Chủ tịch Quốc hội: Chỉ định thầu làm nhà ở xã hội phải đảm bảo khách quan, minh bạch

Theo dõi KT&TD trên

Sáng 21/5, Quốc hội thảo luận ở tổ về nhiều nội dung, trong đó có dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội.

Tham gia góp ý, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định nhà ở xã hội là lĩnh vực rất được quan tâm và việc thông qua Nghị quyết này là rất cấp bách.

Chủ tịch Quốc hội cho biết ngay trước khi về tổ thảo luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng chia sẻ rất mong muốn Nghị quyết này sớm được Quốc hội thông qua, để tháo gỡ vướng mắc, thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư.

Mục tiêu là để triển khai ngay các dự án, đảm bảo trong năm 2025 hoàn thành 100.000 căn nhà ở xã hội theo kế hoạch.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay ở nhiều nơi, người lao động, công nhân còn rất thiếu chỗ ở, phải chật vật xoay xở. Mà một khi đã không an cư thì không lạc nghiệp được.

Chính phủ đã có đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030". Từ năm 2021 đến nay, số lượng căn hộ hoàn thành là 66.755 căn, đạt khoảng 15,6% mục tiêu của đề án đến năm 2025.

Chính phủ cũng đã dành gói vay ưu đãi cho nhà ở xã hội với số tiền cả trăm ngàn tỷ đồng, song tiến độ giải ngân rất thấp.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, thủ tục trong đầu tư xây dựng kéo dài cũng là nguyên nhân khiến các dự án triển khai chậm.

Vì vậy, dự thảo nghị quyết do Chính phủ trình lần này đã đơn giản hóa các thủ tục, tối đa chỉ còn 75 ngày (khoảng 2,5 tháng), giảm tới khoảng 200 ngày, tương ứng giảm khoảng 70% thời gian thực hiện so với quy định hiện hành.

Ngoài ra, về các chính sách mới cần xin ý kiến cấp thẩm quyền như: Xác định giá bán, giá thuê; Điều kiện về nhà ở được hưởng chính sách hỗ trợ nhà ở xã hội; Hoàn trả tiền sử dụng đất, kinh phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc khấu trừ vào nghĩa vụ tài chính cho chủ đầu tư nhà ở xã hội…, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục giải trình rõ.

Đồng thời, xác định rõ mô hình hoạt động, tư cách pháp nhân, chức năng nhiệm vụ, làm rõ mối quan hệ của Quỹ phát triển nhà ở quốc gia với các quỹ tương tự khác đang tồn tại.

Về quy định chấp thuận chủ trương đầu tư, giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu, Chủ tịch Quốc hội hoàn toàn ủng hộ nhưng đề nghị rà soát các điều kiện để đảm bảo khách quan, công khai, minh bạch khi lựa chọn nhà đầu tư; tránh cơ chế xin-cho.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế thanh tra, giám sát đảm bảo hiệu quả, thực hiện chính sách phòng chống lãng phí, tiêu cực.

Về thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở, khi đã cắt giảm để rút ngắn thời gian, cần bổ sung quy định về cơ chế giám sát, đánh giá, kiểm định chất lượng công trình sau khi hoàn thành, tránh việc chất lượng nhà ở xã hội không đáp ứng yêu cầu quy định.

Về hoàn trả tiền sử dụng đất, kinh phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc khấu trừ nghĩa vụ tài chính cho chủ đầu tư, cần làm rõ các trường hợp nhà nước hoàn trả tiền.

"Đơn cử chủ đầu tư xây dựng nhà ở xã hội cho thuê, không chuyển nhượng quyền sử dụng đất, vậy Nhà nước có cần hoàn trả tiền sử dụng đất trong trường hợp này hay không?", ông đặt vấn đề.

Bên cạnh đó, cần quy định rõ thời điểm thực hiện hoàn trả. Nếu hoàn trả khi chủ đầu tư chưa triển khai thực hiện dự án thì có rủi ro dự án đình trệ, không đạt yêu cầu mục tiêu đề ra, gây thất thoát nguồn lực.

Ông cũng lưu ý về quy định xử lý trách nhiệm và cơ chế bồi hoàn cho Nhà nước; rà soát quy định chuyển tiếp, không để tạo ra khoảng trống pháp lý hoặc quy định thiếu rõ ràng dẫn đến vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Nhấn mạnh việc tháo gỡ khó khăn vướng mắc, triển khai xây dựng nhà ở xã hội là nhiệm vụ rất cấp bách, Chủ tịch Quốc hội cho rằng: "Việc gì khó mà chúng ta nỗ lực tập trung thì đều thành công".

Ông lấy ví dụ vừa qua Nghị quyết phát triển kinh tế tư nhân được thông qua rất nhanh, chỉ sau 13 ngày kể từ khi có kết luận của Bộ Chính trị.

Chủ tịch Quốc hội kỳ vọng, với các nghị quyết này, khả năng cao sẽ có rất nhiều đơn vị tư nhân tham gia làm nhà ở xã hội.