Chiến lược nâng cao vị thế cho HTX chè Việt Nam trên thị trường quốc tế

Theo dõi KT&TD trên

Để tồn tại và phát triển, các HTX cần tìm kiếm giải pháp đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng và khai thác tốt các lợi thế sẵn có.

Hiện tại, khoảng 90% chè Việt Nam được xuất khẩu dưới dạng thô và mang thương hiệu của các nhà nhập khẩu nước ngoài. Điều này khiến giá chè xuất khẩu Việt Nam vẫn thấp, chỉ đạt khoảng 1.600-1.700 USD/tấn – chưa bằng 70% so với mức trung bình thế giới (2.600 USD/tấn).

Để cải thiện vị thế này, các HTX cần tập trung vào chế biến sâu và sáng tạo sản phẩm mới. Bà Hoàng Thị Tân, Giám đốc HTX Tâm Trà Thái (Thái Nguyên), cho biết phần lớn chè của HTX hiện chỉ tiêu thụ trong nước. Trong bối cảnh nhu cầu của giới trẻ về các sản phẩm tiện lợi, đẹp mắt và tốt cho sức khỏe đang tăng, việc giữ nguyên các dòng chè truyền thống là chưa đủ.

Cùng với đó, các HTX có thể cân nhắc mở rộng sang các sản phẩm đóng chai ít đường hoặc không đường - vốn đang được người tiêu dùng ưa chuộng ở nhiều quốc gia. Việc khai thác các dòng sản phẩm mới như trà sữa trân châu hoặc trà lên men tự nhiên đóng chai có thể mở ra cơ hội tiềm năng trên thị trường.

Theo GS. TS Đào Thanh Vân - Phó Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam, lợi thế lớn của Việt Nam nằm ở các dòng trà đặc sản như trà Shan tuyết và trà ô long hữu cơ. Tuy nhiên, dù hương vị và chất lượng cao, trà đặc sản Việt vẫn chưa có thương hiệu mạnh trên thị trường quốc tế, khiến sức cạnh tranh thấp hơn so với các đối thủ đến từ Trung Quốc và các nước khác.

Trà Shan tuyết - một loại trà đặc sản được trồng tại các vùng núi cao như Tuyên Quang, Hà Giang hiện chỉ được sản xuất với sản lượng khiêm tốn từ 4.000 đến 5.000 tấn mỗi năm. Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu cho dòng trà này là rất lớn. Đây là cơ hội để Việt Nam phát triển thương hiệu riêng cho dòng trà này, biến nó trở thành sản phẩm chủ lực xuất khẩu, đồng thời gắn liền với chỉ dẫn địa lý và câu chuyện văn hóa vùng miền.

Tuy nhiên, để bảo vệ các cây chè cổ thụ, các HTX cần được hỗ trợ về cơ chế quản lý và kỹ thuật chăm sóc. Hiện tại, việc khai thác quá mức đang làm suy giảm nguồn tài nguyên này. Việc xây dựng chiến lược bảo tồn bền vững sẽ giúp các HTX duy trì được sản lượng chè đặc sản trong dài hạn.

Mặc dù Việt Nam có nhiều sản phẩm chè chất lượng, việc quảng bá thương hiệu vẫn còn hạn chế. Các HTX không chỉ cần đầu tư vào sản xuất mà còn phải tập trung vào xây dựng thương hiệu và kể câu chuyện đằng sau từng dòng sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng giúp sản phẩm Việt Nam trở nên khác biệt và được người tiêu dùng quốc tế đón nhận.

Ví dụ, với các thị trường như Úc và châu Âu - nơi người tiêu dùng ngày càng chú trọng đến sản phẩm có lợi cho sức khỏe, các HTX có thể đẩy mạnh quảng bá các dòng trà hữu cơ, ít đường hoặc không chứa hóa chất. Sự chuyển dịch thói quen tiêu dùng từ đồ uống có cồn sang đồ uống lành mạnh mở ra một cơ hội lớn để chè Việt Nam thâm nhập thị trường.

Theo ông Thân Dy Ngữ từ Công ty TNHH Hiệp Thành, chè xanh là dòng sản phẩm được người Việt Nam tiêu thụ nhiều nhất, chiếm 95% tổng sản lượng tiêu thụ trong nước. Tuy nhiên, mức tiêu thụ bình quân của người Việt chỉ khoảng 0,5 kg/người/năm, trong khi ở Trung Quốc con số này là 1,5 kg/người/năm. Điều này cho thấy dư địa phát triển thị trường nội địa vẫn còn rất lớn nếu có chiến lược quảng bá và đa dạng hóa sản phẩm hiệu quả.

Ngoài ra, chè xanh cũng là một thế mạnh cần được khai thác khi tiếp cận thị trường quốc tế. Đầu tư vào các sản phẩm trà xanh đóng gói sẵn hoặc các loại trà túi lọc phù hợp với xu hướng tiêu dùng nhanh sẽ giúp mở rộng đối tượng khách hàng.

Ngành chè đang đối mặt với thách thức giảm diện tích trồng, đặc biệt là ở các vùng trung du, do sự cạnh tranh từ các loại cây trồng khác. Để đảm bảo sự phát triển bền vững, các HTX cần có sự hỗ trợ từ chính quyền trong việc quy hoạch vùng trồng chè và bảo tồn giống chè quý.

Ngoài ra, việc kết nối giữa các HTX, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường. Các chương trình xúc tiến thương mại, hội chợ quốc tế sẽ là cơ hội để quảng bá chè Việt ra thế giới.

Để chè Việt Nam có thể khẳng định được chỗ đứng trên thị trường quốc tế, các HTX cần tập trung vào đa dạng hóa sản phẩm, phát triển các dòng chè đặc sản và nâng cao thương hiệu. Việc đẩy mạnh marketing, liên kết với các tổ chức quốc tế và tối ưu hóa lợi thế sản xuất sẽ giúp chè Việt Nam từng bước cải thiện vị thế, từ đó nâng cao giá trị xuất khẩu. Với chiến lược phát triển đúng đắn, các HTX không chỉ giữ vững thị phần mà còn mở rộng ra nhiều thị trường tiềm năng trên toàn cầu.