Cấp phép sản xuất vàng miếng: Gỡ rào để minh bạch thị trường vàng
Theo dự thảo Thông tư mới do Ngân hàng Nhà nước công bố, lần đầu tiên doanh nghiệp và ngân hàng thương mại có thể nộp hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng, một hoạt động trước đây thuộc diện độc quyền.
Cơ hội mới cho doanh nghiệp và ngân hàng thương mại
Dự thảo cũng đề xuất rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, loại bỏ nhiều điều kiện không còn phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng. Đây là bước đi cụ thể hóa Nghị định số 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 232/2025/NĐ-CP, với mục tiêu xóa bỏ độc quyền, tạo sân chơi minh bạch hơn cho doanh nghiệp.
Một trong những thay đổi quan trọng là việc bổ sung thủ tục cấp giấy phép sản xuất vàng miếng - loại giấy tờ chưa từng có trước đây. Doanh nghiệp và ngân hàng thương mại muốn tham gia sản xuất phải nộp hồ sơ gồm đơn đề nghị, tài liệu chứng minh vốn điều lệ, quy định nội bộ về quy trình sản xuất, cùng tài liệu khắc phục sau thanh tra (nếu có).
Song song đó, doanh nghiệp được cấp phép còn phải làm thủ tục xin hạn mức xuất, nhập khẩu vàng hằng năm, gửi hồ sơ về Ngân hàng Nhà nước chậm nhất ngày 15/11 hằng năm. Trên cơ sở hạn mức này, các đơn vị tiếp tục đề nghị cấp phép cho từng lần xuất hoặc nhập khẩu.
Để đảm bảo khách quan, Ngân hàng Nhà nước sẽ thành lập Hội đồng xây dựng điều chỉnh hạn mức, do một phó thống đốc làm chủ tịch, tham mưu cho thống đốc trong việc phân bổ tổng hạn mức hàng năm.
Thời gian cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ giảm từ 30 ngày xuống 10 ngày. Việc sửa đổi, bổ sung hồ sơ cũng được rút từ 15 ngày xuống 5 ngày. Với giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng, thời gian giải quyết giảm từ 30 xuống 20 ngày; thủ tục cấp giấy phép tạm nhập vàng để tái xuất cũng giảm từ 15 xuống 10 ngày.
Phương thức nộp hồ sơ được mở rộng, cho phép nộp trực tiếp, qua bưu điện hoặc trực tuyến qua cổng dịch vụ công quốc gia, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.
Kết nối hệ thống dữ liệu điện tử với Ngân hàng Nhà nước
Để phù hợp với Nghị định 232, dự thảo cũng bãi bỏ một số quy định từng áp dụng tại Thông tư 16. Cụ thể, Ngân hàng Nhà nước đề xuất bỏ điều kiện cấp Giấy phép nhập khẩu vàng nguyên liệu cho các đối tượng như doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp gia công cho nước ngoài hoặc đầu tư khai thác vàng ở nước ngoài.
Một số thành phần hồ sơ bị đánh giá không còn cần thiết cũng được loại bỏ, chẳng hạn “bản kế hoạch sản xuất, kinh doanh” đối với doanh nghiệp FDI xin nhập khẩu vàng nguyên liệu.
Để tăng cường giám sát, dự thảo bổ sung hẳn một chương mới về kết nối và cung cấp thông tin. Theo đó, mọi doanh nghiệp và tổ chức tín dụng được cấp phép phải kết nối hệ thống dữ liệu điện tử với Ngân hàng Nhà nước, cung cấp thông tin kịp thời, chính xác và liên tục.
Liên quan đến Dự thảo thông tư, một số chuyên gia trong lĩnh vực kinh doanh vàng cho rằng việc bổ sung thủ tục cấp giấy phép sản xuất vàng miếng là bước đi cần thiết để “chỉnh đốn thị trường” theo hướng minh bạch hơn. Tuy nhiên, cũng có ý kiến lo ngại nếu các điều kiện cấp phép quá khắt khe sẽ dẫn đến việc chỉ một vài doanh nghiệp lớn chiếm ưu thế, khiến thị trường vàng miếng mất tính cạnh tranh.
Hiện Dự thảo thông tư đang được lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp, trước khi Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện để ban hành chính thức trong thời gian tới.
Trao đổi với phóng viên Báo Lao động Thủ đô, luật sư Nguyễn Ngọc Quỳnh (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) nhấn mạnh rằng dự thảo thông tư phải đảm bảo nguyên tắc công bằng, rõ ràng và không tạo rào cản pháp lý vô lý cho doanh nghiệp. Trong đó, tiêu chí cấp phép và điều kiện sản xuất cần rõ ràng, không để cơ chế hành chính tùy tiện để “lọc” doanh nghiệp nhỏ có tiềm năng. Giấy phép sản xuất vàng miếng phải được quy định chi tiết các hồ sơ, điều kiện kiểm soát nội bộ, yêu cầu vốn, quy trình quản lý chất lượng.
Đồng thời, cần công khai minh bạch thủ tục và thời hạn xử lý là bắt buộc để doanh nghiệp chủ động. Việc rút ngắn thời gian cấp phép là tích cực nhưng khi hồ sơ bị thiếu hoặc cần khắc phục thì cần có quy trình rõ ràng để tránh trì hoãn không minh bạch.
Bên cạnh đó cũng cần đảm bảo quyền lợi của người dân và doanh nghiệp nhỏ: các miếng vàng đã lưu thông trước khi Nghị định mới có hiệu lực phải được công nhận và quyền chuyển đổi, giao dịch không bị hạn chế vô lý. Nếu không, có thể dẫn đến tranh chấp khi vàng mua trước nay từ thương hiệu không được cấp phép bị coi là “không hợp pháp”.
