F&B Việt Nam tái định vị trong chu kỳ cạnh tranh mới

Theo dõi KT&TD trên

Khi tốc độ tăng trưởng chậm lại, chi phí vận hành gia tăng và hành vi tiêu dùng thay đổi rõ rệt, ngành F&B đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng – nơi những mô hình thiếu nền tảng buộc phải điều chỉnh, còn các thương hiệu bền bỉ được sàng lọc và định vị lại để thích ứng với chu kỳ phát triển mới.

Quy mô thị trường vẫn tiếp tục mở rộng, doanh thu toàn ngành ước đạt 655.000 tỷ đồng với mức tăng trưởng 9-10%, nhưng đằng sau những con số vĩ mô lạc quan ấy là một thực tế tàn khốc: hơn 55.000 cửa hàng phải đóng cửa, hàng loạt ông lớn ngậm ngùi rời cuộc chơi, và chỉ chưa đầy 15% doanh nghiệp thực sự có lãi.

Bức tranh tương phản: Doanh thu tăng, điểm bán giảm kỷ lục

Số liệu thống kê từ các báo cáo thị trường uy tín đã phác họa nên một nghịch lý đáng suy ngẫm của năm 2025. Nhu cầu tiêu dùng, đặc biệt là tại các đô thị lớn, vẫn duy trì ở mức cao nhờ thói quen sinh hoạt và sự phục hồi của du lịch. Tuy nhiên, áp lực từ "cơn bão giá" đầu vào – bao gồm nguyên liệu, logistics, mặt bằng và nhân sự – đã bào mòn biên lợi nhuận của các doanh nghiệp đến mức báo động. Việc tăng giá bán khoảng 10% để bù đắp chi phí trở thành con dao hai lưỡi khi người tiêu dùng ngày càng thắt chặt hầu bao và nhạy cảm về giá.

Hệ quả tất yếu là làn sóng đóng cửa kỷ lục chưa từng có. Chỉ trong 6 tháng đầu năm, hơn 50.000 cửa hàng F&B đã "bốc hơi" khỏi thị trường, kéo tổng số điểm kinh doanh xuống dưới mốc 300.000. Tâm bão nằm ở hai đầu cầu kinh tế Hà Nội và TP.HCM với tỷ lệ sụt giảm trên 11%. Điều này cho thấy mô hình kinh doanh dựa trên độ phủ rộng và chi phí vận hành cao đang bộc lộ những điểm yếu chí tử khi thị trường gặp khó.

Cuộc rút lui của những "gã khổng lồ" và sự trỗi dậy của nội lực

Năm 2025 cũng chứng kiến sự ra đi đầy tiếc nuối của nhiều thương hiệu đình đám. Café Amazon – chuỗi cà phê lớn nhất Đông Nam Á – đã chính thức nói lời chia tay thị trường Việt Nam vào tháng 11/2025 sau một thời gian dài loay hoay tìm chỗ đứng. "Gã khổng lồ" trà sữa giá rẻ Mixue cũng lần đầu tiên phải công bố cắt giảm quy mô cửa hàng để tập trung vào chất lượng vận hành thay vì chạy đua số lượng. Ngay cả những thương hiệu nội địa từng làm mưa làm gió như The Coffee House cũng buộc phải thu hẹp mạnh mẽ mạng lưới, đóng cửa hơn 30% số điểm bán để tái cơ cấu.

Tuy nhiên, trong bối cảnh u ám đó, vẫn có những điểm sáng rực rỡ từ các doanh nghiệp biết cách chuyển mình. Phúc Long Heritage (PLH) của Masan Group là một ví dụ điển hình cho sự "lột xác" thành công. Với chiến lược tái định vị thương hiệu táo bạo sau 50 năm và tập trung khai thác thị trường miền Bắc, PLH đã ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu ấn tượng 14% và lợi nhuận sau thuế tăng vọt 80% trong 9 tháng đầu năm. Đáng chú ý, việc đa dạng hóa danh mục sản phẩm sang mảng thực phẩm (bánh, kem) đã giúp PLH tạo ra động lực tăng trưởng mới, giảm bớt sự phụ thuộc vào đồ uống truyền thống.

Ở một thái cực khác, Highlands Coffee tiếp tục khẳng định vị thế "anh cả" với chiến lược mở rộng vững chắc. Việc mở mới hơn 100 cửa hàng trong bối cảnh thị trường đi xuống, cùng với chỉ số tăng trưởng doanh số trên cùng cửa hàng (SSSG) đạt 17%, cho thấy sức khỏe tài chính và năng lực quản trị vượt trội của thương hiệu này. Kế hoạch IPO vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027 đang được tái khởi động với một lộ trình rõ ràng hơn bao giờ hết, hứa hẹn sẽ tạo ra cú hích lớn cho thị trường vốn F&B.

Triển vọng 2026: Kỷ nguyên của giá trị thực và quản trị bền vững

Bước sang năm 2026, giới chuyên gia nhận định ngành F&B sẽ chuyển từ giai đoạn "tăng trưởng nóng" sang "cạnh tranh bền vững". Cuộc thanh lọc khốc liệt của năm 2025 đã giúp loại bỏ những mô hình kinh doanh yếu kém, trả lại mặt bằng thị trường lành mạnh hơn cho các doanh nghiệp còn trụ lại.

Theo dự báo của SSI Research, tiêu dùng sẽ phục hồi dần về cuối năm 2026, với động lực chính đến từ khu vực nông thôn và các chính sách hỗ trợ thu nhập của Chính phủ. Tuy nhiên, biên lợi nhuận của toàn ngành dự kiến sẽ chỉ tăng trưởng nhẹ do chi phí đầu vào vẫn neo cao. Trong bối cảnh đó, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn nằm ở số lượng cửa hàng mà tập trung vào ba trụ cột cốt lõi:

Thứ nhất là chất lượng sản phẩm gắn liền với sức khỏe. Xu hướng tiêu dùng xanh, giảm đường và minh bạch nguồn gốc sẽ tiếp tục dẫn dắt thị trường. Doanh nghiệp nào nắm bắt được tâm lý này sẽ chiếm được lòng tin của người tiêu dùng.

Thứ hai là năng lực công nghệ và quản trị vận hành. Việc ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) để thấu hiểu khách hàng và tối ưu hóa chi phí vận hành sẽ là chìa khóa để cải thiện biên lợi nhuận mỏng manh.

Thứ ba là câu chuyện thương hiệu và trải nghiệm khách hàng. Trong một thị trường phân hóa mạnh, cảm xúc và sự kết nối thương hiệu sẽ là yếu tố quyết định để giữ chân khách hàng trung thành.

Năm 2026 sẽ là sân chơi của những "chiến binh" thực thụ – những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, tư duy quản trị hiện đại và kiên định với giá trị cốt lõi. Cuộc đua F&B Việt Nam đang bước sang một trang mới, ít ồn ào hơn nhưng sâu sắc và bền vững hơn.

Bảo An