Từ khu công nghiệp đơn lẻ đến hệ sinh thái sản xuất liên hoàn

Theo dõi KT&TD trên

Tái cấu trúc toàn diện không gian sản xuất theo mô hình hệ sinh thái tích hợp, nơi khu công nghiệp, khu công nghệ cao, logistics, đổi mới sáng tạo và liên kết vùng vận hành trong một chỉnh thể thống nhất. Đây không còn là câu chuyện mở rộng quy mô, mà là bước chuyển chiến lược nhằm định hình một trung tâm công nghiệp – công nghệ hiện đại của miền Trung.

Khi một thành phố lựa chọn công nghiệp làm động lực, câu hỏi đặt ra không chỉ là tăng thêm nhà máy mà là tổ chức lại không gian sản xuất ra sao để tạo hiệu quả tổng hợp. Đà Nẵng đang chuyển từ mô hình các khu công nghiệp tương đối độc lập sang cách tiếp cận tích hợp, nơi sản xuất, nghiên cứu - phát triển và logistics được đặt trong cùng một chuỗi giá trị.

Trong nhiều năm, các khu công nghiệp như Hòa Khánh, Hòa Cầm, Liên Chiểu đã giữ vai trò nền tảng cho tăng trưởng sản xuất. Tuy nhiên, bước vào chu kỳ mới, yêu cầu không còn dừng ở mở rộng theo chiều ngang. Thành phố định hướng phát triển các khu công nghiệp chuyên sâu, thân thiện môi trường, phù hợp với công nghiệp chế biến - chế tạo và công nghệ cao, đồng thời nâng cấp chất lượng hạ tầng để đáp ứng các dự án quy mô lớn.

Năm 2025, khu vực công nghiệp - xây dựng tăng trên 12%, tạo nền tảng cho quá trình mở rộng này. Sự tăng trưởng không chỉ phản ánh phục hồi sản xuất mà còn cho thấy dư địa phát triển khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ.

Trong cấu trúc mới, Khu Công nghệ cao Đà Nẵng được xem là “lõi” của hệ sinh thái. Việc thu hút các dự án điện tử, công nghệ thông tin, tự động hóa, trung tâm nghiên cứu - phát triển đã góp phần dịch chuyển cơ cấu công nghiệp sang các ngành có hàm lượng công nghệ cao. Mô hình gia công truyền thống dần nhường chỗ cho sản xuất gắn với sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

Dòng vốn FDI giai đoạn 2021-2025 cho thấy xu hướng chuyển biến rõ rệt. Nếu năm 2022 vốn cấp mới chưa tới 100 triệu USD, phản ánh giai đoạn phục hồi sau dịch bệnh, thì từ 2023 trở đi, dòng vốn bắt đầu tăng trở lại. Năm 2024, thành phố thu hút khoảng 243,4 triệu USD, tăng hơn 33% so với năm trước. Đến năm 2025, tổng vốn đăng ký đạt hơn 520 triệu USD, tập trung vào điện tử, công nghệ thông tin, trung tâm dữ liệu và nghiên cứu - phát triển. Diễn biến này cho thấy quá trình chuyển từ thu hút FDI theo số lượng sang chọn lọc các dự án công nghệ cao đang dần rõ nét.

Giám đốc Sở Công Thương Đà Nẵng Lê Thị Kim Phương nhận định, sản xuất công nghiệp, thương mại - dịch vụ và logistics sẽ là ba trụ cột có tính lan tỏa mạnh trong giai đoạn 2026-2030. Theo bà, khi hạ tầng khu công nghiệp, khu công nghệ cao và trung tâm logistics được hoàn thiện, thành phố có điều kiện thu hút các doanh nghiệp sản xuất lớn, qua đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại thay vì phát triển rời rạc.

Cùng với tái cấu trúc bên trong, Đà Nẵng đang mở rộng không gian công nghiệp theo trục liên kết vùng. Trong định hướng quy hoạch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn 2050, không gian phát triển công nghiệp được xác định theo mô hình tập trung, chuyên sâu, gắn với hệ thống hạ tầng logistics chiến lược, trong đó cảng Liên Chiểu giữ vai trò cửa ngõ xuất nhập khẩu.

Khi cảng biển, sân bay quốc tế và các tuyến giao thông kết nối liên vùng được hoàn thiện, chuỗi sản xuất - logistics sẽ vận hành theo cơ chế khép kín hơn. Hàng hóa từ khu công nghệ cao, khu công nghiệp có thể kết nối trực tiếp với cảng biển, giảm chi phí trung gian và tăng sức cạnh tranh. Đây là điều kiện quan trọng để thành phố tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Không gian phát triển còn được mở rộng đáng kể sau sáp nhập, khi địa giới hành chính bao gồm thêm các khu kinh tế, khu công nghiệp và hệ thống cảng biển của Quảng Nam trước đây như Kỳ Hà, Tam Kỳ. Sự bổ sung này tạo thêm quỹ đất công nghiệp và hạ tầng cảng biển, giúp hình thành một không gian sản xuất quy mô lớn hơn, có khả năng liên kết nội tại thay vì chỉ cộng gộp đơn thuần.

Ở tầm vùng, sự phát triển của các tổ hợp công nghiệp quy mô lớn cũng góp phần hoàn thiện hệ sinh thái. Trong chiến lược giai đoạn 2026-2027, Tập đoàn THACO xác định năm 2026 là giai đoạn tăng tốc sau tái cấu trúc, hướng tới mô hình tập đoàn công nghiệp đa ngành tích hợp sản xuất, nghiên cứu - phát triển và logistics. Lộ trình giới thiệu dòng xe Minibus thương hiệu riêng từ năm 2026 và dự kiến ra mắt dòng ô tô du lịch thương hiệu THACO năm 2027 cho thấy xu hướng chuyển từ lắp ráp sang chế tạo, gia tăng giá trị nội địa.

Sự cộng hưởng giữa khu công nghiệp, khu công nghệ cao, hạ tầng logistics và các trung tâm sản xuất lớn đang định hình một cấu trúc công nghiệp liên hoàn. Khi các mắt xích được kết nối chặt chẽ, giá trị gia tăng không chỉ đến từ từng dự án riêng lẻ mà từ toàn bộ hệ sinh thái.

Có thể thấy, bước phát triển mới của công nghiệp Đà Nẵng không chỉ nằm ở quy mô vốn hay diện tích đất công nghiệp, mà ở cách tổ chức không gian và chuỗi giá trị. Từ các khu công nghiệp đơn lẻ, thành phố đang hướng tới một hệ sinh thái sản xuất - logistics - đổi mới sáng tạo liên kết vùng, tạo nền tảng dài hạn để công nghiệp thực sự trở thành trụ cột của kinh tế đô thị hiện đại.