Bảo vệ thương hiệu OCOP và đặc sản địa phương trước áp lực hàng nhái

Theo dõi KT&TD trên

Tuy nhiên, để biến cơ hội thành giá trị bền vững, việc ngăn chặn hàng giả, hàng nhái và kiểm soát chất lượng sản phẩm cần được đặt lên hàng đầu nhằm giữ vững niềm tin của du khách và nâng cao sức cạnh tranh của đặc sản Việt.

Cơ hội thị trường và nguy cơ xâm phạm xuất xứ

Sự tăng trưởng của ngành du lịch trong 6 tháng đầu năm 2026 đã mang lại nguồn cầu tiêu thụ lớn cho thị trường bán lẻ tại các điểm đến. Những mặt hàng gắn liền với địa danh như chè Thái Nguyên, nước mắm Phú Quốc, cà phê Buôn Ma Thuột hay các sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 đến 5 sao trở thành lựa chọn phổ biến của du khách. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước hiện có 21.028 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên với sự tham gia của 10.657 chủ thể kinh tế. Mặc dù vậy, sự gia tăng nhu cầu trong đợt cao điểm hè cũng tạo kẽ hở cho các hành vi gian lận thương mại xuất hiện.

Thực tế tại các địa phương trọng điểm du lịch cho thấy tình trạng mạo danh đặc sản diễn ra dưới nhiều hình thức. Nhiều cơ sở sử dụng bao bì in tên các vùng sản xuất nổi tiếng hoặc dùng hình ảnh tương tự sản phẩm OCOP chính hiệu nhưng không có mã truy xuất nguồn gốc hay giấy chứng nhận theo quy định. Bên cạnh các kênh bán lẻ truyền thống như chợ, cửa hàng lưu niệm và điểm dừng chân, các sản phẩm không rõ xuất xứ còn xuất hiện phổ biến trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử với mức giá thấp hơn hẳn hàng chính hãng, gây khó khăn cho người tiêu dùng trong việc kiểm chứng.

Sức ép lên uy tín nông sản và hệ sinh thái du lịch

Thực phẩm chế biến, nông sản và quà tặng du lịch hiện nằm trong nhóm ngành hàng chịu rủi ro cao về gian lận xuất xứ. Việc hàng giả, hàng kém chất lượng lưu thông dưới danh nghĩa đặc sản không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người mua mà còn tác động tiêu cực đến các hợp tác xã và hộ sản xuất kinh doanh chân chính. Việc xây dựng một thương hiệu địa phương đòi hỏi nhiều thời gian và chi phí đầu tư cho quy trình kỹ thuật, nhưng niềm tin của thị trường có thể bị ảnh hưởng nếu xảy ra các sự cố liên quan đến chất lượng sản phẩm.

Sự trôi nổi của các sản phẩm mạo danh cũng làm giảm tính kết nối giữa phát triển nông nghiệp và dịch vụ du lịch. Khi uy tín của một dòng đặc sản bị suy giảm, thiệt hại không chỉ dừng lại ở một đơn vị kinh doanh riêng lẻ mà ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi giá trị và hình ảnh của vùng sản xuất đó. Điều này đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với dòng lưu thông hàng hóa tại các địa bàn có lượng du khách cao.

Giải pháp công nghệ và sự phối hợp trong quản lý

Để hạn chế tình trạng xâm phạm thương hiệu, việc áp dụng các giải pháp công nghệ trong quản lý xuất xứ đang được đẩy mạnh. Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản do cơ quan quản lý vận hành tạo ra nền tảng kết nối dữ liệu từ vùng nguyên liệu, quy trình chế biến cho đến đơn vị phân phối. Việc áp dụng tem điện tử, mã QR và nhật ký sản xuất số hỗ trợ người tiêu dùng chủ động kiểm tra tính chính danh của sản phẩm trực tiếp trên các thiết bị di động.

Bên cạnh hạ tầng công nghệ, công tác giám sát thực địa của lực lượng Quản lý thị trường, công an và chính quyền địa phương tại các điểm kinh doanh truyền thống cũng như trên nền tảng trực tuyến cần được duy trì thường xuyên. Về phía các chủ thể OCOP, việc chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, chuẩn hóa bao bì và mở rộng kênh phân phối chính thức là giải pháp cần thiết để tự bảo vệ tài sản trí tuệ. Sự phối hợp giữa kiểm soát của cơ quan chức năng, tính minh bạch của doanh nghiệp và sự thận trọng từ người mua sẽ là yếu tố quyết định để duy trì giá trị cho các sản phẩm đặc sản vùng miền.

Bảo An