng tiền hay cổ phiếu đều là khoản thu nhập đã phát sinh, không nên chờ đến khi cổ phiếu được giao dịch mới nộp thuế. Do vậy, dự thảo sửa đổi đề xuất yêu cầu nhà đầu tư cá nhân phải kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân ngay khi được hưởng quyền nhận cổ tức, thưởng bằng cổ phiếu — tương tự với trường hợp nhận cổ tức bằng tiền mặt.
Dự thảo cũng đưa ra các quy định cụ thể nhằm xác định thời điểm khấu trừ thuế rõ ràng hơn, nhằm tránh hiện tượng kéo dài thời gian nộp thuế hoặc né tránh nghĩa vụ thuế.
Theo đó, nếu doanh nghiệp thực hiện trả cổ tức, thưởng bằng chứng khoán cho cổ đông hiện hữu, thì cơ quan chi trả có trách nhiệm khấu trừ thuế ngay tại thời điểm được ghi nhận trên thông báo chi trả.
Trong trường hợp doanh nghiệp ghi tăng vốn cho thành viên góp vốn bằng lợi tức, thì thuế sẽ bị khấu trừ ngay khi phần vốn tăng thêm được ghi nhận, thay vì đợi đến lúc người góp vốn rút vốn hay chuyển nhượng cổ phần.
Việc khấu trừ thuế ngay tại nguồn được kỳ vọng sẽ điều chỉnh lại dòng tiền thuế, giúp ngân sách không bị thất thu kéo dài. Theo Bộ Tài chính, cơ chế này sẽ đưa thu nhập từ cổ tức bằng cổ phiếu trở lại “cùng một mặt bằng nghĩa vụ” như cổ tức bằng tiền mặt — tức là phải nộp thuế ngay khi nhận, không trì hoãn tới khi bán ra.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm khai thuế của tổ chức chi trả thu nhập: phải khai thuế theo tháng với các khoản chi trả bằng cổ phiếu, thay vì chờ cộng dồn cuối năm hoặc đến khi người nhận chuyển nhượng mới thực hiện.
BN
