Doanh nghiệp tăng tốc mở rộng hoạt động trong giai đoạn phục hồi

Theo dõi KT&TD trên

... trong khi vốn đầu tư nước ngoài giải ngân lập đỉnh 5 năm. Bức tranh phục hồi, tuy vậy, vẫn đan xen áp lực sàng lọc và tái cơ cấu.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), 8 tháng năm 2026, cả nước có gần 138,1 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký gần 1.708,3 nghìn tỷ đồng và gần 657,7 nghìn lao động đăng ký. So với cùng kỳ năm 2025, số doanh nghiệp thành lập mới tăng 7,7%, trong khi vốn đăng ký tăng tới 36,2% – mức tăng cao gấp nhiều lần tốc độ tăng số lượng doanh nghiệp. Vốn đăng ký bình quân một doanh nghiệp thành lập mới đạt 12,4 tỷ đồng, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm trước.

Đại diện Cục Thống kê nhận định điểm đáng chú ý trong bức tranh doanh nghiệp giai đoạn này là tốc độ tăng của vốn đăng ký cao hơn nhiều so với tốc độ tăng số doanh nghiệp, phản ánh xu hướng các doanh nghiệp gia nhập thị trường với quy mô vốn và năng lực tài chính tốt hơn trước. Tính riêng trong tháng 8, cả nước có gần 12,2 nghìn doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký gần 189,4 nghìn tỷ đồng, tăng 13,9% về vốn so với tháng 7 dù số lượng doanh nghiệp giảm nhẹ.

Cùng với dòng doanh nghiệp mới, gần 68,3 nghìn doanh nghiệp đã quay trở lại hoạt động trong tám tháng, nâng tổng số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 206,4 nghìn, bình quân mỗi tháng có khoảng 25,8 nghìn doanh nghiệp góp mặt trở lại nền kinh tế. Tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong tám tháng, bao gồm cả vốn của doanh nghiệp mới và vốn tăng thêm của doanh nghiệp đang hoạt động, đạt gần 4,4 triệu tỷ đồng, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm trước. Giới chuyên gia kinh tế đánh giá đây là nguồn lực quan trọng, tạo thêm dư địa mở rộng đầu tư, sản xuất, kinh doanh trong những tháng cuối năm.

Đáng chú ý, một số ngành ghi nhận mức tăng thành lập mới cao đột biến. Lĩnh vực sản xuất, phân phối điện, nước và gas có 1.546 doanh nghiệp thành lập mới, tăng tới 60,2% so với cùng kỳ, phản ánh sức hút của các dự án hạ tầng năng lượng và tiện ích trong bối cảnh nhu cầu điện, nước tăng theo đà phục hồi sản xuất.

Không chỉ khu vực doanh nghiệp trong nước, dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cũng ghi nhận mức mở rộng mạnh. Tính đến ngày 31/8/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam – bao gồm vốn đăng ký cấp mới, vốn điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài – đạt 40,63 tỷ USD, tăng 55,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đáng kể, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào triển vọng trung hạn của nền kinh tế Việt Nam.

Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện tại Việt Nam trong tám tháng ước đạt 17,25 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước và là mức giải ngân cao nhất của giai đoạn tám tháng trong 5 năm qua. Việc vốn thực hiện tăng nhanh, song song với vốn đăng ký, cho thấy các dự án đầu tư không chỉ dừng ở cam kết mà đang được triển khai thực chất trên thực địa, góp phần mở rộng năng lực sản xuất và tạo việc làm.

Ở chiều ngược lại, dòng vốn đầu tư của doanh nghiệp Việt Nam ra nước ngoài trong tám tháng đạt 2,62 tỷ USD, tăng gấp 4,7 lần so với cùng kỳ năm trước, phản ánh xu hướng một bộ phận doanh nghiệp trong nước đã đủ tiềm lực để mở rộng hoạt động ra thị trường khu vực và quốc tế.

Ở khu vực sản xuất, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam do S&P Global công bố đạt 52,9 điểm trong tháng 7/2026, tăng từ mức 51,8 điểm của tháng 6 và là mức cải thiện mạnh nhất kể từ tháng 2. Đây là tháng thứ 13 liên tiếp chỉ số này duy trì trên ngưỡng 50 điểm, đồng nghĩa với 13 tháng liên tiếp điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất được cải thiện. Sản lượng trong tháng 7 tăng với tốc độ nhanh nhất trong 5 tháng, trong khi đơn đặt hàng xuất khẩu mới ghi nhận mức tăng nhanh nhất kể từ tháng 7/2024.

Diễn biến này phù hợp với bức tranh chung của nền kinh tế trong 7 tháng đầu năm: sản xuất công nghiệp khởi sắc, đầu tư tăng tốc, xuất nhập khẩu tiếp tục mở rộng và môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện. Tuy nhiên, đà phục hồi hiện vẫn phụ thuộc khá lớn vào diễn biến của kinh tế thế giới và khả năng cải thiện sức mua trong nước, nên việc mở rộng thị trường nội địa, phát triển công nghiệp hỗ trợ và nâng cao năng lực tự chủ chuỗi cung ứng tiếp tục được xem là những ưu tiên chiến lược của giai đoạn tới.

Ngành du lịch cũng đóng góp vào bức tranh mở rộng chung, khi lượng khách quốc tế đến Việt Nam trong tám tháng đạt 15,9 triệu lượt người, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước, tạo thêm dư địa tăng trưởng cho các doanh nghiệp dịch vụ, lưu trú và bán lẻ.

Dù bức tranh chung nghiêng về gam màu tích cực, giới phân tích lưu ý quá trình phục hồi của khu vực doanh nghiệp không đồng đều và vẫn đi kèm áp lực tái cơ cấu, sàng lọc thị trường. Trong tám tháng, cả nước có hơn 88 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn, dù đã giảm 7,3% so với cùng kỳ, nhưng số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể vẫn tăng ở một số lĩnh vực. Đơn cử, nhóm bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy là lĩnh vực có số doanh nghiệp giải thể lớn nhất với 15.474 doanh nghiệp, tăng tới 133,5% so với cùng kỳ năm trước.

Số lao động đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới trong tám tháng giảm 15,4% so với cùng kỳ, dù số doanh nghiệp và vốn đăng ký đều tăng, cho thấy nhiều doanh nghiệp mới có xu hướng đầu tư vốn lớn hơn nhưng thận trọng hơn trong việc mở rộng quy mô lao động ngay từ đầu. Bên cạnh đó, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8/2026 tăng 0,47% so với tháng trước do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới, là yếu tố cần được theo dõi khi tác động tới chi phí đầu vào của doanh nghiệp trong những tháng còn lại của năm.

Số liệu 8 tháng năm 2026 đã phản ánh một giai đoạn phục hồi có chiều sâu hơn so với các năm trước: số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường tăng đi cùng quy mô vốn lớn hơn, dòng vốn đầu tư nước ngoài giải ngân ở mức cao kỷ lục và sản xuất công nghiệp duy trì đà mở rộng liên tục hơn một năm. Đây là những nền tảng quan trọng để khu vực doanh nghiệp tiếp tục tăng tốc trong giai đoạn cuối năm, dù bài toán nâng cao năng lực nội sinh, mở rộng thị trường trong nước và giảm áp lực đào thải đối với nhóm doanh nghiệp nhỏ, sức cạnh tranh yếu vẫn là những thách thức cần tiếp tục được giải quyết.

Hoàng Nguyễn