Vị bác sĩ luôn nhận phần khó về mình, góp phần mở đường cho ngoại nhi Việt Nam

Đi trước bằng lời giải của người Việt

Năm 2016, để triển khai nội soi một lỗ điều trị tmhoát vị bẹn ở trẻ em, PGS.TS.BS Trần Ngọc Sơn phải đối mặt một thách thức lớn: kim khâu chuyên dụng chưa sẵn có tại Việt Nam. Thay vì buông xuôi hay chờ đợi, ông tìm cách cải tiến kim chọc tủy sống, biến dụng cụ vốn dành cho một mục đích thành giải pháp phục vụ phẫu thuật nội soi nhi. Sáng kiến này còn giúp tiết kiệm chi phí dụng cụ, góp phần giảm gánh nặng tài chính cho gia đình bệnh nhi.

Với một đường vào duy nhất qua rốn, kỹ thuật này giúp giảm số vết mổ, hạn chế sang chấn và hỗ trợ trẻ hồi phục nhẹ nhàng hơn. Sẹo mổ được giấu trong nếp rốn tự nhiên, gần như không nhìn thấy sau khi lành, mang lại hiệu quả thẩm mỹ “mổ như chưa mổ”. Để đạt được lợi ích ấy, người bác sĩ phải tự giải quyết những yêu cầu khắt khe hơn về dụng cụ và thao tác phẫu thuật.

“Để bớt đi một vết rạch trên cơ thể trẻ nhỏ, bác sĩ có thể phải dành thêm nhiều thời gian nghiên cứu, rèn luyện những thao tác khó hơn. Tôi nghĩ phần khó ấy mình nên nhận lấy. Các con đã phải chịu đựng bệnh tật, trách nhiệm của chúng tôi là tìm cách để cuộc mổ nhẹ nhàng hơn với các con”, ông chia sẻ.

Mong muốn giảm nguy cơ tái phát, giúp trẻ tránh phải phẫu thuật lần nữa thôi thúc bác sĩ Sơn và cộng sự tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật nội soi một đường rạch điều trị thoát vị bẹn. Từ cải tiến chiếc kim, nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện quy trình phẫu thuật, kết hợp những điều chỉnh về dụng cụ, vật liệu khâu và cách thực hiện các bước kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả điều trị, giảm nguy cơ tái phát.

Những cải tiến này - do nhóm do bác sĩ Sơn đứng tên tác giả đầu - được công bố trên Pediatric Surgery International - tạp chí chính thức của Liên đoàn các Hội Phẫu thuật Nhi Thế giới - vào năm 2024. Với thời gian theo dõi trung vị 40 tháng, nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tái phát ở nhóm áp dụng đầy đủ các cải tiến là 0%, so với 2,3% ở nhóm trước khi áp dụng đầy đủ. Kết quả cho thấy giá trị của việc cải tiến đồng bộ dụng cụ và quy trình phẫu thuật, với mục tiêu giảm nguy cơ trẻ phải trải qua thêm một cuộc mổ.

“Phía sau một tỷ lệ tái phát là những đứa trẻ có thể phải mổ thêm lần nữa. Bởi vậy, tôi không nghĩ mình có quyền bằng lòng quá sớm. Khi còn có thể cải tiến để người bệnh bớt chịu đựng, chúng tôi còn phải làm”, bác sĩ Sơn bày tỏ.

Mở đường để thế hệ kế cận có thể tiến xa hơn

Ở vai trò chủ nhiệm đề tài cấp Nhà nước về ứng dụng nội soi một đường rạch ở trẻ em, PGS.TS.BS Trần Ngọc Sơn đưa những câu hỏi từ thực hành vào nghiên cứu. Các công bố quốc tế và hoạt động trao đổi học thuật giúp kinh nghiệm từ Việt Nam được chia sẻ, thảo luận và kiểm chứng bởi cộng đồng chuyên môn, từ đó mở rộng cơ hội phát triển những kỹ thuật mới.

Với ông, giá trị của thành tựu chuyên môn không dừng ở một công trình hay khả năng làm chủ kỹ thuật của cá nhân. Những kinh nghiệm được đúc kết thành công trình và tài liệu chuyên ngành trở thành nền tảng để bác sĩ Sơn theo đuổi một mục tiêu rộng hơn: bồi dưỡng thế hệ phẫu thuật viên kế cận. Khi nhiều bác sĩ có thể làm chủ và phát triển kỹ thuật, thành quả khoa học mới có cơ hội đến với nhiều bệnh nhi hơn.

Tháng 3/2026, bác sĩ Sơn gia nhập Hệ thống Y tế Vinmec. Hiện ông đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch Hội đồng chuyên ngành Ngoại khoa và Giám đốc Trung tâm Nhi, Bệnh viện Vinmec Smart City. Điều ông tìm thấy ở Vinmec là điều kiện để triển khai mục tiêu ấy ở quy mô một hệ thống. Nền tảng đầu tư và sự đồng bộ giữa các cơ sở cho phép mở rộng hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, từng bước phát triển kinh nghiệm của chuyên gia thành năng lực chung của đội ngũ.

“Một kỹ thuật chỉ do vài người thực hiện được sẽ có giới hạn trong việc phục vụ người bệnh. Tôi muốn những điều hôm nay còn khó trở thành năng lực vững vàng của nhiều bác sĩ. Khi đó, chúng ta mới có nền tảng để tiến xa hơn”, ông nói.

Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, bác sĩ Sơn đặt trọng tâm vào chuẩn hóa thực hành phẫu thuật nhi, gắn đào tạo trực tiếp với quá trình rèn luyện qua các ca mổ. Đội ngũ kế cận cần hiểu bản chất bệnh lý, biết lựa chọn phương pháp phù hợp và có khả năng tiếp tục tự học. Việc phát triển đội ngũ gắn với chuẩn hóa quy trình cũng tạo nền tảng để mở rộng dịch vụ phẫu thuật nhi từ cơ bản đến chuyên sâu, đưa kinh nghiệm của chuyên gia đến với nhiều bệnh nhi hơn. Đó là nền tảng cho mục tiêu phát triển Vinmec thành trung tâm phẫu thuật nhi xuất sắc ở tầm khu vực, quốc tế.

“Đào tạo thêm một bác sĩ vững vàng là mở thêm cơ hội cho những đứa trẻ mình chưa từng gặp. Tôi mong thế hệ sau đi xa hơn chúng tôi, nhưng dù làm chủ kỹ thuật nào, cũng luôn nhìn thấy trước mặt mình một đứa trẻ còn cả cuộc đời để lớn lên”, bác sĩ Sơn chia sẻ.

Từ một chiếc kim được cải tiến đến những thay đổi trong quy trình phẫu thuật và khát vọng bồi dưỡng thế hệ kế cận, PGS.TS.BS Trần Ngọc Sơn kiên trì nối dài những đóng góp cho ngoại nhi Việt Nam. Tại Vinmec, ông tiếp tục vun đắp một đội ngũ vững chuyên môn, cùng chung tâm nguyện của người mở đường, sẵn sàng nhận về mình phần khó để hành trình chữa bệnh của trẻ em nhẹ nhàng hơn.

PV