Phát triển du lịch xanh từ đồi chè: Động lực cho kinh tế nông thôn tại Lâm Đồng
Bên cạnh vai trò là vùng cung ứng nguyên liệu, các nông trường chè tại Lâm Đồng đang được định hướng phát triển thành không gian du lịch canh nông và trải nghiệm văn hóa nhằm đa dạng hóa kinh tế nông thôn trong chương trình xây dựng nông thôn mới.
Sự dịch chuyển từ mô hình nông nghiệp thuần túy sang không gian đa giá trị
Các vùng chuyên canh nông sản quy mô lớn thường chịu nhiều áp lực trước những biến động về giá cả và đầu ra khi phụ thuộc hoàn toàn vào việc xuất khẩu thô. Nhằm cải thiện biên lợi nhuận và tạo sự ổn định cho đời sống người dân, tỉnh Lâm Đồng đang thực hiện các giải pháp chuyển đổi phương thức vận hành kinh tế nông thôn. Với tổng diện tích hơn 25.000 ha chè, tập trung chủ yếu tại các khu vực Bảo Lộc, Di Linh và Cầu Đất (Xuân Trường - Đà Lạt), cây chè hiện giữ vai trò nguồn thu nhập chính của hàng chục nghìn hộ gia đình vùng cao nguyên.
Định hướng mới của địa phương là chuyển dịch từ tư duy canh tác truyền thống sang mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, áp dụng đồng bộ các quy chuẩn VietGAP, nông nghiệp hữu cơ để chuẩn hóa chất lượng nguyên liệu trước khi đưa vào các nhà máy chế biến sâu.
Song song với việc nâng cao chất lượng nông sản, không gian các đồi chè bạt ngàn bắt đầu được khai thác như một sản phẩm du lịch đặc trưng của địa phương. Mô hình kết hợp này cho phép du khách tham quan thực địa, trải nghiệm quy trình thu hái búp tươi, tìm hiểu các công đoạn lên men, sao sấy và thưởng trà trong không gian sinh thái bản địa. Việc mở rộng sang lĩnh vực dịch vụ này không chỉ hỗ trợ tối ưu hóa hiệu quả khai thác trên cùng một đơn vị diện tích đất nông nghiệp mà còn góp phần hoàn thiện các tiêu chí về cảnh quan, sinh thái và bản sắc trong chương trình xây dựng nông thôn mới nâng cao và nông thôn mới kiểu mẫu tại các xã vùng cao.
Xây dựng mô hình sinh kế kép và thúc đẩy dịch chuyển cơ cấu lao động tại chỗ
Việc tích hợp giữa hoạt động sản xuất và dịch vụ lữ hành đang mang lại nguồn thu nhập bổ sung cho cư dân nông thôn. Người trồng chè hiện nay có thể tăng nguồn thu bằng cách tham gia cung ứng các dịch vụ đón khách trải nghiệm, vận hành homestay cộng đồng hoặc phân phối trực tiếp các sản phẩm trà thành phẩm bao bì chuẩn quy đến tay người tiêu dùng.
Sự hình thành của mô hình sinh kế kép này giúp giảm thiểu rủi ro phụ thuộc vào thời tiết và biến động giá nông sản thô, đồng thời tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong lĩnh vực dịch vụ. Đây được xem là giải pháp thực tế để thu hút và giữ chân nguồn lao động trẻ ở lại lập nghiệp, đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của địa phương thay vì dịch chuyển về các đô thị lớn.
Nhằm hỗ trợ các hợp tác xã vận hành hiệu quả mô hình kinh tế đa giá trị, công tác đào tạo nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ số đang được triển khai đồng bộ. Các chương trình tập huấn về kỹ năng giao tiếp, quản lý lưu trú và khai thác thương mại điện tử được tổ chức định kỳ tại các vùng nguyên liệu. Bên cạnh đó, không gian của các lễ hội trà địa phương cũng được đổi mới phương thức hoạt động để trở thành sàn giao dịch trực tiếp, kết nối các đơn vị lữ hành, nhà phân phối với các tổ chức sản xuất. Việc gắn liền câu chuyện văn hóa của vùng đất cao nguyên vào từng sản phẩm trà giúp tăng giá trị cảm tính, hỗ trợ xây dựng chỉ dẫn địa lý vững chắc và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường tiêu dùng.
Định hướng phát triển bền vững và mục tiêu chiến lược hướng tới năm 2030
Theo lộ trình phát triển dài hạn của ngành du lịch Lâm Đồng, các chương trình phát triển du lịch xanh nông thôn luôn được đặt trong mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu hướng tới năm 2030 của địa phương là thiết lập một không gian sinh thái xanh bền vững, lấy các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe, thể thao địa hình và du lịch trải nghiệm nông nghiệp làm trục động lực phát triển chủ đạo, từng bước đưa Lâm Đồng thành trung tâm văn hóa trà của cả nước.
Thực tiễn tại các vùng chuyên canh cho thấy, việc duy trì nghiêm ngặt các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm, hạn chế hóa chất và sử dụng phân bón sinh học không chỉ bảo vệ đa dạng sinh học mà còn là yếu tố quyết định để giữ gìn thương hiệu của sản phẩm du lịch. Khi các chuỗi giá trị nông nghiệp, văn hóa và dịch vụ được vận hành một cách đồng bộ, hệ sinh thái kinh tế nông thôn sẽ đạt được sự phát triển ổn định. Mô hình này hỗ trợ nâng cao chất lượng cuộc sống cho cư dân một cách thực chất, bảo tồn tốt cảnh quan môi trường và tạo ra nguồn lực tài chính ổn định để tái đầu tư vào hạ tầng nông thôn bền vững.
Bảo An
