Chương trình tín dụng ưu tiên và kỳ vọng bứt tốc của doanh nghiệp nhỏ và vừa

Theo dõi KT&TD trên

Chỉ trong vài ngày, nhóm Big 4 cùng nhiều ngân hàng cổ phần đã công bố các gói vay quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng. Giới doanh nghiệp và chuyên gia kỳ vọng đây sẽ là cú hích giúp khu vực kinh tế tư nhân có thêm dư địa tái đầu tư, mở rộng sản xuất, dù tác động lan tỏa còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố phía sau.

Ngày 7/8/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành Văn bản số 7125/NHNN-TD gửi các ngân hàng thương mại và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tại các khu vực, yêu cầu triển khai chương trình tín dụng hướng đến các động lực tăng trưởng kinh tế và doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Các ngân hàng thương mại phải chủ động tiết giảm chi phí, cân đối nguồn lực để xây dựng và công bố chương trình ngay trong tháng 8/2026, đồng thời công khai lãi suất để bảo đảm minh bạch.

Mức lãi suất cho vay bằng đồng Việt Nam áp dụng cho chương trình được yêu cầu thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của chính ngân hàng, áp dụng cho cả khoản vay ngắn, trung và dài hạn. Đối tượng thụ hưởng gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa; doanh nghiệp, cá nhân sản xuất kinh doanh trong các lĩnh vực nông nghiệp - nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, xuất khẩu, công nghệ cao, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án thuộc danh mục phân loại xanh.

Ngân hàng Nhà nước cũng đề nghị các ngân hàng thương mại nhà nước phát huy vai trò tiên phong trong bố trí nguồn lực, trong khi các ngân hàng khác được khuyến khích chủ động tham gia tùy điều kiện, khả năng nguồn lực. Việc thẩm định, quyết định cho vay, phân loại nợ, trích lập dự phòng và xử lý rủi ro đối với các khoản vay thuộc chương trình vẫn thực hiện theo quy định hiện hành, không có cơ chế nới lỏng riêng về chuẩn tín dụng. Trường hợp một khách hàng cùng lúc đủ điều kiện hưởng ưu đãi từ nhiều chương trình, ngân hàng có thể cân đối nguồn lực để áp dụng chính sách phù hợp với nhu cầu thực tế.

Theo Ngân hàng Nhà nước, mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn tới đặt ra yêu cầu lớn về nguồn lực, trong đó hệ thống ngân hàng tiếp tục là kênh dẫn vốn quan trọng cho đầu tư và sản xuất kinh doanh. Đây cũng là một trong nhiều chương trình tín dụng ưu tiên mà ngành ngân hàng đang song song triển khai, bên cạnh các gói dành cho xuất khẩu, tiêu dùng, tín dụng xanh, giáo dục - đào tạo, cùng định hướng giảm phụ thuộc vào tài sản thế chấp, tăng cho vay dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị.

Ngay sau chỉ đạo của Ngân hàng Nhà nước, nhóm ngân hàng quốc doanh đã nhanh chóng công bố chương trình cụ thể. Agribank triển khai gói tín dụng quy mô 70.000 tỷ đồng, áp dụng từ tháng 8/2026 đến năm 2028, với lãi suất ưu đãi giảm 1-2 điểm phần trăm mỗi năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn, ưu tiên nông nghiệp - nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án xanh.

BIDV công bố ngày 10/8 chương trình quy mô lên tới 50.000 tỷ đồng, áp dụng toàn hệ thống từ tháng 8/2026 đến hết tháng 12/2028 hoặc đến khi giải ngân hết hạn mức, dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa có tình hình tài chính lành mạnh cùng doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực động lực tăng trưởng. VietinBank công bố chương trình quy mô 50.000 tỷ đồng đến hết năm 2028, với thời gian ưu đãi cho khoản vay trung, dài hạn có thể kéo dài tới 12 tháng. Vietcombank, bên cạnh ưu đãi lãi suất, còn xem xét miễn, giảm một số phí dịch vụ.

Không chỉ Big 4, nhiều ngân hàng cổ phần cũng chủ động vào cuộc. NCB giảm 0,5%/năm lãi suất cho toàn bộ gói vay cá nhân và doanh nghiệp từ ngày 11/8, ưu tiên vốn cho dự án xanh, kinh tế số, doanh nghiệp xây lắp, vật liệu xây dựng và các doanh nghiệp tham gia chuỗi công trình trọng điểm quốc gia; với doanh nghiệp lớn vận hành theo chuỗi, hệ sinh thái, mức lãi suất thấp nhất sau giảm còn khoảng 10,45%/năm. Tính chung, riêng nhóm Big 4 đã dành khoảng 220.000 tỷ đồng cho chương trình lần này.

Với cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, vốn chiếm số đông trong nền kinh tế nhưng thường khó tiếp cận tín dụng lãi suất thấp do tài sản bảo đảm hạn chế và lịch sử tín dụng ngắn, đợt điều chỉnh lần này được nhìn nhận là tín hiệu tích cực. Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhận định đây là quyết sách mang ý nghĩa đặc biệt tích cực, giúp doanh nghiệp không chỉ tiết giảm chi phí lãi vay mà còn có thêm dư địa để tối ưu dòng tiền.

Các chuyên gia tài chính đánh giá cao chương trình và cho rằng nếu được duy trì đủ lâu, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp công nghệ cao, xuất khẩu và các ngành ưu tiên sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để mở rộng hoạt động, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số.

Tuy nhiên, dù được đánh giá tích cực, giới phân tích tài chính cũng nhìn nhận chương trình khó tạo thay đổi tức thời trên diện rộng đối với mặt bằng lãi suất chung. Theo phân tích được một chuyên gia kinh tế dẫn ra, trong bảy tháng đầu năm 2026, tăng trưởng tín dụng vẫn duy trì mức khá cao, song tổng phương tiện thanh toán (cung tiền M2) chỉ tăng vừa phải - khác với năm 2025 khi cả tín dụng và cung tiền cùng tăng mạnh. Sự lệch pha này khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng vẫn tương đối "căng"; để kéo giảm lãi suất cho vay rộng hơn, bền vững hơn, cần giải quyết các vấn đề căn cơ về cung tiền và thanh khoản, thay vì chỉ dựa vào yêu cầu hành chính với từng ngân hàng.

Bên cạnh đó, chương trình không đi kèm cơ chế nới lỏng chuẩn tín dụng: ngân hàng vẫn phải thẩm định, phân loại nợ theo quy định hiện hành, nghĩa là doanh nghiệp có tình hình tài chính chưa lành mạnh sẽ khó tiếp cận ưu đãi dù thuộc ngành khuyến khích. Các gói tín dụng, dù quy mô lớn, được giải ngân trong nhiều năm (đến hết 2028) cho phạm vi đối tượng rộng, nên mức ưu đãi thực nhận sẽ phụ thuộc nhiều vào hồ sơ tín dụng và năng lực đàm phán của từng doanh nghiệp.

Tuy vậy, chương trình được xem là bước đi cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đặt ngành ngân hàng vào vai trò dẫn vốn chủ động hơn cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa - lực lượng chiếm phần lớn số doanh nghiệp nhưng đóng góp GDP còn khiêm tốn so với tiềm năng. Để chính sách phát huy hiệu quả thực chất, nhiều ý kiến cho rằng cần đồng thời cải thiện các kênh huy động vốn khác, đổi mới phương thức cấp tín dụng dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị, cũng như tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý liên quan đến điều kiện vay vốn. Diễn biến giải ngân thực tế trong các tháng tới sẽ là thước đo cho thấy chương trình có thực sự chuyển hóa thành lực đẩy tăng trưởng cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hay không.

Hoàng Nguyễn