Tiền nhàn rỗi: Chọn vàng tích sản hay gửi tiết kiệm?

Sáng 19/10, vàng miếng SJC được niêm yết ở mức 140,6 triệu đồng mỗi lượng chiều mua vào và 143,6 triệu đồng chiều bán ra, giảm 700.000 đồng ở cả hai chiều so với một tuần trước. Vàng nhẫn SJC loại 1 đến 5 chỉ giao dịch quanh 140,1 đến 143,1 triệu đồng mỗi lượng. Giá trong nước gần như đứng yên vì thị trường thế giới nghỉ cuối tuần.

Ở thị trường quốc tế, vàng giao ngay phục hồi lên khoảng 4.180 USD mỗi ounce trong phiên đầu tuần, tăng chừng 16 đến 24 USD so với cuối tuần trước, sau khi chốt phiên thứ Sáu ở mức 4.164 USD, giảm gần 30 USD so với tuần liền kề. Để so sánh, giá vàng thế giới bình quân tháng 1/2026 ở mức hơn 4.733 USD mỗi ounce, nghĩa là mặt bằng hiện nay thấp hơn khoảng 12%. Điều đó nhắc người mua rằng vàng không chỉ có một chiều tăng.

Ở mảng lãi suất, theo bảng lãi suất tại quầy của 28 ngân hàng cập nhật ngày 19/10, ở kỳ hạn 12 tháng, Bac A Bank dẫn đầu với 7,1%/năm, MSB và OCB cùng 6,7%, LPBank 6,6%. Nhóm Vietcombank, VietinBank và BIDV niêm yết 5,9%, còn Agribank 4,9%. Một số ngân hàng chào mức 9 đến 10%/năm nhưng gắn với điều kiện riêng, chẳng hạn khoản tiền gửi rất lớn, nên không phải mức dành cho người gửi thông thường.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mặt bằng này có thể thay đổi. Công văn của Ngân hàng Nhà nước ngày 18/10 yêu cầu các tổ chức tín dụng hạ tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, và Vietbank đã áp dụng mức giảm này từ ngày 19/10. Khi các ngân hàng khác điều chỉnh, lãi suất tiết kiệm có thể thấp hơn các con số nêu trên, nên người gửi cần đối chiếu biểu lãi suất tại thời điểm giao dịch.

Với vàng, chi phí không nằm ở lãi mà ở độ chênh. Chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra của vàng miếng lẫn vàng nhẫn SJC hiện khoảng 3 triệu đồng mỗi lượng. Người mua ở giá 143,6 triệu đồng và bán lại ở giá 140,6 triệu đồng sẽ lỗ ngay khoảng 2,1%, nghĩa là giá phải tăng thêm chừng 2,13% mới hòa vốn khoản chênh lệch này. Với người nắm giữ vài tháng, mức hao hụt đó có thể lớn hơn phần lợi nhuận kỳ vọng.

Một yếu tố khác là khoảng cách giữa giá trong nước và thế giới. Quy đổi theo tỷ giá, giá vàng thế giới tương đương khoảng 131 đến 131,6 triệu đồng mỗi lượng, chưa gồm thuế và phí, thấp hơn giá bán vàng miếng SJC khoảng 12 triệu đồng. Nếu khoảng cách này thu hẹp, người mua ở vùng giá cao có thể chịu thiệt ngay cả khi giá thế giới đi ngang.

Ngược lại, tiết kiệm gần như không có chi phí ẩn nếu giữ đúng kỳ hạn, nhưng rút trước hạn thường chỉ hưởng lãi không kỳ hạn rất thấp, và lãi suất cố định có thể không theo kịp lạm phát. Ví dụ minh họa: gửi 1 tỷ đồng kỳ hạn 12 tháng ở mức 5,9%/năm cho tiền lãi 59 triệu đồng, ở mức 7,1% là 71 triệu đồng, chưa tính thuế phí nếu có.

Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, cần phân biệt tích sản với đầu cơ. Với người xem vàng là tài sản phòng thủ có thể nắm giữ dài hạn, còn những người dành tỷ trọng quá lớn cho vàng với mục tiêu đầu cơ sẽ đối mặt nhiều rủi ro hơn khi giá điều chỉnh. Chuyên gia tài chính khuyến nghị chỉ dùng tiền nhàn rỗi, phân bổ với tỷ trọng nhỏ và tránh dồn toàn bộ vốn vào một lần.

Chuyên gia nhận định, vàng vẫn là kênh phòng ngừa rủi ro nhưng không còn là kênh tạo siêu lợi nhuận như giai đoạn tăng nóng, đồng thời cho rằng vay tiền để mua vàng không bao giờ là hình thức tích sản phù hợp, bởi người mua phải chịu cả lãi vay lẫn chênh lệch mua–bán. Do đó không nên dồn toàn bộ tiền tiết kiệm vào vàng, và cho rằng người có mục tiêu dài hạn có thể coi các nhịp điều chỉnh là cơ hội tích lũy từng bước, phù hợp với năng lực tài chính của mình.

Minh Trí