Lãi suất thấp, vì sao dòng tiền vẫn chảy vào ngân hàng?
Dù lãi suất huy động ở mức thấp kỷ lục, dòng tiền nhàn rỗi từ dân cư vẫn chảy mạnh vào ngân hàng. Tính đến cuối tháng 6/2025, tiền gửi tại 28 ngân hàng thương mại vượt 14 triệu tỷ đồng, tăng gần 8% so với đầu năm; trong đó, nhóm “Big 4” quốc doanh nắm hơn một nửa tổng số này.
Trái ngược với mặt bằng lãi suất hiện tại – kỳ hạn 12 tháng phổ biến chỉ từ 4,5 – 5,5%/năm, trong đó nhóm Big 4 niêm yết thấp hơn (khoảng 4,6 – 4,8%) – việc dòng tiền vẫn “ồ ạt” đổ vào ngân hàng khiến nhiều người đặt câu hỏi phải chăng đây là một nghịch lý?
Lãi suất thấp nhưng thực tế vẫn hấp dẫn
Theo các chuyên gia tài chính, yếu tố then chốt nằm ở lãi suất thực dương. Dù lãi suất danh nghĩa giảm, nhưng chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 6 tháng đầu năm chỉ tăng 3,27%, khiến lãi suất tiền gửi thực tế vẫn cao hơn lạm phát.
Điều này giúp người gửi không những bảo toàn được giá trị tiền gốc mà còn có lãi suất thực – một yếu tố đủ hấp dẫn với đại đa số người dân trong bối cảnh thiếu các kênh đầu tư an toàn.
Ngân hàng – nơi trú ẩn tài sản an toàn
Ngoài lợi suất, niềm tin và sự an toàn cũng là yếu tố then chốt khiến tiền tiếp tục đổ về ngân hàng. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán và bất động sản chưa ổn định, nhiều người có xu hướng “phòng thủ”, gửi tiết kiệm để chờ đợi cơ hội đầu tư mới.
Với đặc điểm thanh khoản cao, ít rủi ro và truyền thống tiết kiệm lâu đời, ngân hàng – đặc biệt là các ngân hàng nhà nước – vẫn là kênh giữ tiền hàng đầu của người dân.
Áp lực thanh khoản đang tăng lên
Dù tiền gửi tăng, nhưng tốc độ này vẫn chậm hơn so với tăng trưởng tín dụng. Theo số liệu từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối tháng 7, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 9,8% so với cuối năm 2024, trong khi tiền gửi chỉ tăng khoảng 8%.
Chênh lệch giữa tăng trưởng huy động và tín dụng đang tạo ra áp lực thanh khoản, buộc một số ngân hàng thương mại tư nhân phải điều chỉnh tăng nhẹ lãi suất huy động trong tháng 7 và đầu tháng 8 nhằm thu hút nguồn vốn.
Thận trọng và linh hoạt
Dù áp lực lãi suất gia tăng, Ngân hàng Nhà nước vẫn chủ trương ổn định mặt bằng lãi suất, hỗ trợ phục hồi kinh tế. Đồng thời, kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ cắt giảm lãi suất vào cuối năm có thể giúp Việt Nam giảm bớt áp lực tỷ giá, tạo điều kiện tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng.
Theo dự báo của Công ty CP Chứng khoán MB (MBS), lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng thương mại tư nhân có thể giảm nhẹ 2 điểm cơ bản, về mức 4,7% vào cuối năm 2025.
Không nghịch lý, mà là chiến lược tài chính thận trọng
Dòng tiền đổ mạnh vào ngân hàng bất chấp lãi suất thấp không phải là hiện tượng bất thường, mà phản ánh lựa chọn hợp lý trong bối cảnh hiện tại: bảo toàn vốn, lợi suất thực dương và ưu tiên an toàn.
Tuy nhiên, nếu chênh lệch giữa huy động – tín dụng tiếp tục kéo dài, áp lực thanh khoản sẽ buộc các ngân hàng điều chỉnh chiến lược lãi suất, ảnh hưởng đến toàn bộ thị trường tài chính.
Trong giai đoạn còn nhiều biến số, đặc biệt từ chính sách tiền tệ toàn cầu, việc điều hành linh hoạt và kiểm soát thanh khoản hiệu quả sẽ là chìa khóa giúp giữ ổn định hệ thống tài chính, đồng thời bảo vệ lợi ích của người gửi tiền và các bên tham gia thị trường.
Bùi Quốc Dũng
