Chuẩn hóa cơ sở dữ liệu mã số thuế và đảm bảo tính minh bạch của môi trường kinh doanh

Theo dõi KT&TD trên

...và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06); đồng thời kiểm soát phát sinh mới, không để hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động bị tồn đọng.

Thực tiễn quản lý cho thấy một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục thành lập DN, đăng ký kinh doanh để thành lập pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh

Sự cần thiết phải thực hiện Chiến dịch

Thực hiện tinh thần chỉ đạo của Đảng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chỉ đạo của đồng chí Tổng bí thư Tô Lâm tại Phiên họp chuyên đề về công tác chuyển đổi số trong hệ thống chính trị (ngày 25/6/2026):

“Đẩy mạnh phát triển dữ liệu và các nền tảng dùng chung; xác định dữ liệu là nền tảng quan trọng, là tài nguyên chiến lược của quốc gia, phải được tạo lập, quản lý, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả theo nguyên tắc đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất dùng chung, phải tạo ra giá trị cho cơ quan, tổ chức, người dân, doanh nghiệp; hình thành thị trường dữ liệu, góp phần thúc đẩy kinh tế số và tăng trưởng kinh tế. Mỗi cơ quan, địa phương phải coi việc xây dựng và làm sạch dữ liệu là trách nhiệm chính trị.”

Trong những năm qua, số lượng lũy kế doanh nghiệp (DN), tổ chức, hộ kinh doanh (HKD), cá nhân kinh doanh ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (MST) tiếp tục gia tăng; đồng thời, tình trạng người nộp thuế (NNT) không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế (bỏ địa chỉ kinh doanh), trốn tránh nghĩa vụ thuế vẫn diễn ra ở nhiều địa bàn, ngành nghề kinh doanh. Theo thống kê, tại thời điểm tháng 6/2026, số lượng DN ở 02 tình trạng nêu trên là gần 600.000 DN.

Đây là một trong những điểm nghẽn lớn trong công tác quản lý thuế, làm gia tăng hồ sơ tồn đọng, kéo dài thời gian xử lý thủ tục hành chính, gây lãng phí nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến tính minh bạch của môi trường kinh doanh, tác động trực tiếp đến NNT chấp hành tốt pháp luật và tiềm ẩn rủi ro thất thu NSNN; đồng thời làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý đối với chủ DN, người đại diện theo pháp luật, chủ HKD, cá nhân kinh doanh khi không thực hiện hoặc chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế theo quy định.

Bên cạnh đó, thực tiễn quản lý cho thấy một bộ phận đối tượng đã lợi dụng sự thông thoáng của thủ tục thành lập DN, đăng ký kinh doanh để thành lập pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực chất; lợi dụng sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hợp thức hóa chi phí, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến trật tự, kỷ cương quản lý nhà nước, môi trường đầu tư, kinh doanh và hiệu lực quản lý thuế.

Trong bối cảnh đó, việc ban hành và triển khai thống nhất “Chiến dịch Làm sạch MST - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Thông điệp chính của Chiến dịch là: cơ quan thuế đẩy mạnh công tác tuyên truyền để NNT chủ động hoàn thiện các nghĩa vụ pháp lý; vừa tập trung tháo gỡ nhanh các hồ sơ đủ điều kiện, tạo thuận lợi cho DN tuân thủ; vừa tăng cường sàng lọc rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng DN “ảo”, DN “ma” để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật. Qua đó, số liệu DN được làm sạch, phản ánh thực chất sức khỏe của nền kinh tế, tháo gỡ nguồn lực để khuyến khích việc tái gia nhập thị trường kinh doanh, tái tạo nguồn thu bền vững cho NSNN.

Mục tiêu và quan điểm chỉ đạo của Chiến dịch

Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã ban hành Quyết định số 595/QĐ-CT ban hành Chiến dịch với mục tiêu và quan điểm chỉ đạo như sau:

Thứ nhất, mục tiêu của Chiến dịch: là tuyên truyền hỗ trợ NNT không còn hoạt động sản xuất kinh doanh thực hiện thủ tục để chấm dứt hiệu lực MST theo quy điịnh của pháp luật. Cơ quan thuế tập trung rà soát, làm sạch, chuẩn hóa và giảm số NNT đang ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực MST (trạng thái 03) và không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06); đồng thời kiểm soát phát sinh mới, không để hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động bị tồn đọng. Qua đó, phản ánh thực chất sức khỏe của nền kinh thế, tháo gỡ khó khăn cho DN tuân thủ tốt, có mong muốn quay trở lại hoạt động kinh doanh, đồng thời vừa nâng cao hiệu quả quản lý thuế, phòng ngừa việc lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn, trốn thuế, gian lận và trục lợi NSNN. Đây cũng là nền tảng dữ liệu quan trọng trong việc triển khai Hệ thống quản lý thuế mới và trao đổi kết nối, chia sẻ dữ liệu với các CSDL quốc gia.

Thứ hai, cơ sở pháp lý: quy định pháp luật quản lý thuế hiện hành quy định về nghĩa vụ của NNT khi không tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh. Khung pháp lý trực tiếp điều chỉnh việc chấm dứt, khôi phục hiệu lực MST hiện nay gồm Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và Thông tư số 90/2026/TT-BTC. Về bản chất, Chiến dịch không đặt ra nghĩa vụ pháp lý mới đối với NNT mà tổ chức rà soát, hỗ trợ và xử lý các nghĩa vụ đã được pháp luật quy định.

Khi chấm dứt hiệu lực MST, NNT phải hoàn thành các nghĩa vụ về hóa đơn; hồ sơ khai thuế; số tiền thuế và các khoản thu khác thuộc NSNN phải nộp; xử lý số tiền thuế nộp thừa, số thuế giá trị gia tăng chưa được khấu trừ (nếu có). Trường hợp đơn vị chủ quản có đơn vị phụ thuộc thì các đơn vị phụ thuộc phải hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực MST trước.

Đối với NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06), NNT vẫn phải chịu trách nhiệm đối với các nghĩa vụ thuế phát sinh trong thời gian ở trạng thái này. Trường hợp đề nghị khôi phục MST, NNT phải hoàn thành hồ sơ khai thuế còn thiếu và các nghĩa vụ phải nộp theo quy định, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.

Trường hợp NNT ở trạng thái 06 quay lại để thực hiện thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động, sau khi tiếp nhận đầy đủ hồ sơ đề nghị chấm dứt hiệu lực MST, cơ quan thuế lập danh sách hồ sơ khai thuế còn thiếu, tình hình sử dụng hóa đơn, số tiền thuế và các khoản thu khác thuộc NSNN phải nộp hoặc còn nợ và xử lý vi phạm theo quy định đến thời điểm nộp hồ sơ. Trong trường hợp này, pháp luật không bắt buộc cơ quan thuế phải xác minh lại tình trạng hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Pháp luật đồng thời quy định một số trường hợp không phải nộp hồ sơ khai thuế nhằm giảm thủ tục không cần thiết, nhưng không bao gồm hồ sơ khai thuế sau khi DN bị cơ quan thuế ban hành thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Thứ ba, quan điểm chỉ đạo: Triển khai thống nhất trong toàn ngành Thuế; phân công rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm, rõ kết quả đầu ra; gắn kết quả triển khai với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị.

Lấy NNT làm trung tâm phục vụ; kết hợp chặt chẽ giữa hỗ trợ, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn với việc tăng cường quản lý rủi ro, kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm đối với các trường hợp cố tình không tuân thủ, lợi dụng pháp nhân DN để mua bán hóa đơn, trốn thuế, chiếm đoạt tiền thuế.

Lấy dữ liệu làm nền tảng; lấy chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin làm công cụ tổ chức thực hiện; lấy phân nhóm quản lý rủi ro làm phương thức phân bổ nguồn lực; lấy kỷ luật, kỷ cương công vụ và kết quả đầu ra làm căn cứ đánh giá hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Triển khai đồng bộ các giải pháp: làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu, xử lý hồ sơ tồn đọng, ngăn ngừa phát sinh mới, nâng cao tuân thủ, phát huy vai trò của chính quyền địa phương và phối hợp liên ngành trong công tác quản lý thuế, cùng với việc rà soát vướng mắc, hạn chế để hoàn thiện cơ chế chính sách thuế, chính sách quản lý thuế và quy trình quản lý thuế.

Tổ chức triển khai theo phương thức phân luồng hồ sơ và phân tầng rủi ro; tách bạch rõ giữa nhóm hồ sơ cần hỗ trợ, tháo gỡ để giải quyết nhanh với nhóm hồ sơ cần kiểm tra, xác minh, xử lý nghiêm. Lấy hiệu quả xử lý thực chất, thời gian giải quyết hồ sơ, mức độ giảm tồn đọng tại địa bàn trọng điểm, kết quả kiểm soát phát sinh mới và kết quả xử lý nhóm rủi ro cao làm thước đo chủ yếu đánh giá kết quả thực hiện Chiến dịch.

Rà soát các hồ sơ của DN có rủi ro trong hoạt động, nhất là các rủi ro về mua bán hoá đơn bất hợp pháp, dấu hiệu trốn thuế…; củng cố hồ sơ và phối hợp với cơ quan công an để đấu tranh đối với những trường hợp cố tình vi phạm, trốn thuế.

Bảo đảm không để bị lợi dụng việc khôi phục hiệu lực MST, chấm dứt hiệu lực MST, giải thể, chấm dứt hoạt động trong quá trình triển khai Chiến dịch để thực hiện các hành vi nhằm hợp thức hóa các hành vi vi phạm pháp luật về thuế, hóa đơn và pháp luật có liên quan của các DN, hộ, cá nhân kinh doanh có dấu hiệu gian lận, trục lợi.

Khuyến khích toàn thể NNT, người dân, cơ quan báo chí, hiệp hội và xã hội tham gia giám sát quá trình thực thi công vụ, đánh giá chất lượng phục vụ của cơ quan thuế, công chức thuế khi giải quyết hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động của NNT; tố giác các hành vi thành lập DN, HKD để mua bán hóa đơn, trục lợi NSNN.

Các nội dung đã triển khai thực hiện đến thời điểm hiện tại

Một là, công tác chỉ đạo, phối hợp:

Đến nay, Cục Thuế đã triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp và tăng cường phối hợp liên ngành. Bộ Tài chính đã có văn bản đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo sở, ngành, chính quyền địa phương và công an cơ sở phối hợp với cơ quan thuế triển khai Chiến dịch. Cục Thuế cũng đã ban hành các văn bản hướng dẫn nghiệp vụ, tài liệu hỗ trợ DN và chỉ tiêu triển khai trong toàn ngành.

Đối với Bộ Công an, Cục Thuế đang phối hợp với Cục C06 để rà soát, chuẩn hóa thông tin định danh của người đại diện pháp luật đối với DN trạng thái 03, 06, phục vụ công tác liên hệ, hướng dẫn NNT và xác minh thông tin quản lý thuế.

Đối với cơ quan đăng ký kinh doanh, Cục Thuế đã đề nghị tăng cường phối hợp trong xử lý DN không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký DN theo quy định và hoàn tất thủ tục giải thể đối với các DN đã hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Đối với cơ quan Hải quan, Cục Thuế đã phối hợp trong việc xác nhận nghĩa vụ thuế để rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ giải thể, chấm dứt hoạt động.

Bên cạnh đó, Cục Thuế đang phối hợp với các cơ quan liên quan để làm rõ trách nhiệm xử lý các trường hợp cá nhân bị giả mạo, sử dụng trái phép thông tin để thành lập DN, theo hướng bảo vệ quyền lợi của cá nhân bị hại và tách bạch với nghĩa vụ của pháp nhân được thành lập trái phép.

Hai là, kết quả thực hiện:

a. Các giải pháp cơ quan thuế các cấp đã xử lý:

- Cơ quan thuế đẩy mạnh việc tuyên truyền, vận động đến người dân và DN biết chiến dịch, mục tiêu và ý nghĩa. Các hình thức tuyên truyền được thực hiện đa dạng dưới nhiều hình thức; đã biên soạn, phổ biến các tài liệu, sổ tay, cẩm nang, infographics, video clip hướng dẫn chi tiết thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động để DN, HKD nắm rõ thủ tục.

- Cơ quan thuế đã gửi thông báo đến tất cả các DN cần rà soát, xử lý qua tất cả các kênh như tài khoản điện tử, email, số điện thoại liên hệ của DN và chủ DN trên hệ thống quản lý thuế, công khai thông tin về tình trạng MST của các DN này trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế. Trong đó, đã liên hệ trực tiếp và thông tin, vận động DN yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế.

- Kịp thời tháo gỡ những vướng mắc của NNT trong quá trình triển khai Chiến dịch thuộc thẩm quyền của cơ quan thuế; nâng cấp các ứng dụng công nghệ thông tin để tiếp nhận và xử lý hồ sơ kịp thời, mở rộng chức năng trên ứng dụng eTax Mobile để thông báo cho cá nhân người đại diện pháp luật biết được nghĩa vụ thuế của các DN liên quan, các quyết định cưỡng chế nợ thuế, cưỡng chế tạm hoãn xuất nhập cảnh; cho phép cá nhân phản ánh tình trạng bị sử dụng trái phép thông tin cá nhân thành lập DN giả mạo, DN ma.

b. Kết quả thực hiện Chiến dịch

Trong 8 tháng đầu năm 2026, ngành thuế đã hoàn tất chấm dứt hiệu lực MST cho 94.991 DN/tổ chức, bằng 209% cùng kỳ năm 2025, bao gồm 23.017 DN/tổ chức đề nghị chấm dứt hiệu lực MST trong năm 2026 do không còn nhu cầu hoạt động sản xuất kinh doanh và 71.974 DN/tổ chức có hồ sơ nộp từ năm 2025 về trước, là các trường hợp được cơ quan thuế xử lý trong Chiến dịch Làm sạch MST. Đồng thời, cơ quan thuế các cấp cũng đã hỗ trợ rà soát và khôi phục MST để 3.554 DN quay trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh.

So sánh tương quan, số lượng DN/chi nhánh được cơ quan thuế cấp MST khi thành lập trong 8 tháng đầu năm 2026 gấp 6,8 lần số đã hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực MST, cao hơn tỷ lệ của năm 2024 (6,0 lần) và năm 2025 (4,5 lần - thấp hơn năm 2024 và 8^th2026 do tăng số lượng được chấm dứt hiệu lực MST trong quá trình sắp xếp địa bàn hành chính 02 cấp). Kết quả này cho thấy, mặc dù số lượng DN hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực MST tăng mạnh do cơ quan thuế tập trung xử lý các hồ sơ tồn đọng từ nhiều năm trước, số DN gia nhập thị trường vẫn duy trì ở mức cao so với số DN chấm dứt hoạt động.

Bên cạnh việc xử lý các hồ sơ tồn đọng, trong những năm qua, với tinh thần đồng hành cùng DN và NNT vượt qua khó khăn, phục hồi hoạt động sản xuất kinh doanh, ngành Thuế đã kịp thời đề xuất, báo cáo Bộ Tài chính trình Chính phủ, Quốc hội ban hành nhiều giải pháp về thuế; đồng thời chỉ đạo cơ quan thuế các cấp triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, tiền thuê đất cho DN và người dân. Năm 2024, tổng số tiền thuế, tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 178,2 nghìn tỷ đồng, trong đó khoảng 98,3 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 79,9 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm. Năm 2025, quy mô các chính sách hỗ trợ tiếp tục tăng lên khoảng 229 nghìn tỷ đồng, gồm khoảng 122 nghìn tỷ đồng được gia hạn và khoảng 107 nghìn tỷ đồng được miễn, giảm.

Cùng với tình hình sản xuất kinh doanh và tác động của các chính sách hỗ trợ, kết quả thu NSNN do cơ quan thuế quản lý tiếp tục duy trì mức tăng trưởng khá. Thu NSNN 8 tháng đầu năm 2026 ước đạt 1.793.056 tỷ đồng, bằng 79,9% dự toán và tăng 16,7% so với cùng kỳ; năm 2025 đạt 130,1% dự toán và tăng 27,6% so với năm 2024.

Như vậy, việc triển khai Chiến dịch không chỉ nhằm xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng, làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu NNT, mà còn hướng tới đồng thời hai mục tiêu: tạo thuận lợi cho các DN có nhu cầu tuân thủ, khôi phục hoạt động hoặc hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động; đồng thời tăng cường sàng lọc, kiểm soát rủi ro, ngăn chặn việc lợi dụng DN “ảo”, DN “ma” để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các DN chấp hành tốt pháp luật. Dữ liệu DN sau khi được rà soát, chuẩn hóa sẽ phản ánh sát thực chất hơn tình trạng hoạt động của DN và sức khỏe của nền kinh tế, góp phần giải phóng các nguồn lực đang bị tồn đọng, tạo điều kiện cho việc tái gia nhập thị trường và tạo nguồn thu bền vững cho NSNN.

Trong thời gian tới, Cục Thuế tiếp tục rà soát các vướng mắc về chính sách, nghĩa vụ thuế và chế tài xử phạt; nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền các giải pháp phù hợp nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn còn tồn tại, tạo điều kiện để DN sớm hoàn thành nghĩa vụ với NSNN, khôi phục hoạt động hoặc hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động theo đúng quy định./.