Dòng vốn xanh rộng mở cho những doanh nghiệp đạt ESG

Các ngân hàng đang đưa tiêu chí xanh vào các chương trình tín dụng, còn các Định chế tài chính phát triển (DFI) ngày càng gắn nguồn vốn dài hạn với các mục tiêu ESG.

Đề xuất hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các dự án xanh

Cho vay xanh ưu đãi đang trở thành lợi thế cạnh tranh của các ngân hàng, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững quốc gia.

Theo FiinRatings, tín dụng xanh tăng trưởng nhanh song mới chiếm 4,6% tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống. Nguồn vốn vẫn tập trung vào năng lượng tái tạo và nông nghiệp xanh, để lại khoảng trống lớn trong các lĩnh vực kinh tế tuần hoàn, giao thông xanh và công trình xanh.

Dòng vốn xanh rộng mở cho những doanh nghiệp đạt ESG - Ảnh 1 — Nguồn: FiinRatings

Để thu hẹp khoảng trống này, các ngân hàng đã triển khai nhiều gói vay ưu đãi nhằm giảm chi phí vốn xanh.

Cụ thể, TPBank triển khai chương trình tín dụng xanh 5.000 tỷ đồng, với chính sách lãi suất 0% trong 3 tháng đầu. BIDV áp dụng mức giảm lãi suất tối đa 1,5% cho các dự án nước sạch. Từ tháng 5/2026, Agribank triển khai chương trình tín dụng bán lẻ xanh dành cho một số nhu cầu như điện mặt trời áp mái, phương tiện giao thông điện phục vụ kinh doanh và trồng rừng.

Để dòng vốn mở rộng sang nhiều lĩnh vực hơn, việc xác định rõ dự án đủ điều kiện và xây dựng nguồn vốn phù hợp vẫn là vấn đề quan trọng.

Một cơ chế hỗ trợ khác được FiinRatings theo dõi là đề xuất hỗ trợ lãi suất 2%/năm đối với các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và ESG (trách nhiệm về môi trường, xã hội và quản trị).

Ngân hàng Nhà nước đang hoàn thiện dự thảo nghị định trình Chính phủ về cơ chế hỗ trợ lãi suất 2%/năm cho các dự án xanh, kinh tế tuần hoàn và dự án đáp ứng tiêu chí ESG. Khi được ban hành, việc đáp ứng tiêu chí của danh mục phân loại xanh sẽ mang lại ưu đãi trực tiếp về chi phí vốn.

Doanh nghiệpcũng tìm vốn từ trái phiếu xanh

Trong khi tín dụng xanh chủ yếu được các ngân hàng bơm vốn, một kênh huy động vốn nữa là trái phiếu xanh đang được các doanh nghiệp phát hành.

Theo FiinRatings, mô hình trái phiếu xanh dựa vào bảo lãnh hoặc tăng cường tín dụng từ các Định chế tài chính phát triển (DFI) như: ADB (ngân hàng Phát triển Châu Á) và IFC (Công ty Tài chính quốc tế) dẫn dắt các khoản vay lớn nhất được các doanh nghiệp tìm đến.

Ngoài ra, đối với những doanh nghiệp có chất lượng tín nhiệm tốt có thể tự phát hành mà không cần bảo lãnh quốc tế.

Dòng vốn xanh rộng mở cho những doanh nghiệp đạt ESG - Ảnh 2 — FiinRatings kỳ vọng nguồn cung trái phiếu GSS sẽ gia tăng.

Verdant Energy là trường hợp tiêu biểu cho việc bảo lãnh từ các Định chế tài chính phát triển (DFI). Doanh nghiệp này đã phát hành 30 triệu USD trái phiếu xanh, kỳ hạn 15 năm, có bảo lãnh của GuarantCo, để tài trợ 58 MW điện mặt trời áp mái cho khách hàng thương mại và công nghiệp (C&I). Đây là lô trái phiếu xanh đầu tiên tại Việt Nam được chứng nhận cho lĩnh vực điện mặt trời áp mái C&I. Đợt phát hành đầu tiên được phân phối cho các doanh nghiệp bảo hiểm trong nước, với FiinRatings cung cấp ý kiến đánh giá độc lập (SPO).

Đối với doanh nghiệp tự phát hành trái phiếu xanh phải kể đến Miza Nghi Sơn với đợt phát hành 150 tỷ đồng trái phiếu xanh trong ngành giấy, không có bảo lãnh quốc tế. Doanh nghiệp này cho thấy có thể huy động vốn xanh trực tiếp trên thị trường nội địa khi đáp ứng yêu cầu về chất lượng tín nhiệm.

Cùng với các Định chế tài chính lớn dẫn dắt các khoản vay xanh, việc này đã thu hút ngân hàng thương mại cùng tham gia.

Trong đó, HDBank cũng hoàn tất chương trình trái phiếu xanh quốc tế trị giá 100 triệu USD, trong đó đợt cuối trị giá 50 triệu USD có sự tham gia của FMO và British International Investment (BII). Nguồn vốn được dành cho các dự án trong lĩnh vực điện mặt trời, xe điện và công trình xanh. Trường hợp này cho thấy trái phiếu xanh cũng là kênh để các ngân hàng trong nước huy động vốn quốc tế phục vụ các mục tiêu phát triển bền vững.

Trong huy động vốn xanh, việc có đánh giá độc lập của bên thứ 3 về yếu tố xanh cũng tạo cơ sở để nhà đầu tư xem xét mức độ phù hợp giữa mục đích sử dụng vốn và các tiêu chí xanh đã công bố.

FiinRatings kỳ vọng nguồn cung các sản phẩm tài chính bền vững (GSS+) sẽ tăng khi ngày càng nhiều dự án được xác minh theo danh mục phân loại xanh và các doanh nghiệp tiếp tục tham gia thị trường.

Dòng vốn đang gắn với ESG

Trong các khoản tài trợ có quy mô lớn và kỳ hạn dài từ các Định chế tài chính phát triển (DFI) yêu cầu phải có cam kết ESG chặt chẽ hơn, gắn với các chủ đề bền vững.

Theo FiinRatings, hoạt động cho vay của các DFI chủ yếu dưới hình thức hạn mức tín dụng song phương cho ngân hàng, nhằm tài trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và tín dụng xanh.

Dòng vốn xanh rộng mở cho những doanh nghiệp đạt ESG - Ảnh 3 — Xu hướng chuyển dịch từ tín dụng thông thường sang nguồn vốn gắn nhãn.

Ngoài ngân hàng, DFI cũng thực hiện tài trợ vốn thông qua các định chế như: AIIB (Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á) và IFC cho các dự án, doanh nghiệp phi ngân hàng.

Ví dụ như khoản vay hợp vốn bền vững 1,44 tỷ USD của VPBank vào tháng 6/2026. FiinRatings ghi nhận đây là khoản vay hợp vốn gắn với tính bền vững đầu tiên tại Việt Nam.

SeABank có các giao dịch liên quan đến tài chính xã hội, trái phiếu xanh và xanh dương; Techcombank tiếp cận nguồn vốn phục vụ các mục tiêu về khí hậu; VPBank có các chương trình hướng tới doanh nghiệp nhỏ và vừa và bình đẳng giới.

Từ những giao dịch đã xuất hiện, FiinRatings đánh giá thị trường nợ bền vững còn dư địa tăng trưởng. Trái phiếu xanh có thể mở rộng khi các dự án được xác minh theo danh mục phân loại xanh nhiều hơn và doanh nghiệp tham gia sâu hơn.

Trong đó, các ngân hàng đưa tiêu chí xanh vào các chương trình tín dụng, doanh nghiệp bắt đầu tiếp cận thị trường trái phiếu xanh, còn các Định chế tài chính phát triển (DFI) ngày càng gắn nguồn vốn dài hạn với các mục tiêu ESG.

Mộc Linh