Mô hình kiosk và take-away dẫn dắt thị trường nhượng quyền đồ uống

Theo dõi KT&TD trên

Theo báo cáo "Chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á 2026" của Momentum Works, tổng quy mô chuỗi đồ uống cà phê và trà tại Việt Nam đã vượt mốc 1,3 tỷ USD, đưa Việt Nam lên vị trí thứ ba toàn khu vực, chỉ sau Indonesia và Thái Lan. Con số này, cộng với dân số trẻ và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng, cho thấy thị trường vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng đáng kể.

Tuy nhiên, giai đoạn mở rộng ồ ạt giai đoạn 2021–2023 đã để lại bài học đắt giá: mật độ cửa hàng dày đặc tại các đô thị lớn khiến nhiều điểm bán cùng thương hiệu cạnh tranh trực tiếp với nhau, kéo doanh thu trung bình xuống thấp. Chính vì vậy, bước sang năm 2025–2026, thị trường đang chuyển sang giai đoạn "tối ưu hóa để sống còn" thay vì mở rộng bằng mọi giá.

Trong bối cảnh đó, mô hình kiosk và take-away nổi lên như một lời giải tối ưu. Với diện tích nhỏ (thường dưới 20m²), chi phí mặt bằng thấp, quy trình vận hành đơn giản và dễ nhân bản, mô hình này phù hợp hoàn hảo với xu hướng thị trường đang đòi hỏi sự linh hoạt và tiết kiệm chi phí.

Milano Coffee hiện là minh chứng rõ ràng nhất cho sức mạnh của mô hình tinh gọn. Với khoảng 2.500 cửa hàng trên toàn quốc, thương hiệu này dẫn đầu về số lượng điểm bán tại Việt Nam nhờ chiến lược nhượng quyền giá rẻ, tập trung vào mô hình take-away và phủ rộng ở các khu vực ngoài trung tâm. Đây là con số mà bất kỳ thương hiệu nào cũng phải nể phục.

Mixue thương hiệu đến từ Trung Quốc là hiện tượng đặc biệt khác. Gia nhập thị trường từ năm 2022, Mixue nhanh chóng chiếm lĩnh thị phần nhờ mô hình nhượng quyền giá rẻ, sản phẩm phổ thông và chiến lược marketing viral. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng trưởng thần tốc với khoảng 1.000 cửa hàng, thương hiệu này đã đóng hơn 400 cửa hàng tại Việt Nam và Indonesia để tập trung tối ưu vận hành cho thấy ngay cả "ông lớn" cũng phải thận trọng trước bài toán mật độ.

Phúc Long đang theo đuổi chiến lược lai ghép thú vị: kết hợp kiosk trong hệ thống siêu thị với các cửa hàng truyền thống, giúp thương hiệu hiện diện tại điểm bán lẻ sẵn có mà không tốn chi phí mặt bằng riêng biệt. Mô hình này được các chuyên gia đánh giá là hướng đi khôn ngoan trong giai đoạn thị trường đang phân hóa mạnh.

Highlands Coffee, dù theo đuổi phân khúc trung cao hơn với gần 1.000 cửa hàng tính đến cuối năm 2025, cũng đang dần kết hợp mô hình nhượng quyền tại các tỉnh để tăng tốc độ phủ sóng mà không cần đầu tư vốn lớn từ công ty mẹ.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý nhất trong những tháng đầu năm 2026 là làn sóng thế hệ Z tham gia vào mô hình nhượng quyền đồ uống với vai trò người đầu tư, không chỉ là khách hàng. Thay vì khởi nghiệp từ con số 0 với tỷ lệ thất bại cao, nhiều bạn trẻ chọn nhượng quyền như một phương án "ít rủi ro hơn" bắt đầu với mô hình đã được kiểm chứng, công thức sẵn có và chuỗi cung ứng được đảm bảo.

Điểm mạnh của Gen Z trong cuộc chơi này là khả năng làm chủ công nghệ: họ mở rộng tệp khách hàng qua Grab Food, Shopee Food, sáng tạo các chiến dịch truyền thông linh hoạt trên mạng xã hội, biến mỗi ly đồ uống thành một trải nghiệm chia sẻ. Đây là lợi thế cạnh tranh mà thế hệ chủ quán trước khó có được.

Nhiều thương hiệu như Yi He Tang đang nhắm trực tiếp vào đối tượng này, xây dựng hệ sinh thái nhượng quyền hoàn chỉnh từ công thức, nguyên vật liệu, R&D sản phẩm đến chiến lược marketing, để Gen Z có thể khởi nghiệp mà không phải "tự bơi" giữa thị trường khốc liệt.

Thị trường nhượng quyền đồ uống đầu năm 2026 cũng được thúc đẩy bởi hàng loạt trào lưu sản phẩm mới. Matcha kem, cloud latte, waffle cup hay sữa chuối socola giòn đang tạo sóng trên mạng xã hội và dễ dàng tích hợp vào các mô hình kiosk và take-away nhờ nguyên liệu dễ tìm, công thức không phức tạp và chi phí triển khai thấp.

Trà hương hoa, xu hướng mới nổi trong năm 2026 đang được nhiều chủ kiosk nhỏ đưa vào menu như một cách làm mới sản phẩm mà không cần thay đổi hạ tầng. Đây chính là linh hoạt mà mô hình take-away có được mà các cửa hàng lớn, với menu chuẩn hóa khắt khe, khó lòng theo kịp.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của mô hình kiosk và take-away cũng đặt ra không ít thách thức. Theo phân tích thị trường, khoảng 70% cửa hàng mới tập trung vào đồ uống giá rẻ - trà chanh, cà phê take-away dẫn đến cạnh tranh gay gắt với mức chiết khấu lên tới 50%. Tỷ lệ đóng cửa của các cửa hàng đồ uống nhượng quyền trong năm đầu tiên vẫn ở mức cao, nguyên nhân chủ yếu đến từ thiếu sự khác biệt trong sản phẩm và đánh giá chưa đúng năng lực bản thân.

Bên cạnh đó, đồng nhất chất lượng luôn là bài toán khó khi mạng lưới nhượng quyền mở rộng nhanh. Khác với mô hình tự vận hành, bên nhượng quyền khó kiểm soát từng điểm bán, dẫn đến trải nghiệm khách hàng không nhất quán, yếu tố có thể làm suy giảm giá trị thương hiệu trong dài hạn.

Các chuyên gia trong ngành nhấn mạnh: trong giai đoạn tiếp theo, lợi thế cạnh tranh của chuỗi đồ uống sẽ không còn nằm ở tốc độ mở điểm mới, mà chuyển sang năng lực vận hành — tối ưu chuỗi cung ứng, chuẩn hóa quy trình và ứng dụng công nghệ. Những thương hiệu tích hợp được đặt hàng online, quản lý kho thông minh và phân tích dữ liệu khách hàng sẽ có lợi thế vượt trội.

Thị trường nhượng quyền đồ uống Việt Nam đang bước vào giai đoạn trưởng thành: không còn là cuộc đua mở nhanh, mà là cuộc sàng lọc những mô hình thực sự bền vững. Theo dự báo, thị phần chuỗi F&B sẽ chiếm hơn 6% toàn ngành vào năm 2027 — mở ra dư địa lớn cho những ai chuẩn bị kỹ.

Mô hình kiosk và take-away, với ưu thế chi phí thấp, dễ nhân bản và linh hoạt thích ứng xu hướng, vẫn sẽ là cánh cửa rộng mở nhất cho làn sóng đầu tư tiếp theo. Nhưng chìa khóa để đi xa hơn không nằm ở việc mở nhanh, mà ở việc vận hành tốt — tối ưu từng ly đồ uống, từng điểm bán, từng trải nghiệm khách hàng.

Hoàng Nguyễn