Người tiêu dùng ngày càng chuộng mua sắm online

Theo dõi KT&TD trên

Từ các mặt hàng thiết yếu đến hàng tiêu dùng cao cấp, "chốt đơn" online đang trở thành một phần không thể thiếu trong nhịp sống hằng ngày của người Việt.

Thương mại điện tử Việt Nam bước vào năm 2026 với một cột mốc đáng chú ý: quy mô thị trường đã chạm ngưỡng hàng tỷ USD mỗi tháng. Theo dự báo từ Bộ Công Thương và các tổ chức nghiên cứu độc lập, tổng giá trị giao dịch toàn thị trường năm 2026 có thể đạt từ 34 đến 37 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng duy trì ổn định từ 18 đến 25% mỗi năm. Con số này đặt Việt Nam trong nhóm những thị trường thương mại điện tử phát triển nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.

Báo cáo mới nhất của công ty nghiên cứu thị trường TGM Research, khảo sát hơn 1.120 người tiêu dùng Việt Nam, cho thấy tần suất mua sắm trực tuyến đang tăng đáng kể: một nửa số người được hỏi cho biết họ mua hàng online ít nhất một lần mỗi tuần. Riêng nhóm người dùng tích cực hơn, dữ liệu từ YouNet ECI ghi nhận tới 62,8% người tiêu dùng số chốt đơn trực tuyến hàng tuần. Thương mại điện tử, theo đó, không còn là kênh bổ trợ mà đã trở thành thói quen tiêu dùng chủ đạo của một bộ phận lớn dân số.

Điều đáng chú ý trong bức tranh đầu năm 2026 không chỉ là quy mô thị trường mở rộng, mà còn là sự trưởng thành rõ rệt trong hành vi của người mua. "Người tiêu dùng ngày càng tự tin, hiểu biết và thành thạo kỹ thuật số khi mua sắm online. Họ có xu hướng phân hóa rõ rệt về hành vi, từ nền tảng ưa thích đến cách thanh toán và phản ứng với khuyến mãi", ông Greg Laski, CEO của TGM Research, nhận xét.

Cùng với đó, xu hướng tiêu dùng đang dịch chuyển rõ rệt về phía chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Theo báo cáo của Cube Asia, tỷ trọng hàng chính hãng trong thương mại điện tử đã tăng từ 12% năm 2020 lên khoảng 30% vào năm 2025, và tiếp tục tăng trong những tháng đầu năm 2026. Đáng chú ý, 9 trong 10 người dùng cho biết ưu tiên mua sắm tại các gian hàng chính hãng và sẵn sàng chi trả nhiều hơn để đảm bảo chất lượng, độ tin cậy — một tín hiệu cho thấy người tiêu dùng Việt đang vượt khỏi tâm lý "săn hàng rẻ" đơn thuần.

Dịp Tết Bính Ngọ 2026 là phép thử rõ nét nhất cho sức mạnh của thương mại điện tử. Nghiên cứu của Insight Asia cho thấy tới 63% người tiêu dùng Việt chọn các sàn thương mại điện tử để sắm Tết năm nay tăng vọt so với con số 48% của năm 2024. Đây là mức tăng trưởng ấn tượng, phản ánh sự dịch chuyển căn bản trong tâm lý và thói quen tiêu dùng của người Việt ngay cả trong dịp lễ truyền thống quan trọng nhất năm.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, người mua sắm Tết 2026 chi tiêu thận trọng hơn nhưng cũng thông minh hơn: tận dụng ưu đãi đa tầng trên sàn, so sánh giá dễ dàng giữa nhiều nền tảng và đặt hàng linh hoạt vào các khung giờ vàng 12h trưa, 20h và 21h tối. Nhóm Gen Z và Gen Y là lực lượng dẫn dắt xu hướng này, không còn thức khuya "canh flash sale" mà chủ động lên kế hoạch mua sắm có tính toán trước.

Một trong những xu hướng nổi bật nhất trong những tháng đầu năm 2026 là sự bùng nổ của mua sắm qua mạng xã hội. Hơn 62% người tiêu dùng mua hàng qua kênh social ít nhất một lần mỗi tháng, với TikTok Shop và Facebook dẫn đầu về lưu lượng. Mô hình "shoppertainment" mua sắm kết hợp giải trí qua hình thức livestream tiếp tục bùng nổ, với TikTok Shop ghi nhận mức tăng trưởng 60–70% ở một số phân khúc sản phẩm.

Trước làn sóng đó, Quốc hội đã thông qua Luật Thương mại điện tử với hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Một trong những điểm đáng chú ý của luật là siết chặt quản lý hoạt động livestream bán hàng: người nổi tiếng và KOL (Key Opinion Leader) phải định danh, công khai thông tin và không được quảng cáo sai lệch. Đây được xem là bước đi cần thiết để lành mạnh hóa môi trường mua sắm trực tuyến đang phát triển nhanh nhưng còn thiếu minh bạch ở một số lĩnh vực.

Bên cạnh đó, trong những tháng đầu năm 2026, thời gian giao nhận nổi lên như một tiêu chí cạnh tranh cốt lõi giữa các sàn thương mại điện tử. Shopee triển khai dịch vụ "Hỏa tốc Ưu tiên" với cam kết giao hàng trong vòng 1 giờ tại các quận nội thành Hà Nội và TP.HCM, nhận được đánh giá 5 sao từ hơn 99,5% người dùng trải nghiệm. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy kỳ vọng của người mua đã leo thang đáng kể: không chỉ cần giao đúng hàng mà còn phải giao đúng lúc, thậm chí giao ngay.

Trí tuệ nhân tạo đang được tích hợp mạnh mẽ vào hệ sinh thái thương mại điện tử Việt Nam. Các sàn lớn ứng dụng AI để cá nhân hóa gợi ý sản phẩm, triển khai chatbot hỗ trợ khách hàng 24/7 và phân tích dữ liệu hành vi nhằm tăng tỷ lệ chuyển đổi lên 20–30%. Mobile commerce cũng khẳng định vị thế khi smartphone trở thành thiết bị mua sắm chính, dự kiến chiếm hơn 40% tổng doanh thu thương mại điện tử trong năm 2026. Hơn 60% dân số Việt Nam đã tham gia mua sắm trực tuyến, một con số nói lên tầm mức phổ cập của kênh bán hàng này.

Minh Trí