Ngành F&B 2025 và bài toán cân bằng tăng trưởng tại thị trường nội địa

Theo dõi KT&TD trên

Sức mua "ngấm đòn" từ lạm phát và chính sách thuế mới

Theo báo cáo "Triển vọng 2026 ngành tiêu dùng bán lẻ" của MBS, nguyên nhân gốc rễ của sự ảm đạm này nằm ở việc thu nhập của người lao động chưa theo kịp đà tăng giá của sản phẩm. Lũy kế 11 tháng đầu năm 2025, lạm phát cơ bản bình quân tăng 3,2%, trong khi thị trường lao động chưa có nhiều khởi sắc, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở ngưỡng 2,2% và lương tối thiểu khu vực công chưa được điều chỉnh từ năm 2024. Người dân buộc phải thắt chặt chi tiêu, ưu tiên các nhu cầu thiết yếu nhất.

Thêm vào đó, năm 2025 cũng là thời điểm thị trường tiêu dùng nội địa chịu tác động mạnh từ việc thay đổi cơ chế chính sách thuế. Việc áp dụng hóa đơn điện tử kết nối máy tính tiền, điều chỉnh mức doanh thu chịu thuế thu nhập cá nhân và thuế khoán đã tạo ra những xáo trộn nhất định trong hệ thống phân phối. Các hoạt động nhập hàng mới bị gián đoạn ngắn hạn để thích nghi với quy định mới, gây ảnh hưởng trực tiếp đến dòng chảy hàng hóa. Hậu quả là tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng (loại trừ yếu tố giá) chỉ tăng 6,8%, thấp hơn mức tăng trưởng trước đại dịch, cho thấy sự thận trọng rõ rệt trong tâm lý tiêu dùng.

Ngành sữa: Lợi nhuận đi ngang, động lực đến từ thị trường ngoại

Tác động của thị trường nội địa thể hiện rõ nhất qua kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp ngành sữa. "Anh cả" Vinamilk, dù nỗ lực duy trì vị thế, cũng chỉ ghi nhận mức tăng trưởng doanh thu khiêm tốn 3,1% (đạt 63.724 tỷ đồng), trong khi lợi nhuận sau thuế giảm nhẹ 0,4% (còn 9.414 tỷ đồng). Đáng chú ý, động lực tăng trưởng chính của Vinamilk lại đến từ mảng kinh doanh quốc tế với mức tăng ấn tượng 25,4%, trong khi thị trường nội địa gần như dậm chân tại chỗ với mức tăng chỉ 0,3%. Điều này cho thấy sự bão hòa của thị trường sữa trong nước và vai trò cứu cánh của xuất khẩu.

Các doanh nghiệp khác trong ngành còn gặp khó khăn hơn. Sữa Mộc Châu tiếp tục đà giảm doanh thu năm thứ 3 liên tiếp, lợi nhuận sau thuế cũng "bốc hơi" từ 374 tỷ đồng năm 2023 xuống còn gần 216 tỷ đồng năm 2025. Đặc biệt, Sữa Quốc tế IDP trải qua một năm đầy biến động với lợi nhuận sau thuế chỉ còn 175 tỷ đồng, bằng 1/5 so với năm trước và là mức thấp nhất trong 6 năm qua. Chi phí tài chính và chi phí bán hàng tăng vọt đã bào mòn đáng kể lợi nhuận của doanh nghiệp này, dù quý IV đã có sự hồi phục nhờ lãi kỷ lục.

Đối với Đường Quảng Ngãi, dù mảng sữa đậu nành vẫn là "gà đẻ trứng vàng" với lợi nhuận gộp tăng trưởng, nhưng sự sụt giảm nghiêm trọng gần 50% lợi nhuận của mảng đường đã kéo lùi kết quả chung. Lợi nhuận sau thuế của công ty giảm từ 2.377 tỷ đồng năm 2024 xuống còn 1.923 tỷ đồng, tuy nhiên đây vẫn là mức cao nếu so với giai đoạn trước năm 2023.

Masan và Sabeco: Áp lực từ chi phí và thay đổi hành vi tiêu dùng

Không nằm ngoài xu hướng chung, Masan Consumer lần đầu tiên ghi nhận sụt giảm lợi nhuận sau thuế kể từ năm 2017 với mức giảm 14,6%, còn 6.764 tỷ đồng. Doanh thu thuần đi ngang, trong khi hai ngành hàng chủ lực là gia vị và đồ uống đóng chai đều sụt giảm từ 5-7%. Điều này cho thấy người tiêu dùng đang cắt giảm cả những mặt hàng thiết yếu như nước mắm, nước tương hay nước giải khát, hoặc chuyển sang các lựa chọn phân khúc thấp hơn.

Ở lĩnh vực đồ uống có cồn, Sabeco cũng trải qua một năm "buồn" với doanh thu thuần giảm mạnh 19%, còn gần 25.888 tỷ đồng. Mặc dù lợi nhuận sau thuế nhích nhẹ 2% nhờ các biện pháp tối ưu chi phí và doanh thu tài chính, nhưng hoạt động cốt lõi vẫn gặp khó khăn lớn. Sản lượng tiêu thụ sụt giảm, đặc biệt trong quý IV, phản ánh sự cạnh tranh gay gắt và sức mua yếu vào dịp cận Tết. Bên cạnh đó, các yếu tố khách quan như thiên tai bão lũ và sự lệch pha của thời điểm Tết Nguyên đán cũng tác động tiêu cực đến doanh số.

Năm 2025 là một năm "phép thử" khắc nghiệt đối với các doanh nghiệp sản xuất F&B nội địa. Sự chững lại của Vinamilk, Sabeco hay sự sụt giảm của Masan Consumer không chỉ là câu chuyện riêng của từng doanh nghiệp mà là tấm gương phản chiếu sức khỏe của nền kinh tế tiêu dùng. Để vượt qua giai đoạn khó khăn này, bên cạnh nỗ lực tự thân trong việc tiết giảm chi phí và tìm kiếm thị trường mới (như cách Vinamilk đẩy mạnh xuất khẩu), các doanh nghiệp đang rất cần những cú hích từ chính sách vĩ mô nhằm cải thiện thu nhập người dân, kiềm chế lạm phát và kích cầu tiêu dùng nội địa trong năm 2026. Chỉ khi túi tiền của người dân "rủng rỉnh" trở lại, bức tranh lợi nhuận của ngành F&B mới có thể tìm lại gam màu tươi sáng.

Bảo An