Vì sao mô hình nhượng quyền đồ uống vẫn hút nhà đầu tư?

Theo dõi KT&TD trên

Từ những thương hiệu trà sữa quốc tế tới các chuỗi cà phê nội địa, cuộc chơi nhượng quyền ngày càng sôi động và điều đó không phải ngẫu nhiên.

Số liệu mới nhất từ báo cáo "Chuỗi cà phê và trà Đông Nam Á 2026" của Momentum Works cho thấy bức tranh ấn tượng: tổng quy mô thị trường chuỗi cà phê và trà tại Việt Nam đã vượt mốc 1,3 tỷ USD. Trong đó, chuỗi trà đạt 617 triệu USD tăng 28% so với năm trước, còn chuỗi cà phê đạt 725 triệu USD, tăng 27%. Với kết quả này, Việt Nam đang là thị trường chuỗi đồ uống lớn thứ ba Đông Nam Á, chỉ sau Indonesia và Thái Lan.

Không chỉ về giá trị tuyệt đối, quy mô mạng lưới cũng tăng trưởng đáng kể. Tính đến năm 2025, Việt Nam có hơn 500.000 cửa hàng cà phê và trà, tăng vọt so với khoảng 317.000 cửa hàng vào cuối năm 2023. Tổng số cửa hàng chuỗi cũng tăng gấp đôi, từ 816 chi nhánh năm 2019 lên 2.067 vào năm 2025. Nếu tính rộng hơn, thị trường dịch vụ thực phẩm Việt Nam đạt 24,77 tỷ USD năm 2025 và được dự báo mở rộng lên 41,22 tỷ USD vào năm 2030 với tốc độ tăng trưởng kép CAGR đạt 10,72%.

Đứng trước những con số đó, không khó hiểu vì sao các nhà đầu tư đặc biệt là thế hệ trẻ tiếp tục đặt cược vào phân khúc này.

Điểm cốt lõi thu hút nhà đầu tư không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà còn ở bản chất của mô hình nhượng quyền, một hình thức khởi nghiệp có hệ thống sẵn có. Thay vì xây dựng thương hiệu từ đầu với vô số rủi ro thử-sai, người nhận nhượng quyền được thừa hưởng công thức đã được kiểm chứng: từ quy trình pha chế chuẩn hóa, hệ thống cung ứng nguyên liệu, cho đến chiến lược marketing và hỗ trợ vận hành.

Đây là lý do thị trường nhượng quyền tổng thể của Việt Nam ước tính đạt 22 tỷ USD vào năm 2024, và F&B, đặc biệt là đồ uống luôn giữ vị trí dẫn đầu. Giai đoạn 2019–2024, thị trường nhượng quyền đồ uống tại Việt Nam tăng trưởng trung bình 20% mỗi năm, được thúc đẩy bởi tốc độ đô thị hóa nhanh và sự gia tăng của tầng lớp trung lưu.

So với nhiều ngành khác, đồ uống có một lợi thế đặc biệt: vốn đầu tư linh hoạt, vòng quay nhanh. Một cửa hàng trà sữa nhượng quyền quy mô vừa có thể khởi động với dưới 1 tỷ đồng, trong khi thời gian hoàn vốn thường được đánh giá ngắn hơn đáng kể so với các ngành dịch vụ khác.

Một trong những diễn biến đáng chú ý nhất của thị trường trong những tháng đầu năm 2026 là sự xuất hiện ồ ạt của thế hệ Z trong vai trò chủ nhượng quyền. Thay vì theo đuổi các ý tưởng startup phức tạp, nhiều bạn trẻ sinh năm 1996–2003 đang chọn con đường thực dụng hơn: mở cửa hàng đồ uống nhượng quyền như bước đệm khởi nghiệp.

Sức hấp dẫn không chỉ đến từ mức đầu tư ban đầu thấp, mà còn từ khả năng tận dụng thế mạnh số của thế hệ này. Các chủ cửa hàng trẻ đồng thời là những người tạo nội dung trên TikTok và Instagram, biến điểm bán thành kênh truyền thông mini, kết hợp liền mạch giữa kinh doanh thực tế và marketing trực tuyến. Đơn hàng qua Grab Food, Shopee Food, các chiến dịch voucher và chương trình khách hàng thân thiết đều được triển khai tự nhiên trong cách họ vận hành.

Bên cạnh các thương hiệu quốc tế, điều đáng chú ý trong năm 2026 là sự vươn lên mạnh mẽ của các chuỗi nội địa. Theo báo cáo của Momentum Works, dẫn đầu về số lượng điểm bán tại Việt Nam hiện là Milano Coffee với khoảng 2.500 cửa hàng. Highland Coffee tiếp tục củng cố vị thế với mô hình kết hợp giữa hương vị cà phê Việt truyền thống và chuẩn mực vận hành hiện đại. Phúc Long, từ thương hiệu trà truyền thống đã phát triển thành chuỗi có mặt khắp cả nước và đang mở rộng sang các thị trường quốc tế.

Trong khi đó, một số "ông lớn" ngoại gặp thách thức không nhỏ khi thị hiếu người tiêu dùng Việt ngày càng nghiêng về các sản phẩm gắn với văn hóa và nguyên liệu địa phương. Xu hướng đồ uống fusion, pha trộn giữa truyền thống và hiện đại, hay các thức uống sử dụng nguyên liệu Việt như cà phê robusta, trà sen, trái cây nhiệt đới đang thu hút đông đảo người dùng và mở ra hướng đi mới cho các thương hiệu nhượng quyền muốn tạo sự khác biệt.

Dù hấp dẫn, nhượng quyền đồ uống không phải "vé đảm bảo" thành công. Theo đó, tỷ lệ đóng cửa của các cửa hàng đồ uống nhượng quyền trong năm đầu tiên lên đến 30%. Các nguyên nhân chính: thiếu sự khác biệt trong sản phẩm, chi phí mặt bằng cao, cạnh tranh khốc liệt và điều quan trọng không kém đó chính là năng lực vận hành của chủ cửa hàng.

Người nhận nhượng quyền không mua thành công, họ mua một nền tảng tốt hơn để bắt đầu. Từ đó, chất lượng vận hành thực tế cách phục vụ khách hàng, quản lý nhân sự, kiểm soát chi phí và phản ứng với khủng hoảng truyền thông mới là yếu tố quyết định sự sống còn. Đây cũng là lý do các thương hiệu uy tín ngày càng chú trọng vai trò "đồng hành" thay vì chỉ "bán quyền", cung cấp hệ thống đào tạo, giám sát vận hành và hỗ trợ marketing liên tục cho đối tác.

Nhìn tổng thể, những yếu tố nền tảng vẫn đang đồng hành với đà tăng trưởng: dân số trẻ (hơn 60% dưới 35 tuổi), tốc độ đô thị hóa nhanh, tầng lớp trung lưu mở rộng và thói quen chi tiêu cho đồ uống ngoài gia đình ngày càng phổ biến. Việt Nam cũng là quốc gia sản xuất cà phê lớn thứ hai thế giới, một lợi thế nguyên liệu mà ít thị trường nào có được.

Không chỉ dừng ở việc nhận nhượng quyền, các thương hiệu Việt đang bắt đầu xuất khẩu mô hình của mình ra khu vực. Đây là tín hiệu cho thấy ngành đồ uống Việt Nam đang bước sang một giai đoạn trưởng thành hơn không chỉ là người chơi nội địa, mà dần trở thành tên tuổi trong bản đồ nhượng quyền khu vực.

Với dư địa thị trường còn lớn, sự năng động của thế hệ chủ đầu tư mới và hệ sinh thái nhượng quyền ngày càng hoàn thiện, mô hình nhượng quyền đồ uống nhiều khả năng vẫn sẽ là "nam châm" hút vốn trong những năm tới dù con đường đi không bao giờ bằng phẳng hoàn toàn.

Hoàng Nguyễn