Bỏ thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp xã

Theo dõi KT&TD trên

Quy định mới quan trọng đầu tiên đó là, Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 đã thể chế hóa đầy đủ sự lãnh đạo của Đảng trong công tác xây dựng pháp luật. Luật năm 2025 đã quy định nguyên tắc trong xây dựng, ban hành VBQPPL là bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; quy định cụ thể về cơ quan có thẩm quyền của Đảng cho ý kiến về định hướng lập pháp nhiệm kỳ của Quốc hội, cho ý kiến về dự thảo văn bản và việc ban hành VBQPPL trong trường hợp đặc biệt...

Tiếp đó, Luật năm 2025 quy định ngắn gọn hơn, phân định rõ thẩm quyền lập pháp và lập quy, quy định cụ thể trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành VBQPPL của Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội; VBQPPL của Chủ tịch nước, nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao, thông tư của Chánh án Toà án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tổng Kiểm toán Nhà nước và văn bản liên tịch.

Đồng thời, Luật giao Chính phủ quy định chi tiết trình tự, thủ tục xây dựng, ban hành VBQPPL của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương.

Luật cũng chỉ quy định những vấn đề chung, thuộc thẩm quyền của Quốc hội, đã gọn hơn với 72 điều (giảm 101 điều tương ứng với 58,4% số điều so với Luật Ban hành VBQPPL năm 2015).

Quy định mới quan trọng tiếp theo đó là, Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 đã bỏ thẩm quyền ban hành VBQPPL của chính quyền cấp xã để bảo đảm thống nhất với nội dung đề xuất nêu tại đề án đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật mà Đảng đoàn Quốc hội đã trình Bộ Chính trị.

Luật thay đổi 01 hình thức từ Quyết định Tổng Kiểm toán Nhà nước ban hành sang hình thức Thông tư. Theo đó, Luật mới có 25 hình thức VBQPPL (giảm 01 hình thức) và do 14 chủ thể có thẩm quyền ban hành (giảm 02 chủ thể) so với hiện hành.

Luật năm 2025 cũng bổ sung quy định Chính phủ ban hành nghị quyết quy phạm pháp luật để kịp thời giải quyết vướng mắc trong thực tiễn quản lý Nhà nước và quy định giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Luật đã quy định đổi mới việc xây dựng chương trình lập pháp của Quốc hội theo hướng vừa có chiến lược, định hướng dài hạn, vừa mang tính linh hoạt cao, bám sát thực tiễn cuộc sống, tách quy trình làm chính sách với việc lập chương trình lập pháp hằng năm.

Luật 2025 quy định đơn giản, hợp lý hơn về quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo (quy phạm hóa chính sách) thông qua việc tách bạch quy trình chính sách với việc lập Chương trình lập pháp hằng năm; phân định rõ hơn quy trình xây dựng chính sách và quy trình soạn thảo (cơ quan trình quyết định chính sách, Quốc hội quyết định dự thảo).

Luật 2025 cũng đồng thời phân định rõ vị trí, vai trò và trách nhiệm của Chính phủ và Quốc hội trong quy trình xây dựng pháp luật, nhằm bảo đảm chất lượng văn bản Luật và tạo thuận lợi trong khâu tổ chức thi hành, bảo đảm sự gắn kết giữa công tác xây dựng và tổ chức thi hành Luật.

Cùng với đó, để đẩy nhanh tiến độ, kịp thời giải quyết những yêu cầu cấp bách của thực tiễn, Luật quy định về xây dựng, ban hành VBQPPL theo quy trình rút gọn và trong trường hợp đặc biệt. Trong đó, đối với quy trình rút gọn, thời gian để xây dựng, ban hành theo trình tự, thủ tục rút gọn chỉ mất khoảng 01 – 02 tháng (giảm được 6-8 tháng).

Cuối cùng, Luật bổ sung quy định về tổ chức thi hành VBQPPL trong đó nêu rõ nội dung và trách nhiệm trong việc tổ chức thi hành VBQPPL; bổ sung quy định về trách nhiệm hướng dẫn áp dụng VBQPPL của cơ quan Nhà nước.

Bộ Tư pháp hiện đang chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương để xây dựng 03 Nghị định hướng dẫn thi hành các nội dung có liên quan, trong đó có quy trình ban hành VBQPPL thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương. Các Nghị định này sẽ được Chính phủ ban hành trong tháng 3/2025 để bảo đảm có hiệu lực thi hành cùng với thời điểm hiệu lực của Luật (từ ngày 01/4/2025).

Luật Ban hành VBQPPL năm 2025 có 9 Chương và 72 Điều (giảm 8 chương, 101 điều so với Luật năm 2025, giảm tương ứng với 53% số chương và 58,4% số điều), có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/4/2025.