Sáp nhập tỉnh: Cơ hội kiến tạo động lực kinh tế vùng
Sáp nhập tỉnh không chỉ là tinh gọn bộ máy, mà còn mở ra không gian phát triển mới, giúp liên kết vùng, tăng sức cạnh tranh và hấp dẫn nhà đầu tư.
Chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh không chỉ dừng lại ở mục tiêu tinh giản bộ máy mà còn mở ra triển vọng mới về một không gian kinh tế năng động, đồng bộ và bền vững. Việc sáp nhập các tỉnh liền kề về địa lý, có sự tương đồng về văn hóa, kinh tế và hạ tầng, được kỳ vọng sẽ tạo nên những vùng phát triển có sức bật mạnh hơn, cả về quy mô và chất lượng.
Lấy ví dụ từ ý tưởng sáp nhập ba tỉnh đồng bằng sông Hồng là Hà Nam – Ninh Bình – Nam Định, giới chuyên gia kinh tế nhận định rằng, khi được gộp thành một đơn vị hành chính duy nhất, vùng đất này sẽ trở thành một "siêu tỉnh" với dân số hơn 3 triệu người, tổng GRDP vượt 300.000 tỷ đồng (theo số liệu năm 2023), và sở hữu tiềm năng lớn trong các lĩnh vực như công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa, nông nghiệp công nghệ cao.
Theo phân tích của PGS.TS Nguyễn Đức Thành, Chủ tịch Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế và chính sách (VEPR), nếu việc sáp nhập tỉnh được thực hiện cùng với một chiến lược quy hoạch vùng hợp lý và định hướng phát triển tổng thể, thì nó sẽ tạo nên một không gian kinh tế được tổ chức chặt chẽ và hiệu quả hơn. Điều này sẽ giúp tránh tình trạng đầu tư dàn trải, trùng lặp giữa các địa phương, đồng thời nâng cao hiệu quả khai thác các nguồn lực sẵn có trong khu vực.
Không chỉ vậy, một địa phương mới với quy mô đủ lớn sẽ có vị thế cao hơn trong việc thu hút vốn đầu tư, nhất là FDI. Thay vì phải cạnh tranh lẫn nhau như trước đây, các địa phương sau sáp nhập sẽ cùng chia sẻ lợi ích, định hướng chiến lược và thu hút nhà đầu tư bằng sự thống nhất trong quy hoạch và ưu đãi.
Dưới góc nhìn kinh tế vùng, việc sáp nhập các tỉnh có vị trí địa lý gần nhau giúp tháo gỡ những rào cản trong liên kết vùng – một điểm nghẽn nhiều năm qua.
Chẳng hạn, Ninh Bình có thế mạnh về du lịch tâm linh – sinh thái, Nam Định sở hữu truyền thống công nghiệp dệt may, trong khi Hà Nam là cửa ngõ logistic phía Nam Hà Nội. Nếu được kết nối trong một chiến lược tổng thể, ba địa phương này có thể hình thành chuỗi giá trị du lịch – sản xuất – logistics khép kín, tăng giá trị nội vùng và giảm chi phí giao thương.
Ngoài ra, việc sáp nhập cũng tạo điều kiện để phân bổ nguồn lực công bằng hơn. Thay vì cạnh tranh để giành lấy đầu tư trung ương, các địa phương sau sáp nhập có thể chủ động đưa ra cơ chế phối hợp, điều tiết hợp lý giữa vùng trung tâm và vùng vệ tinh. Điều này không chỉ nâng cao năng suất lao động mà còn góp phần phát triển hài hòa.
Về mặt ngân sách, việc sáp nhập giúp cắt giảm đáng kể chi phí vận hành bộ máy hành chính, đồng thời tập trung nguồn lực cho đầu tư phát triển. Nếu giảm được một nửa số đầu mối sở, ngành trùng lặp sau sáp nhập, mỗi tỉnh có thể tiết kiệm khoản tiền đủ lớn để đầu tư vào giáo dục, y tế hoặc hạ tầng giao thông.
Từ góc độ kinh tế, việc sáp nhập tỉnh không chỉ là một giải pháp hành chính, mà còn là một cú huých chiến lược giúp Việt Nam tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và tận dụng tối đa các nguồn lực sẵn có. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc hình thành các vùng kinh tế đủ lớn, đủ mạnh sẽ giúp tăng khả năng thu hút đầu tư, mở rộng thị trường và nâng cao chất lượng sống cho người dân.
Sáp nhập tỉnh là khởi đầu cho một chương mới – nơi các vùng đất từng riêng rẽ nay được kết nối để phát triển bền vững, toàn diện và đầy triển vọng.
Bích Ngọc
