Giá xăng dầu biến động gây áp lực lên đời sống và sản xuất

Theo dõi KT&TD trên

Vừa qua, liên Bộ Công Thương – Tài chính thực hiện điều chỉnh giá xăng dầu với biên độ tăng được đánh giá là cao kỷ lục. Theo đó, xăng E5RON92 tăng 3.777 đồng/lít, lên mức tối đa 25.226 đồng/lít; xăng RON95-III tăng lên không quá 27.047 đồng/lít. Đặc biệt, dầu điêzen 0,05S tăng mạnh lên mức trần 30.239 đồng/lít, trong khi dầu hỏa vọt lên 35.091 đồng/lít. Toàn bộ mức điều chỉnh này có hiệu lực từ 15 giờ ngày 7/3/2026.

Đây là lần điều chỉnh bất thường, được thực hiện theo Nghị quyết số 36/NQ-CP ngày 06/3/2026 của Chính phủ – văn bản cho phép Bộ Công Thương chủ động điều chỉnh giá khi giá cơ sở của bất kỳ mặt hàng xăng dầu nào tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành trước. Trước đó, ngày 5/3/2026, liên Bộ cũng đã điều chỉnh tăng từ 1.810 đến 7.140 đồng/lít. Tính gộp hai đợt trong chưa đầy 48 giờ, một số mặt hàng xăng dầu đã tăng gần 11.000 đồng/lít.

Sáng 9/3/2026, thị trường thế giới tiếp tục ghi nhận những biến động dữ dội. Dầu WTI tăng hơn 18,5 USD lên 109,5 USD/thùng; dầu Brent tăng 16,7 USD lên 109,4 USD/thùng – mức tăng gần 20% chỉ trong một phiên giao dịch. Diễn biến này khiến thị trường trong nước lo ngại giá xăng có thể tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.

Nguyên nhân chủ yếu đẩy giá dầu tăng sốc xuất phát từ diễn biến xung đột leo thang giữa Mỹ, Israel với Iran, kéo theo mối lo ngại về gián đoạn nguồn cung dầu mỏ từ khu vực Trung Đông – nơi cung cấp phần lớn sản lượng dầu thô cho thế giới. Việc tuyến vận tải qua eo biển Hormuz gần như bị đóng băng khiến các quốc gia sản xuất dầu lớn như Ả Rập Xê Út, UAE, Iraq và Kuwait buộc phải tạm dừng xuất khẩu tới 140 triệu thùng dầu – tương đương khoảng 1,4 ngày nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu.

Hệ quả là chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu chịu nhiều tác động đồng thời: cơ sở hạ tầng bị hư hại, hoạt động vận chuyển gián đoạn và rủi ro gia tăng trên các tuyến vận tải biển huyết mạch. Nhiều quốc gia nhập khẩu dầu lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc đã nhanh chóng áp dụng biện pháp giảm xuất khẩu, ưu tiên tích trữ cho thị trường nội địa. Điều này khiến nguồn cung trên thị trường quốc tế thêm phần khan hiếm.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã lập Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng theo Quyết định số 385/QĐ-TTg của Thủ tướng, đồng thời Bộ Công Thương thành lập tổ công tác chuyên trách để theo dõi sát diễn biến thị trường và tham mưu kịp thời các giải pháp điều hành.

Tác động của đợt tăng giá này lan rộng đến mọi tầng lớp người dân. Tại nhiều cây xăng ở Hà Nội, TP.HCM và Đã Nẵng, cảnh người dân xếp hàng dài đổ xăng được ghi nhận ngay sau khi thông tin điều chỉnh giá được công bố. Một số cửa hàng xăng dầu thậm chí treo biển hết hàng hoặc hạn chế lượng đổ mỗi lần, khiến tâm lý lo ngại trong dân chúng càng thêm căng thẳng.

Với người lao động thu nhập thấp, chi phí đi lại hàng ngày bằng xe máy – phương tiện phổ biến nhất tại Việt Nam – đột ngột tăng cao đáng kể. Những gia đình chi tiêu eo hẹp phải tính toán lại ngân sách sinh hoạt khi hóa đơn xăng tháng 3 có thể tăng từ 150.000 đến 300.000 đồng so với tháng trước, tùy theo mức sử dụng.

Về phía doanh nghiệp, khối vận tải, logistics và sản xuất chịu áp lực lớn nhất. Chi phí vận chuyển hàng hóa tăng mạnh buộc nhiều doanh nghiệp vận tải phải tính đến việc điều chỉnh giá cước. Các ngành sản xuất sử dụng nhiều nhiên liệu như thép, xi măng, nhựa, hóa chất lo ngại chi phí đầu vào tăng vọt sẽ đẩy giá thành sản phẩm lên cao. Đặc biệt, ngư dân và nông dân – những người sử dụng dầu điêzen cho tàu thuyền và máy móc nông nghiệp – phải đối mặt với chi phí sản xuất tăng đột biến trong bối cảnh giá dầu điêzen đã vượt ngưỡng 30.000 đồng/lít.

Giá gas tiêu dùng cũng không nằm ngoài vòng xoáy tăng giá. Ghi nhận từ nhiều đại lý kinh doanh gas tại Hà Nội và TP.HCM cho thấy giá gas được điều chỉnh tăng mạnh theo giá thế giới và chi phí vận tải nội địa, ảnh hưởng trực tiếp đến bữa ăn hàng ngày của hàng triệu hộ gia đình.

Bộ Công Thương khẳng định nguồn cung xăng dầu tháng 3/2026 về cơ bản được bảo đảm. Nhà máy lọc dầu Dung Quất đang vận hành ở mức công suất khoảng 118% – cao hơn công suất thiết kế – với sản lượng khai thác dầu thô trong nước đạt khoảng 180.000 thùng/ngày, trong đó 150.000 thùng/ngày được cung cấp cho Dung Quất. Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng duy trì hoạt động ổn định.

Song song với đó, các thương nhân đầu mối vẫn tiếp tục nhập khẩu xăng dầu thành phẩm dù chi phí nhập khẩu và vận chuyển có xu hướng tăng cao. Bộ Công Thương đã ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các tỉnh, thành tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động kinh doanh xăng dầu, ngăn chặn tình trạng đầu cơ tích trữ và loạn giá trên thị trường.

Theo đó,trong bối cảnh giá xăng dầu có thể tiếp tục biến động, Bộ Công Thương khuyến nghị người dân chủ động thực hành tiết kiệm năng lượng, ưu tiên sử dụng phương tiện giao thông công cộng, xe điện và nhiên liệu sinh học. Cơ quan quản lý cũng kêu gọi người dân giữ tâm lý bình tĩnh, tránh hoang mang hoặc tích trữ xăng dầu không cần thiết, qua đó góp phần ổn định thị trường.

Bộ Công Thương cũng đề xuất kích hoạt cơ chế bình ổn giá xăng dầu khi mức tăng cộng dồn trong một tháng đạt từ 20% trở lên. Ngoài ra, đề xuất miễn thuế xăng dầu nhập khẩu đang được xem xét nhằm giảm áp lực cho giá bán lẻ trong nước. Đây là những tín hiệu cho thấy Chính phủ đang nỗ lực sử dụng các công cụ chính sách để hạn chế tác động tiêu cực của cơn sốt giá dầu toàn cầu.

Về trung và dài hạn, đây là thời điểm để các cơ quan hoạch định chính sách nhìn nhận nghiêm túc bài toán đa dạng hóa nguồn năng lượng, giảm phụ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu và thúc đẩy nhanh hơn lộ trình chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và xe điện hóa. Với người dân và doanh nghiệp,cần tính toán,theo dõi sát tình hình để chủ động thích ứng được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác động đến đời sống và sản xuất.

Hoàng Nguyễn