Chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng
Sáng 27/6, với 435/443 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng.
Một trong những nội dung quan trọng của Luật là luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm của tổ chức tín dụng, đồng thời quy định về việc Ngân hàng Nhà nước có thể cho vay đặc biệt với lãi suất 0% và không cần tài sản bảo đảm trong một số trường hợp nhất định.
Báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu trước khi Quốc hội thông qua, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thống nhất việc phân cấp thẩm quyền quyết định cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang Ngân hàng Nhà nước. Các khoản vay đặc biệt này có thể không cần tài sản bảo đảm, với lãi suất 0%/năm, nhưng chỉ áp dụng cho tổ chức tín dụng rơi vào tình trạng thanh khoản đặc biệt khó khăn hoặc thực hiện phương án phục hồi, chuyển giao bắt buộc nhằm bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền và sự ổn định của hệ thống.
Dự thảo Luật quy định rõ: “Ngân hàng Nhà nước quyết định cho vay đặc biệt có hoặc không có tài sản bảo đảm đối với tổ chức tín dụng trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 192 của Luật. Tài sản bảo đảm của khoản vay đặc biệt được xác định theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Lãi suất là 0%/năm”.
Một nội dung quan trọng khác là luật hóa quyền thu giữ tài sản bảo đảm của các tổ chức tín dụng nhằm xử lý nợ xấu, kế thừa một số quy định quan trọng từ Nghị quyết 42/2017/QH14. Dự thảo Luật quy định rõ ràng sự tham gia của Ủy ban nhân dân cấp xã và cơ quan Công an cấp xã trong quá trình thu giữ tài sản bảo đảm. Điều này nhằm bảo đảm việc thu giữ được thực hiện công khai, minh bạch, đồng thời đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu giữ tài sản và các bên liên quan.
Theo đó, Luật bổ sung quy định tại điểm d khoản 2 Điều 198a về điều kiện thu giữ tài sản, trong đó nêu rõ tài sản bảo đảm không được là tài sản đang trong diện tranh chấp tại Tòa án mà chưa được giải quyết. Ngoài ra, để bảo đảm công khai, Luật yêu cầu niêm yết văn bản thông báo tại trụ sở UBND cấp xã nơi bên bảo đảm đăng ký địa chỉ theo hợp đồng bảo đảm, cũng như nơi có tài sản bảo đảm nếu tài sản là bất động sản.
Đối với tài sản bảo đảm là động sản, do đặc tính dễ di chuyển, hình thức công khai thông tin tiếp tục giữ nguyên như quy định cũ trong dự thảo Luật. Chính phủ cũng đề xuất bổ sung quy định “tài sản bảo đảm được thu giữ phải đáp ứng điều kiện theo quy định của Chính phủ” nhằm bảo đảm chặt chẽ về thủ tục và hạn chế phát sinh rủi ro pháp lý.
Chính phủ cho biết sẽ phối hợp với các bộ ngành liên quan, trong đó có Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, để xây dựng Nghị định quy định chi tiết điều kiện của tài sản bảo đảm, từ đó cụ thể hóa chủ trương phát triển kinh tế tư nhân, hỗ trợ xử lý nợ xấu trong hệ thống tín dụng.
Luật cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức mua bán, xử lý nợ phải xây dựng quy trình nội bộ, thủ tục rõ ràng cho việc thu giữ tài sản bảo đảm, bao gồm cả trường hợp ủy quyền cho bên thứ ba thực hiện việc thu giữ. Ngoài ra, các thông tin liên quan đến thu giữ phải được công khai theo đúng quy định của Điều 198a.
Về hiệu lực thi hành, ban đầu dự kiến Luật có hiệu lực từ ngày 1/8/2025. Tuy nhiên, để có thêm thời gian hoàn thiện Nghị định hướng dẫn và bảo đảm công tác triển khai, Chính phủ đã đề xuất lùi thời điểm có hiệu lực sang ngày 15/10/2025 và được Quốc hội đồng thuận.
Luật sửa đổi lần này được kỳ vọng sẽ tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình xử lý nợ xấu, tăng cường năng lực ứng phó của hệ thống tổ chức tín dụng trước các rủi ro thanh khoản, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý phù hợp với bối cảnh kinh tế mới.
P.T
