Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản được cấp bởi cơ quan nào?

Theo dõi KT&TD trên

Theo quy định hiện hành, thẩm quyền này được phân cấp rõ ràng giữa Bộ Xây dựng ở vai trò quản lý thống nhất và Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố ở vai trò trực tiếp tổ chức thi, xét duyệt và cấp chứng chỉ cho từng cá nhân.

Theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, Nghị định 96/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật, cùng Thông tư 11/2015/TT-BXD được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 04/2024/TT-BXD, cá nhân muốn hành nghề môi giới bất động sản hợp pháp bắt buộc phải có chứng chỉ hành nghề do Sở Xây dựng tổ chức thi và cấp theo một quy trình thống nhất trên phạm vi cả nước. Cụ thể, Sở Xây dựng chịu trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ đăng ký dự thi, tổ chức kỳ thi sát hạch gồm hai phần kiến thức cơ sở và kiến thức chuyên môn, chấm thi và cuối cùng là cấp chứng chỉ cho những thí sinh đạt yêu cầu.

Về mặt thủ tục hành chính, theo Quyết định 907/QĐ-BXD ngày 4/10/2024 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, cơ quan có thẩm quyền thực hiện thủ tục cấp chứng chỉ được xác định là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; tuy nhiên trên thực tế, thẩm quyền này được giao cho Sở Xây dựng trực tiếp triển khai. Chủ tịch Hội đồng thi - do lãnh đạo Sở Xây dựng đảm nhiệm, căn cứ kết quả chấm thi để phê duyệt danh sách thí sinh đạt yêu cầu, sau đó Giám đốc Sở Xây dựng ký cấp chứng chỉ. Từ ngày 2/6/2026, quy trình này được cập nhật, chuẩn hóa thêm một bước theo Quyết định 843/QĐ-BXD của Bộ Xây dựng, trong đó nêu rõ Sở Xây dựng là đầu mối tiếp nhận hồ sơ, tổ chức thi và trả kết quả chứng chỉ cho cá nhân.

Dù việc cấp chứng chỉ cụ thể do Sở Xây dựng từng địa phương thực hiện, Bộ Xây dựng vẫn là cơ quan quản lý nhà nước thống nhất trên cả nước đối với hoạt động này. Bộ Xây dựng ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định điều kiện, nội dung, hình thức thi sát hạch; công nhận các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới bất động sản đủ điều kiện tổ chức giảng dạy; đồng thời ban hành mẫu chứng chỉ, mẫu hồ sơ áp dụng thống nhất trên toàn quốc. Nhờ đó, chứng chỉ do Sở Xây dựng bất kỳ tỉnh, thành phố nào cấp đều có giá trị pháp lý như nhau trên phạm vi cả nước, không bị giới hạn theo địa phương cấp chứng chỉ.

Trên thực tế, nhiều địa phương lớn đã chủ động triển khai kế hoạch thi và cấp chứng chỉ riêng trong năm 2026. Tại TP. HCM, Sở Xây dựng đã ban hành kế hoạch tổ chức kỳ thi sát hạch đợt 1 năm 2026, tổ chức thi trong bốn ngày tại Trường Cao đẳng Xây dựng TP HCM, đồng thời mở cổng tiếp nhận hồ sơ trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia từ ngày 21/7/2026. Tại Hà Nội, Sở Xây dựng dự kiến tổ chức ba đợt thi trong năm tại Trường Đại học Công đoàn, mỗi đợt tiếp nhận khoảng 250 thí sinh mỗi ngày.

Để được cấp chứng chỉ, cá nhân phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, không trong thời gian bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chấp hành án phạt tù, tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên, đã hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức hành nghề môi giới tại cơ sở đào tạo được công nhận, và đạt yêu cầu tại kỳ thi sát hạch do Sở Xây dựng tổ chức. Lệ phí dự thi theo thông báo của một số Sở Xây dựng vào khoảng 1 triệu đồng mỗi thí sinh, trong khi phí cấp chứng chỉ được nhiều địa phương miễn nhằm khuyến khích thực hiện thủ tục qua dịch vụ công trực tuyến.

Chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản có thời hạn 5 năm kể từ ngày cấp và có giá trị pháp lý trên toàn quốc, là điều kiện bắt buộc để cá nhân đăng ký hành nghề tại doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ môi giới hoặc sàn giao dịch bất động sản. Khi chứng chỉ hết hạn, cá nhân chỉ cần thi lại phần kiến thức cơ sở tại nơi đã cấp chứng chỉ trước đó; trường hợp đăng ký dự thi tại địa phương khác với nơi cấp chứng chỉ cũ cũng áp dụng nguyên tắc tương tự.

Từ ngày 1/3/2026, quy trình cấp chứng chỉ được bổ sung thêm một lớp quản lý mới theo Nghị định 357/2025/NĐ-CP về xây dựng, quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Theo đó, ngay sau khi Sở Xây dựng phê duyệt danh sách cá nhân được cấp chứng chỉ, hệ thống sẽ tự động tạo lập mã định danh điện tử gắn với chứng chỉ hành nghề của từng người, liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Hà Nội là địa phương đầu tiên được Bộ Xây dựng chọn thí điểm vận hành hệ thống định danh này trước khi mở rộng ra cả nước.

Việc gắn mã định danh cho phép người dân, khách hàng có thể tra cứu công khai tình trạng hiệu lực của một chứng chỉ hành nghề còn hiệu lực, hết hiệu lực hay đã bị thu hồi thay vì chỉ dựa vào bản cứng do môi giới xuất trình. Theo quy định mới tại Nghị định 339/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 26/8/2026, cá nhân sử dụng chứng chỉ giả hoặc chứng chỉ đã bị thu hồi mà vẫn hành nghề môi giới có thể bị phạt tiền từ 40 đến 60 triệu đồng, cho thấy việc xác thực nguồn gốc chứng chỉ, do Sở Xây dựng nào cấp, còn hiệu lực hay không đang trở thành một bước không thể bỏ qua đối với cả người hành nghề lẫn khách hàng.

Đối với người mua nhà, việc hiểu rõ chứng chỉ hành nghề môi giới do cơ quan nào cấp không chỉ là vấn đề thủ tục mà còn là căn cứ để xác minh tính hợp pháp của người tư vấn giao dịch. Bởi lẽ, chứng chỉ do Sở Xây dựng cấp dù ở bất kỳ tỉnh, thành phố nào đều được quản lý tập trung theo mã định danh điện tử trên hệ thống của Bộ Xây dựng, nên khách hàng hoàn toàn có thể yêu cầu môi giới cung cấp mã định danh hoặc số hiệu chứng chỉ để đối chiếu, thay vì chỉ tin tưởng dựa trên lời giới thiệu. Đây cũng là một trong những mắt xích quan trọng trong nỗ lực chuyên nghiệp hóa, minh bạch hóa toàn bộ thị trường môi giới bất động sản đang được các cơ quan quản lý thúc đẩy mạnh mẽ trong năm 2026.

Tiến Hoàng