Nghiêm cấm cưỡng ép giao kết hợp đồng kinh doanh bảo hiểm
Đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) cho rằng kinh doanh bảo hiểm qua ngân hàng là một kênh phân phối tất yếu phù hợp với xu thế quốc tế, góp phần mở rộng độ bao phủ bảo hiểm, tận dụng mạng lưới dữ liệu khách hàng của hệ thống ngân hàng.
Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khoá XV đã thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm. Đây là dự án luật được nhiều người quan tâm, với mong muốn việc sửa luật lần này sẽ góp phần lành mạnh hóa thị trường bảo hiểm, tăng mức bảo vệ người dân, nâng cao kỷ cương và hiệu lực giám sát, củng cố niềm tin vào hệ thống tài chính và bảo hiểm.
Đại biểu Hà Sỹ Huân (Đoàn ĐBQH tỉnh Thái Nguyên) cho rằng kinh doanh bảo hiểm qua ngân hàng là một kênh phân phối tất yếu phù hợp với xu thế quốc tế, góp phần mở rộng độ bao phủ bảo hiểm, tận dụng mạng lưới dữ liệu khách hàng của hệ thống ngân hàng.
Tuy nhiên, thực tiễn thời gian qua cho thấy nhiều bất cập trong việc triển khai, đặc biệt là tình trạng ép mua bảo hiểm gắn với vay vốn, do đó ông đề nghị phải đặt hoạt động kinh doanh bảo hiểm qua ngân hàng trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ, có giám sát thực chất và có chế tài nghiêm minh, đảm bảo bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm.
Cụ thể, cần bổ sung vào dự thảo luật quy định về nguyên tắc và giám sát kinh doanh bảo hiểm, trong đó quy định rõ ràng về minh bạch giữa hoạt động tư vấn bảo hiểm và cho vay huy động vốn của ngân hàng. “Cấm tuyệt đối các hành vi ép mua bảo hiểm khi vay vốn, đồng thời tăng cường chế tài đối với cả ngân hàng, doanh nghiệp đối với bảo hiểm khi vi phạm nguyên tắc tư vấn”, đại biểu nói.
Đại biểu Lê Thu Hà (Đoàn ĐBQH Lào Cai) cho rằng, các quy định về bảo vệ bên mua bảo hiểm vẫn chưa tương xứng với mức độ rủi ro của thị trường, chưa tạo đột phá về bảo vệ quyền lợi bên mua bảo hiểm, chủ thể yếu thế nhất.
Vì vậy, nữ đại biểu đề nghị bổ sung ba điểm sau: Chuẩn hóa mẫu hợp đồng, bản tóm tắt quyền lợi và điều khoản loại trừ bằng ngôn ngữ dễ hiểu, xác lập nguyên tắc doanh nghiệp bảo hiểm phải chứng minh đã tư vấn đầy đủ, trung thực thay vì đặt gánh nặng chứng minh bị lừa dối lên người mua. Đồng thời giao Chính phủ xây dựng cơ chế giải quyết tranh chấp bao gồm hòa giải bắt buộc trước tố tụng.
Cho rằng dữ liệu cá nhân, đặc biệt là dữ liệu về sức khỏe và tài chính là đầu vào quan trọng của thị trường bảo hiểm, đại biểu Lê Thu Hà đề nghị bổ sung một điều về nguyên tắc độc lập yêu cầu doanh nghiệp thu thập, lưu trữ, sử dụng dữ liệu trong phạm vi thật sự cần thiết trên cơ sở đồng ý rõ ràng của khách hàng, cấm sử dụng dữ liệu tín dụng hoặc lịch sử giao dịch ngân hàng để gợi ý hoặc gây sức ép mua bảo hiểm.
Đồng thời, giao Chính phủ quy định cơ chế giám sát điện tử đối với hoạt động bảo hiểm trên nền tảng số, bảo đảm thống nhất với Luật Giao dịch điện tử và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. “Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm ứng dụng công nghệ nhưng không xâm phạm quyền riêng tư dữ liệu”, nữ đại biểu nói.
Đại biểu Nguyễn Hữu Thông (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) đề cập đến việc dự thảo Luật đã yêu cầu bỏ quy định nhà đầu tư phải có xác nhận của cơ quan quản lý nước ngoài về việc không vi phạm nghiêm trọng pháp luật về kinh doanh, môi giới bảo hiểm trong một khoảng thời gian nhất định.
Đồng tình về định hướng chính sách giảm thủ tục hành chính, tuy nhiên đại biểu băn khoăn việc bỏ hẳn điều kiện này có thể làm suy yếu cơ chế sàng lọc nhằm đánh giá uy tín và mức độ tuân thủ pháp luật của nhà đầu tư nước ngoài.
Theo ông Thông, trên thực tế không phải mọi quốc gia đều có cơ chế xác nhận hoặc công bố thông tin. Trong khi đó, thị trường bảo hiểm, đặc biệt lĩnh vực nhân thọ liên quan đến dòng vốn lớn của nhân dân, nếu chủ thể đã từng vi phạm nghiêm trọng tại nước sở tại nhưng vẫn dễ dàng tham gia thị trường Việt Nam thì rủi ro hệ thống sẽ rất lớn.
Do đó, đại biểu Nguyễn Hữu Thông đề nghị quy định theo hướng vừa đảm bảo đồng thời mục tiêu cải cách và mục tiêu quản lý, cụ thể là không duy trì cứng nhắc, yêu cầu duy nhất là văn bản xác nhận của cơ quan quản lý nước ngoài nhưng luật cần phải quy định nhà đầu tư nước ngoài phải cung cấp tài liệu chứng minh lịch sử tuân thủ pháp luật như báo cáo kiểm toán, báo cáo giám sát, xếp hạng tín nhiệm, bảng tự kê khai kèm theo cơ chế hậu kiểm.
Đồng thời quy định rõ nếu kê khai sai lệch, kê giấu vi phạm thì Nhà nước có quyền đình chỉ, thu hồi giấy phép và xử lý trách nhiệm tương xứng, như vậy vừa đáp ứng theo yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, vừa đảm bảo cho an toàn của thị trường.
Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, trong thời gian qua hiện tượng nổi cộm là có chuyện nhân viên ngân hàng tư vấn dịch vụ ngân hàng kèm bán bảo hiểm ,gây nhầm lẫn giữa sản phẩm dịch vụ ngân hàng với sản phẩm dịch vụ bảo hiểm. Có những trường hợp cá biệt như các đại biểu phát biểu là có hiện tượng ép mua bảo hiểm.
Về vấn đề này, khi có những vấn đề xảy ra và đặc biệt khi các cơ quan báo chí nêu thì Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo rất quyết liệt. Luật Tổ chức tín dụng đã cấm tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người quản lý, người điều hành, nhân viên của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức.
Đồng thời, Luật Kinh doanh bảo hiểm cũng nghiêm cấm việc đe dọa, cưỡng ép giao kết hợp đồng kinh doanh bảo hiểm. Bên cạnh đó, Luật Kinh doanh bảo hiểm và các văn bản hướng dẫn đã quy định rất chặt chẽ công tác tư vấn, ghi âm để nâng cao chất lượng đại lý.
“Bộ Tài chính đã và sẽ tiếp tục tiến hành việc kiểm tra, xử lý sai phạm và trình các cấp có thẩm quyền ban hành các quy định để hạn chế tình trạng này”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ.
Trong dự thảo Luật, Bộ Tài chính cũng đề nghị giữ nguyên các nội dung liên quan đến hoạt động kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Theo đó, dự thảo luật chỉ bổ sung quyền hạn của Bộ Tài chính trong việc thực hiện các hoạt động kiểm tra chuyên ngành mà chưa được quy định tại Luật Thanh tra và Nghị định 217.
Các quy định tại dự thảo luật thể hiện rõ ràng, minh bạch, đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nước trong việc thực hiện quản lý, giám sát, kiểm tra chuyên ngành, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và phù hợp với thông lệ quốc tế. Đồng thời, sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo Luật, đảm bảo sự đồng bộ và khả thi trong quá trình triển khai thực hiện, đặc biệt là không để chồng chéo, không để tạo ra những kẽ hở.
