Trà trong đời sống văn hóa và tinh thần của người Việt
Nhâm nhi chén trà là khởi nguồn cho sự giao tiếp tình cảm trong đời sống thường nhật, một thứ nước uống khó thiếu của người Việt.
Uống trà một thói quen không thể thiếu của Người Việt
Người Việt Nam có thói quen uống trà rất đẹp. Họ uống ở mọi nơi, mọi lúc: ở nhà, nơi làm việc, thậm chí ở quán trà trên đường đi làm, hay trong các cuộc gặp mặt trang trọng, đám cưới, đám tang. Họ cũng đặt chén trà trên bàn thờ như một lễ vật cho tổ tiên trong những dịp thờ cúng.
Bất cứ khi nào người dân địa phương cảm thấy khát, họ có thể sẽ tìm đến thức uống này, vào cả mùa hè và mùa đông. Một ly trà đá trong ngày hè oi bức không chỉ giúp sảng khoái tinh thần mà còn giải độc cơ thể. Ngược lại, vào mùa đông, một ngụm trà nóng sẽ giúp bạn cảm thấy ấm áp bên trong và chống chọi với cái lạnh bên ngoài tốt hơn.
Uống trà từ lịch sử đến cuộc sống hàng ngày
Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất chè lớn nhất và lâu đời nhất trên thế giới. Người Việt Nam đã trồng chè hơn 2.000 năm. Ngay từ thế kỷ 11, trà đã được sử dụng như một biểu tượng để truyền đạt bản chất của Phật giáo. Trong thời kỳ nhà Trần từ thế kỷ 13 đến đầu thế kỷ 15, trà mang một giá trị triết học đối với người Việt Nam. Vào thế kỷ 15, nhà thông thái Nguyễn Trãi (1380-1442) sống như một ẩn sĩ, từ bỏ thế giới bên ngoài để sống một cuộc sống “trà, thơ và trăng”.
Trong khi trà có một giá trị triết học đặc biệt đối với các học giả và một truyền thống lâu đời trong lịch sử Việt Nam, thì ngày nay thức uống này vẫn có một vị trí riêng trong đời sống của những người bình thường sống cả ở thành phố và nông thôn. Trước đây, nông dân không đủ tiền mua chè đắt tiền nên họ tự trồng chè. Ngày nay, trà được dùng để gắn kết mọi người lại với nhau, chẳng hạn, người nông dân thường mời người hàng xóm xung quanh để trò chuyện bên tách trà. Ban đầu, họ uống trà để cảm ơn lòng hiếu khách của chủ nhà, sau đó qua vài ngụm trà, họ mở lòng hơn, chia sẻ tâm tình, nói chuyện gia đình, công ty và cuối cùng là cảm nhận hương vị tự nhiên của chén trà.
Bên cạnh một thức uống giải khát thông thường, trà còn được coi là một thức uống tinh tế và ý nghĩa. Trong quá khứ, trà từng là đòn bẩy cho cảm hứng của các nhà thơ. Từ trước đến nay, thói quen uống trà giải trí giúp sảng khoái và làm đầu óc người uống thêm sảng khoái. Hơn nữa, tính cách của một người có thể được đánh giá qua cách uống trà của người đó. Người Việt coi người uống nước chè đậm đặc là người văn minh; và những ai có thể dùng muôi dừa rót trà vào bát xếp thành hình tròn mà không làm đổ một giọt chắc chắn sẽ khiến bạn bè cùng uống trà thán phục.
Các loại trà ở Việt Nam
Việt Nam trồng nhiều và đa dạng các loại chè. Mỗi loại chè kết hợp với một loại hoa riêng: chè mạn với hoa cúc; che bụp với hoa soi; chè mạn, chè búp cao cấp với hương sen, thủy tiên hay lài.
Người Việt Nam thích trộn trà với hoa để làm thơm hơn. Trà sen rất quý đối với người Việt Nam. Loại trà này xưa kia chỉ dành cho vua chúa. Theo lời kể của các bậc tiền nhân, buổi chiều khi hoa sen nở, người ta cho một gói trà vào nhụy rồi dùng khăn giấy bó chặt lại. Sáng hôm sau, họ lấy sương còn đọng trên tấm trải và trộn với gói trà trong nhụy hoa. Sau khi rót vào cốc, mùi sen dịu nhẹ và tươi mát bao trùm cả căn phòng.
Văn hóa trà đã gắn bó với cuộc sống và tâm hồn của người Việt Nam từ bao đời nay. Và khi họ uống trà từng ngụm nhỏ, hương vị trà khiến họ gần gũi nhau hơn. Điều này đã hình thành nên văn hóa vùng lân cận và tình cảm giữa những người hàng xóm với nhau.
Bảo An
